Aralıklı Beslenme ve Aralıklı Oruç: Doğru Anlam, Yanlış Çeviri ve Potansiyel Riskler

Son yıllarda diyet dünyasında “intermittent fasting” (IF) yani aralıklı oruç oldukça popüler hale geldi. Ancak bu kavramın Türkçeye yanlış çevrilmesi, kamuoyunda büyük bir anlayış karışıklığına yol açtı. Çünkü “oruç” kelimesi genellikle sıvı da dahil hiçbir şeyin alınmadığı dini oruç ile ilişkilendirilirken, IF pratiklerinde sıvı tüketimi (su, şekersiz çay/kahve) genelde izinlidir. Bu fark, diyetin uygulanışı, sağlık etkileri ve risk algısı açısından çok önemlidir. Bu makalede önce bu iki kavram arasındaki farklara, Türkçeye yapılan çevirideki hatalara değineceğim; ardından bilimsel çalışmalara dayalı olarak aralıklı beslenmenin potansiyel zararlarını özellikle kalp / kardiyovasküler sistem açısından ele alacağım.

1. Aralıklı Beslenme ile Aralıklı Oruç Arasındaki Farklar :

Aralıklı Oruç (Intermittent Fasting): Belirli saatler arasında kalori alımının sınırlandırılması*dır. Bu süre boyunca *su, şekersiz içecekler genellikle serbest bırakılır.

Oruç (Religious / Tam Oruç): Genellikle hem gıda hem sıvı alımı tamamen kesilir (sabah ezanı akşam ezanı gibi).

Yani IF = aralıklı beslenme, ama “aralıklı oruç” demek yanlış bir çeviri olabilir; “aralıklı oruç” denilince insanlar sıvı içmeyi de kesmek zorunda sanabilir.

Türkçeye çeviride yapılan yaygın hata: “Intermittent fasting = aralıklı oruç” → bu tanım insanların “su içilmez” yorumuna götürebilir.

2. Yanlış Anlaşılmaların Sonuçları

-Kişiler, IF uygularken su içmeyi bile kısıtlamaya çalışabilir — bu dehidrasyona, elektrolit bozukluklarına neden olabilir. - “Oruç tutmak” çağrışımı nedeniyle IF’i dini bir uygulama gibi görmek, diyete psikolojik baskı ekleyebilir. - Ayrıca bazı sağlık profesyonelleri veya çevreler IF’i yanlış tanımlayıp “aç kalmak zararlı” diyerek tüm yöntemi olumsuzlayabilir.

3. Aralıklı Beslenmenin Potansiyel Riskleri (Kanıta Dayalı Bulgular)

Aşağıda bazı önemli bilimsel çalışmalardan çıkarılan riskler yer alıyor:

Kardiyovasküler Risk:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Bir çalışmada, 20.000 üzerinde yetişkinin verileri incelendi ve 8 saatlik yemeye sınırlandırılmış zaman dilimi (time‑restricted eating) uygulayanların, 12–16 saatlik pencerede beslenenlere kıyasla kalp hastalığı ölüm riski %91 daha yüksek bulundu. Frontiers makalesinde belirtiliyor ki, uzun süreli IF uygulamaları kas dokusu kaybı, sirkadyen ritim uyumsuzluğu ve kötü beslenme tercihleri gibi etkilerle kalp sağlığını olumsuz etkileyebilir.

Metabolik Etkiler:

IF’in obezite ve karaciğer yağlanması üzerindeki etkileri incelendiğinde, bazı randomize çalışmalar IF’in karaciğer steatozunu azalttığını gösteriyor.

Ancak bu olumlu etkilerin çoğu kısa vadeli çalışmalarda görülmüş; uzun vadeli etkiler hâlâ net değil.