19 Mayıs

19 Mayıs 1919 Türk tarihinin en kritik dönüm noktalarından biridir. Bu tarih yalnızca bir askeri görevlendirmenin başlangıcı değil aynı zamanda Türk milletinin bağımsızlık iradesinin yeniden ayağa kalkışıdır. İşgal altındaki bir ülkenin teslimiyeti reddederek kendi kaderini yeniden yazmaya başladığı gündür.

Mondros Mütarekesi’nin ardından Osmanlı Devleti fiilen dağılmıştı. Anadolu’nun birçok bölgesi işgal edilmişti. İngilizler Karadeniz’de yaşanan karışıklıkları bahane ederek Osmanlı hükümetine baskı yapıyordu. İstanbul hükümeti ise bu baskılar karşısında otoritesini koruyamıyordu. Bu süreçte Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun’a gönderildi.

Resmi görev açıktı. Bölgedeki direniş hareketlerini denetlemek ve asayişi sağlamaktı. Yani İstanbul hükümetinin beklentisi Anadolu’daki milli direniş eğilimlerini kontrol altına almak ve işgalci devletlerle daha büyük sorunlar yaşanmasını önlemekti. Dönemin padişahı Vahdettin ve İstanbul hükümeti İngiliz baskısı altında hareket ediyor teslimiyetçi bir siyaset izliyordu.

Fakat Samsun’a çıkan Mustafa Kemal verilen görevin dışına çıkarak tarihin akışını değiştirdi. Anadolu’daki direnişi bastırmak yerine örgütlemeyi seçti. Halkın bağımsızlık isteğini gördü ve bunu ulusal bir mücadeleye dönüştürdü. Havza Genelgesi ile işgallere karşı ilk kitlesel tepki çağrısını yaptı. Ardından Amasya Genelgesi’nde “Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” diyerek milli mücadelenin temel fikrini ortaya koydu.

Bu süreç yalnızca askeri bir mücadele değildi. Aynı zamanda siyasi bir kopuştu. İstanbul hükümeti geri adım atarken Anadolu’da yeni bir irade doğuyordu. Erzurum ve Sivas kongreleriyle birlikte milli mücadele halkın ortak hareketine dönüştü. İşgale karşı direniş artık dağınık bir tepki değil örgütlü bir bağımsızlık savaşıydı.

19 Mayıs’ın gerçek anlamı da burada ortaya çıkar. Samsun’a çıkan bir komutan kendisine verilen görevi uygulayıp direnişi bastırabilirdi. Tarih o zaman çok farklı yazılabilirdi. Fakat Mustafa Kemal milletin iradesini seçti. Teslimiyeti değil bağımsızlığı savundu. Emperyalizme karşı halkın yanında durdu. Bu yüzden 19 Mayıs yalnızca bir başlangıç tarihi değil aynı zamanda siyasi cesaretin ve tarihsel kırılmanın adıdır.

Bugün 19 Mayıs’ı anlamak sadece törenlerle mümkün değildir. O dönemin şartlarını anlamak gerekir. İşgal altındaki bir ülkede bağımsızlık fikrini savunmanın nasıl bir risk olduğunu görmek gerekir. Anadolu’da başlayan milli mücadele dünyanın en önemli anti emperyalist direnişlerinden biri olarak tarihe geçmiştir.

19 Mayıs’ın gençliğe armağan edilmesi de tesadüf değildir. Bağımsızlık fikri ancak bilinçli nesillerle korunabilir. Bir ülkenin geleceği sadece sınırlarını korumakla değil düşüncesini ve iradesini korumakla mümkündür. Türk gençliği bu nedenle cumhuriyetin en büyük güvencesi olarak görülmüştür.

Aradan geçen yıllara rağmen Samsun’da atılan o ilk adım hâlâ tarihsel önemini koruyor. 19 Mayıs Türk milletinin teslimiyeti reddettiği gündür. Bağımsız yaşama iradesinin bütün dünyaya ilan edildiği gündür.

Kutlu olsun!