Biyolojinin Alt Dalları

Biyoloji (Yaşam Bilimi):  canlıları, canlılığın süreçlerini, yapılarını, işlevlerini, büyüme ve gelişmelerini, evrimlerini, dağılımlarını ve birbirleriyle olan etkileşimlerini inceleyen doğa bilimidir.

*Zooloji (Hayvan Biyolojisi): Hayvanların yapısını, sınıflandırmasını, gelişimini, fizyolojisini ve ekolojisini inceler. 

*Botanik (Bitki Biyolojisi): Bitkilerin yapısını, yaşamsal döngülerini, sınıflandırmasını, gelişimini, fizyolojisini ve ekolojisini inceler.

*Mikrobiyoloji (Mikroorganizma Biyolojisi): Bakteriler, virüsler, mantarlar ve tek hücreli canlıların biyolojisini inceler.

*Genetik (Kalıtım Biyolojisi): Genetiği, kalıtımı ve özelliklerinin nesiller boyunca aktarılmasındaki biyolojik mekanizmaları inceler.

*Ekoloji (Çevre Biyolojisi): Canlıların birbirleri ve çevresi ile ortaya çıkardığı ilişkileri inceler.

*Sitoloji (Hücre Biyolojisi): Hücresel yapıları, organellerin biyolojisini ve hücresel süreçleri inceler.

*Histoloji (Doku Biyolojisi): Canlı dokularını mikroskobik bir yaklaşım ile yapı ve özelliklerini  inceler.

*Anatomi (Yapı Biyolojisi): Canlıların organları ve morfolojik yapılarını inceler.

*Fizyoloji (İşleyiş Biyolojisi): Organ ve sistemlerin yaşamsal faaliyetlerinin çalışma mekanizmalarını inceler.

*Embriyoloji (Gelişim Biyolojisi): Döllenme ve sonrası yeni bir canlının doğumuna kadar gelişimsel evrelerini inceler.

*Biyokimya (Kimyasal Biyoloji): Organizmalarda gerçekleşen kimyasal süreçleri ve maddeleri inceler.

*Biyofizik (Fiziksel Biyoloji): Biyolojik olayları ve sistemleri fizik kuralları çerçevesinde inceler.

*Evrimsel Biyoloji (Evrim Biyolojisi): Canlıların kökenini, çeşitliliğini ve jeolojik zaman ölçeklerinde yaşadıkları biyolojik değişimleri inceler.

*Paleobiyoloji (Fosil Biyolojisi): Fosil kalıntılarından yola çıkılarak geçmiş jeolojik dönemlerde yaşamış canlıların anatomisini, ekolojisini ve evrimi ağırlıklı olmak üzere biyolojisini inceler. (Paleontoloji doğrudan biyolojinin konusu değildir ve jeoloji ile kesişim gösterir.)

*Taksonomi (Sistematik/Sınıflandırma): Canlıları belirli mekanizmalara göre sınıflandırmayı inceler. 

*Moleküler Biyoloji (Makromolekül Biyolojisi): DNA, RNA ve protein türleri gibi pek çok organik yapıyı moleküler düzeyde inceler.

*Etoloji (Davranış Biyolojisi): Hayvanların sergiledikleri davranışların biyolojik mekanizmalarını inceler.

*Biyoteknoloji (Mühendislik Biyolojisi/Sentetik Biyoloji): Biyolojik sistemleri ve canlı organizmaları kullanarak endüstriyel ve tıbbi alanda incelenmesi ve geliştirir.

*İmmünoloji (Bağışıklık Biyolojisi):  İnsan vücudunun fizyolojik savunma mekanizmalarının hastalıklarla savaşma biçimini ve bağışıklık sistemini inceler.

*Parazitoloji (Parazit Biyolojisi): Parazitik yaşam tarzını benimseyen organizmaların biyolojisini inceler.

*Biyoenformatik (Hesaplamalı Biyoloji/Yazılım Biyolojisi): Genomik ağırlıklı biyolojik verilerin bilgisayar yazılımları ve istatistik yöntemlerle birlikte analiz edilmesini sağlar.

*Astrobiyoloji (Uzay Biyolojisi/Eksobiyoloji): Evrendeki yaşamın kökenini, dağılımını ve gezegenimiz dışı olası yaşam formlarını inceler.

