Bilim Neden Sadece Bilim İnsanları için Değildir?

Bilim hakkında ne düşündüğümüz ve ne hissettiğimiz küçük yaşlardan itibaren şekillenir. Bu erken yaşlardaki ilginin bizi gelecekte nereye götüreceğini ise asla bilemeyiz.

Örneğin Hannah'yı ele alalım. Küçük bir çocukken cam bir prizmanın güneş ışığını farklı renklere ayırmasına hayranlık duyuyordu. Üniversitede ise ışığın sıvılarla nasıl etkileşime girdiğini inceledi. Hannah bugün gıda sektöründe çalışıyor. Yulaf sütünün sıcak kahveyle karıştığında nasıl değiştiğini incelemek için ışıktan yararlanıyor. Gittiğiniz kafedeki baristanın bitki bazlı harika bir kahve yapabilmesinin ardında, Hannah gibi insanların ürettiği bilgiler yatıyor.

Onun bu hikâyesi, dünyaya duyulan merakın bilime olan ilgiye nasıl dönüşebileceğini gösteriyor. Bilim, modern dünyamızı anlamak ve geliştirmek için hayati öneme sahip bir disiplindir. Ancak Avustralya gibi ülkelerin istatistiklerine baktığımızda yeterli sayıda insanın bilim eğitimi almadığını görüyoruz. Bu gidişatla, olayların neden gerçekleştiğini anlamak için bilimin araçlarını kullanabileceğimiz aydınlık bir geleceği kaybetme riskiyle karşı karşıyayız.

Bilim Sadece Bilim İnsanları için Değildir

Bilim okuryazarlığı sadece bilgi sahibi olmakla ilgili değildir. Karmaşık ve sürekli değişen bir dünyada mantık yürütme, kanıtları değerlendirme ve bilinçli kararlar alma becerisiyle ilgilidir.

İklim değişikliği, yenilenebilir enerji, üretken yapay zeka ve daha birçok konuda yanlış bilgilerin yayıldığı bir dünyada, bir bilim insanı gibi düşünmek son derece hayati bir beceridir. İşverenler; öğrenme isteğine, problem çözme becerisine, güçlü iletişime ve dijital okuryazarlığa büyük değer veriyor.

Ne var ki bilimin bir pazarlama sorunu var. Örneğin Avustralya hükümeti, son yıllarda odağını mesleki eğitime ve doğrudan iş bulmaya odaklanan bir düşünce yapısına kaydırdı. Ailelerin mesleki yönlendirmeleri, "İyi bir iş bulabilmek için üniversiteye gitmelisin!" gibi telkinlerle birleştiğinde, öğrenciler hemşirelik, mühendislik veya hukuk gibi kariyer sonuçları daha net görünen bölümlere yöneliyor.

Bilim Mezunlarının İş Alanları Bilimin Ötesine Geçiyor

Eğitim ile istihdam arasındaki uçurum giderek büyüyor. Bunun en büyük nedeni, öğrencilerin okudukları bölümlerin endüstriyle nasıl bağlantı kurduğunu veya günlük yaşamlarını nasıl iyileştirdiğini görememesidir.

Bilimin bazı alanlarında istihdam yolu çok açıktır ve bu alanlar öğrenciler arasında oldukça popüler olabilir. Ziraat bilimleri bunun iyi bir örneğidir. Bu bölümlerin hem staj ve yerleştirme gibi güçlü endüstri bağlantıları hem de iyi kariyer beklentileri vardır. Ancak pek çok genç, bilim dereceleriyle mümkün olan çok çeşitli kariyer yollarının farkında değildir.

Elektronik, tıp, enerji üretimi ve uzay bilimlerinde yeni teknolojiler geliştikçe malzeme bilimcilere olan talep giderek artıyor. Buna rağmen, malzeme biliminin temelini oluşturan kimya ve fizik gibi derslere kayıt oranları düşüyor. Avustralya'daki üniversitelerde bilim eğitimi alan öğrencilerin sayısı son yıllarda sabit kalsa da, bu sayı tüm üniversite kayıtlarına oranlandığında aslında net bir düşüş yaşanıyor.

