Bildung ve Pozitif Ahlak Üzerine

Bu çalışmada amacım; Bildung felsefesi çerçevesinde, bireysel zeminde öznellik kazanmış bir toplum ahlakını okuyucuya sunmak oldu. Günümüz insanının ihtiyacını duyduğu mutluluğu ve devletlerin birleştirici-yönetici meziyetlerine inancım dahilinde katkıda bulunabileceğini düşündüğüm bu ahlak modeli, Antik Yunan ve günümüz aydınlanmacı hümanizm ruhuyla yeniden doğuyor.

Gerçek bir ahlak öğretisinin temel gayesi, özgürlük sınırları içerisinde insana arzuladığı mutluluğu verebilmektir. Antik Yunan ve Roma uygarlıklarının kendi yasalarını oluşturdukları ve yasalar bütününe itibar gösterdikleri unutulmamalıdır, bahsedilen özgürlüğe ulaşmanın yolu toplum ve yasaları arasındaki tiksindirici mesafeyi azaltmaktan geçer. Böylece devlet ve tebaası toplumcu bir ahlak modelini benimsemeye hazır konuma gelir.

İnsan doğası incelendiğinde korkunun bile önüne geçen merak duygusuna dair ihtiras rahatlıkla görülebilir. Bireysel düzeyde, bu merak duygusunun bastırılması ve sonucunda^[1] arzuların yerine getirilmesi insanı mutluluğa ulaştıran en etkili yoldur. Bildung ve idealist ahlak olgusu bu noktada devreye girer: Kültürel, ahlaki, davranışsal, entelektüel gelişim (Bildung) bahsedilen merak duygusunu bastırmaya ve bireyi gelişimci topluma kazandırmaya yarar. Birey, mümkün olduğunca kendini geliştirmeli ve içindeki aydınlanmayı yakalamalıdır. Toplum ancak bu şekilde kendi içindeki yabancılaşmadan kurtulur ve medeniyet yolunda ilerlemekte hız kazanır. Devlet ve devlet adamlarının buradaki rolü, kişisel gelişime ve idealizme teşviğe dayalı bir müfredat dahilinde eğitim modeli oluşturmaktır. İdealist ve devrimci kişilikler devletin oluşturduğu yasaların koruması altında muasırlaşmaya öncülük edeceklerdir.

İnsan her şeyden önce benliğini kazanmalı ve tatmin etmelidir. Bunu da ancak Bildung’un getirdiği entelektüel ve kültürel gelişim sayesinde yapabilir. Bu sebeple ideal eğitim modelinin bireye kazandırması beklenen iki meziyet vardır: Öğrenme ve yorumlama arzusu. Birincisi insanlık adına zaruridir, hümanizma olgusu öğrenme isteği üzerine inşa edilmiştir. İkincisi ise salt fikirsel çeşitliliği oluşturur. Bu sayede aydınlanmış toplumlar dogmatik ve geleneksel olan zararlı öğretilerden kaçınmış olur.

Günümüz karanlık ve tekinsiz gündelik yaşantısında bireyin kurtuluşu, salt idealist bir ahlak öğretisini benimsemesiyle gerçekleşecektir. İhtiyacımız olan farkındalığı bireysel aydınlanmalarımızla kazanabileceğimizden şüphem yoktur.