*Deniz Biyolojisi (Denizel Biyoloji): Deniz ve okyanuslardaki tuzlu su ekosistemlerinde yaşayan canlıların biyolojisini inceler.

*Limnoloji (Tatlı Su Biyolojisi): Tatlı su ekosistemlerinde yaşayan canlıların biyolojisini inceler.

*Radyobiyoloji (Radyasyon Biyolojisi): Radyasyonun canlılar üzerindeki etkilerini inceler.

*Toksikoloji (Zehir Biyokimyası):  Kimyasal maddelerin canlı organizmalar üzerindeki zararlı ve zehirli etkilerini inceler.

*Biyocoğrafya (Coğrafi Biyoloji): Canlı türlerinin yeryüzündeki dağılımları ve dağılımlarını etkilerinin ve nedenlerinin mekanizmalarnıı inceler.

*Nörobiyoloji (Sinir Sistemi Biyolojisi): Sinir sisteminin yapısal ve işlevsel biyolojilerini inceler.

*Gelişim Biyoloji (Gelişimsel Biyoloji): Canlıların sadece embriyolojik süreç ve aşamalarını değil, tüm yaşam döngülerini inceler.

*Popülasyon Biyolojisi (Nüfus Biyolojisi): Popülasyon büyüklüğünü, dinamiklerini ve genetik değişimlerini inceler.

*Kronobiyoloji (Zaman Biyolojisi): Canlılarda olan biyolojik ritimleri ve biyolojik saatleri inceler.

*Biyomekanik (Hareket Biyolojisi): Canlıların hareketi, yapısal dayanıklığı ve fiziksel kuvvetler ile etkileşimlerini mekanik çerçevesi içinde inceler.

*Biyomimetri (Biyomimetik Biyoloji): Doğadaki canlıların yapılarını ve işleyişsel biçimlerinin mühendislik ve biyoteknolojiye uyarlanmasıdır.

*Jeobiyoloji (Jeolojik Biyoloji): Yerkürenin jeolojik yapısı ile biyolojik organizmaların ve biyolojik olayların (iklimsel ve klimatolojik gibi) etkileşimini inceler.

*Paleontoloji (Fosil Jeolojisi): Geçmiş jeolojik zaman dilimlerinde yaşamış canlıların fosil anatomileri ve fosil oluşumunun bilimsel süreçlerini inceler.

*Biyomatematik/Biyometri (Matematiksel Biyoloji): Biyolojik süreçleri matematiksel modellerle açıklar.

*Biyoantropoloji (Biyolojik Antropoloji): İnsanın biyolojik evrimini ve çeşitliliğini inceler.

*Hidrobiyoloji (Hidrolojik Biyoloji): Tüm sucul ekosistemlerde yaşayan canlıların biyolojisini inceler.

Kaynakça:

Açıköğretim Fakültesi. (2020). Biyolojiye giriş (Anadolu Üniversitesi Yayınları No: 2642). Anadolu Üniversitesi.

Campbell, N. A., & Reece, J. B. (2018). Campbell biyoloji (10. Baskı, E. Gündüz & İ. Türkan, Çev. Ed.). Palme Yayıncılık. (Orijinal eser 2014 yılında yayımlanmıştır)

Madigan, M. T., Bender, K. S., Buckley, D. H., Sattley, W. M., & Stahl, D. A. (2021). Brock mikroorganizmaların biyolojisi (15. Baskı, C. Çökmüş, Çev. Ed.). Palme Yayıncılık.

Margulis, L., & Schwartz, K. V. (1998). Five kingdoms: An illustrated guide to the phyla of life on Earth (3rd ed.). W. H. Freeman and Company.

Nelson, D. L., & Cox, M. M. (2021). Lehninger ilkeleri ile biyokimya (7. Baskı, Y. M. Unat, Çev. Ed.). Palme Yayıncılık.

Sadava, D., Hillis, D. M., Heller, H. C., & Berenbaum, M. R. (2020). Yaşam: Biyoloji bilimi (11. Baskı, A. Demirsoy, G. Gürbüz, & E. Ceyhan, Çev. Ed.). Palme Yayıncılık.

TÜBA. (2012). Biyoloji terimleri sözlüğü. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları.

YÖK. (2019). Üniversite akademik teşkilat yönetmeliği. T.C. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. https://www.yok.gov.tr