Bu durum önemli bir soruna işaret ediyor. Öğrencilerin iş gücü piyasasındaki değişikliklere tepki vermesi ve bilim alanındaki kariyer basamaklarına adım atması uzun bir zaman alıyor. Kritik alanlarda iş gücü oluşturmak için geçilmesi gereken ciddi bir zaman çizelgesi bulunuyor. Hükümetlerin güncel verileri, önümüzdeki beş yıl içinde profesyonel, bilimsel ve teknik hizmetlerin sağlık sektörü dışındaki tüm endüstrilerden daha hızlı büyüyeceğini gösteriyor. Bu yüzden, bilime olan ilgiyi ve iş gücünü artırmanın tam zamanıdır.

Her Bilim İnsanı Beyaz Önlük Giymez

Hemşirelik gibi belirli mesleklere yüksek oranda yönlendirilmiş eğitim yollarının aksine, bilim eğitimi almanız mutlaka bir laboratuvarda çalışacağınız anlamına gelmez. Eski bir deyiş olan, "her bilim insanı beyaz önlük giymez" sözü kesinlikle doğrudur. Aslında, bilim mezunlarının büyük çoğunluğu iş dünyası, hükümet departmanları, politika üretimi, eğitim ve teknoloji alanlarında çalışmaktadır.

2019 yılında yapılan bir araştırma, Fortune 100 listesindeki şirketlerin üst düzey yöneticilerinin şaşırtıcı derecede büyük bir kısmının temel bilimler lisans derecesine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Öte yandan, bu o kadar da şaşırtıcı bir durum değildir.

Bilim mezunlarının beklenmedik pozisyonlarda karşımıza çıkmasının temel nedeni, sadece sahip oldukları bilgi birikimi değil, asıl olarak kazandıkları beceri setidir. Bilim mezunları genellikle doğrusal bir kariyer yolu izlemezler. Bunun yerine, kariyerleri boyunca kendilerini sürekli geliştirir ve karmaşık problemleri çözmek için disiplinler arası yeni beceriler öğrenirler. Esasen bir bilim eğitimi almanın asıl amacı da tam olarak budur.

Bilim Mezunlarına İhtiyacımız Var

Bilimin ekonomi üzerinde doğrudan ve ölçülebilir etkileri vardır. Oldukça teorik kabul edilen çalışma alanları bile bir ülkenin kalkınmasında büyük bir etkiye sahip olabilir. Örneğin, ileri düzey fizik ve matematik bilimleri, Avustralya ekonomisinde gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık 11'ine doğrudan katkı sağlamaktadır.

Bilimdeki gidişatı olumlu bir yöne çevirmek için öğrencileri bilimle erken yaşta tanışmaya teşvik etmeliyiz. Bu hedef, ilkokul çağındaki çocuklara ilgi çekici ve ilham verici etkinlikler sunmayı da kapsıyor. Ancak aynı zamanda, gençlerin lise veya üniversite giriş sınavı puanlarını dert etmeden bilim odaklı dersler almaya devam etmeleri konusunda ısrarcı olmalıyız.

Günümüzde pek çok üniversite, giriş gereklilikleri olarak ön koşul derslerini kaldırıyor veya azaltıyor. Bu durum, öğrencilere zor olarak görülen temel çalışma alanlarıyla ilgilenmelerine gerek olmadığına dair yanlış bir mesaj veriyor. Üniversitelerin, bilim öğrencilerine sunulan iş ve kariyer seçeneklerinin çeşitliliğini toplumun geneline çok daha iyi açıklaması gerekiyor.

Ayrıca öğrenciler, sahip oldukları bilimsel becerilerin farklı iş yerlerinde ne kadar değerli olduğunu işverenlere gösterebilmelidir. Hükümetler ise endüstriyi araştırma ve geliştirmeye yatırım yapmaya teşvik edecek politikalar üretmelidir. Böylece bilimin araçlarını kullanan kariyerler yaygınlaşacak ve toplumsal verimliliğe katkıda bulunacaktır.

Toplumun hangi kesiminden olursa olsun tüm öğrencilerin bilimle bir şekilde temas etmesi zorunludur. Hayatınızdaki çocuklarla bilim hakkında konuşun, bilim şenliklerine katılın, bir bilim merkezini ziyaret edin ya da onları bilim öğrenmeye devam etmeleri için teşvik edin. Bu süreçte muhtemelen siz de çok eğlenecek ve onların belirsiz bir geleceğe karşı en iyi şekilde hazırlanmalarına yardımcı olacaksınız.