Arab Intelligence (@Arab_Intel) X (Twitter) Sayfasına Göre Atatürk

Ortadoğu'da durum herkesin malumu. Özellikle din ve mezhep kaynaklı çatışmalar yakın coğrafyada bitmek tükenmek bilmiyor. Bu coğrafyayı iyi bilen, güney ve doğumuzdaki komşularımızla sağlam ilişkiler kurmuş Atatürk'ü de laik bir devlet anlayışı yerleştirmeye iten de aslında kendi zamanında ve şu an yaşanan bu gibi hadiseler.

Ülkemizde ve dünyada Atatürk'ü din düşmanı, ateist vb şeklinde tanımlayan, bu nedenle laiklik karşıtlığı ve dolayısıyla Atatürk düşmanlığı yapanlar da herkesçe görülebiliyor.

Atatürk'e, Türkiye'de yaşamayan ve bu ülkeyle bağları olmayanların, objektif olarak, nasıl baktığı da aslında O'nu anlamamızda bize katkı sunuyor.

Arab Intelligence (@Arab_Intel) X (Twitter) sayfasının 8 Ocak 2026 tarihli bir paylaşımı bize O'nu kısaca ancak etkili ve doğru şekilde anlatıyor. Yazı şu şekilde:

"Mustafa Kemal Atatürk: Müslüman, putperestlik karşıtı ve akıl temelli bir devletin savunucusu

İdeolojik muhalifleri tarafından yaygın olarak savunulan görüşün aksine, Mustafa Kemal Atatürk ne ateistti ne de İslam'a düşmandı. Kültürel, eğitimsel ve kişisel inançları gereği Müslüman'dı ve bugün erişilebilir olan birçok arşiv, Cumhuriyet'in kurulmasından sonra da camiye gitmeye devam ettiğini doğrulamaktadır. Bununla birlikte, dinle olan ilişkisi, politik amaçlarla kullanılmaktan uzak, kişisel, tek tanrılı ve dogmatik olmayan bir inançtan ibaretti.

Atatürk'ün kararlılıkla mücadele ettiği şey inanç değil, devleti yozlaştıran güçler olarak gördüğü paralel dini yapılar, şeyhler, tarikatlar ve duygusal bağlılık ağlarıydı. Onun gözünde, bu yapılar toplumu gerçek devlet meselelerinden uzaklaştırıyor, mantığı duygularla, eleştirel düşünceyi boyun eğmeyle değiştiriyor ve hızla değişen dünyaya uyum sağlayamıyorlardı. Etkileri manevi değil, karizma ve insanların kutsallaştırılmasına dayanan rakip bir sosyal güçtü.

Bu tutum, daha geniş bir tarihsel sürekliliğin parçasıdır. Atatürk'ten çok önce, Osmanlı İmparatorluğu, Tanzimat ile, giderek daha rekabetçi hale gelen uluslararası ortamda hayatta kalabilmek için modern devlet yapıları, idare, hukuk ve orduyu ithal etmeyi amaçlayan bir modernleşme süreci başlatmıştı. Atatürk, bu mantığı bir tür siyasi darwinizmle radikalleştirmiştir: uyum sağlamayı reddeden devletler yok olur. Dolayısıyla, onun reformu bir medeniyet kırılması değil, devletin rasyonelleştirilmesi sürecinin sonucudur

Kişisel olarak Atatürk, putperestliğe şiddetle karşıydı. Şeyhlerin tapınılmasını, dini figürlerin kutsallaştırılmasını, ama aynı zamanda politik olanlar da dahil olmak üzere her türlü insan tapınmasını (kendisi dahil) reddediyordu. Ona göre ne din ne de devlet, insanların tapınmasına dayalı olmamalıydı. İnanç, bireysel vicdanın meselesiydi; devlet, akıl, bilim ve sağlam kurumlar tarafından yönetilmeliydi.

Atatürk'ü "dini karşıtı bir laiklik savunucusu" veya militan bir ateist olarak tanımlamak tarihsel olarak yanlıştır. Onun vizyonu, dinin ne zulüm gördüğü ne de araçsallaştırıldığı, ülkenin geleceğinin duygu veya mitlere değil, akıl, bilim ve siyasi sorumluluğa dayandığı egemen, rasyonel ve modern bir devletti."

Not: Yazının orijinali Fransızca'dır. Çeviri maksadıyla DeepL platformundan faydalanılmış, yazı şahsen ve İngilizce çevirisiyle karşılaştırma yapılarak incelenmiş ve o şekilde paylaşılmıştır. Çeviri, akademik ve/veya şahsi görüş yazıya eklenmeden paylaşılmıştır.^[1]