Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri...

Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri... Cüneyt Özdaş
Tüm hakları saklıdır. Fotoğrafçıdan izin almadan kullanılamaz.
6 dakika
2,793
Tüm Reklamları Kapat

Evrimsel biyoloji söz konusu olduğunda hep "göz önündeki" canlılar üzerinde durulur: insanlar ve en yakın akrabası olan maymunlar bunların başındadır. Sonrasında etrafımızdaki hayvanların evrimini merak ederiz: kediler, köpekler... Tabii sonra işimize yarayan hayvanların: inekler, domuzlar, keçiler, koyunlar, vs. Ancak evrimle ilgili en harika gerçekler, bu tür yapay seçilim sonucunda evrimleşmiş "insanla ilişkili hayvanlar"da değil; daha uzakta, bizim elimizin değmediği hayvanlarda görülür. Bunlardan birisi, sinekkuşlarıdır (en ufak ve en yaygın sinekkuşlarından biri olan "arıkuşu", kimi zaman tüm sinekkuşlarını tanımlamak için kullanılsa da bu pek doğru değildir).

The Guardian gazetesi 7 Nisan 2014'teki bir yazısının başlığını, Darwin'in Türlerin Kökeni isimli kitabının son paragrafına gönderme yapacak şekilde "Sinekkuşları: Harika Güzellikteki Sayısız Canlı Evrimleşmeye Devam Ediyor" olarak atmıştı. Çünkü Dünya'nın en saygın bilim dergilerinden biri olan Current Biology dergisinde yayımlanan bir makale, sinekkuşlarının evrimsel analizini yapmıştı ve sonuç çarpıcıydı: sinekkuşları, günümüzdeki ortalama evrim hızına göre 2 kat daha hızlı evrim geçiriyordu! Özellikle And Dağları etrafındaki sinekkuşları müthiş bir evrimsel süreçten ve türleşmeden geçmekteydi. 

Bu kuşların özellikle son 22 milyon yıldaki evrimlerine dair son derece detaylı bilgilere sahibiz. Birbirleriyle olan akrabalıkları ve yakın kuzenleri aşağıdaki evrimsel analiz sonuçlarından görülmektedir:

Tüm Reklamları Kapat

Sinekkuşlarının (en solda) en yakın akrabası kılıç kırlangıçlarıdır. Bu evrimsel analiz, Dünya'nın 1 numaralı makale dergisi olan Nature'da yayımlanmıştır.
Sinekkuşlarının (en solda) en yakın akrabası kılıç kırlangıçlarıdır. Bu evrimsel analiz, Dünya'nın 1 numaralı makale dergisi olan Nature'da yayımlanmıştır.
Sinekkuşlarının kendi içerisindeki evrimleri ve birbirleriyle ilişkileri de son derece net olarak bilinmektedir. Bu görsel, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan bir analizden alınmıştır.
Sinekkuşlarının kendi içerisindeki evrimleri ve birbirleriyle ilişkileri de son derece net olarak bilinmektedir. Bu görsel, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan bir analizden alınmıştır.

Yapılan analizler, sinekkuşlarının evrimini tetikleyen 2 temel unsur tespit etmiştir: And Dağları'nın jeolojik olarak yükselmesi sonucu oluşan yaşam alanları ve bu kuşların çiçekli bitkilerle sıkı sıkıya olan karşılıklı evrim süreci... Bu iki evrimsel baskı, birbirinden çok farklı sinekkuşlarının evrimleşmesine ve bir arada yaşamalarına neden olmaktadır. Üstelik genetik analizler de bu evrimsel değişimi tamamen doğrulamaktadır; hatta ek bilgiler de vermektedir: şu anda halen gözümüzün önünde yeni sinekkuşu türleri evrimleşmektedir! 

Sinekkuşlarıyla ilgili yapılan analizler, daha da ilginç sonuçlar vermektedir: örneğin sinekkuşları, fiziksel görünümlerinin aksine oldukça dirençli kuşlardır. Uçuş stratejileri, bilinen tüm omurgalı hareketleri arasında en verimsiz ve en yüksek enerji sarfiyatı olan hareket biçimidir! Buna rağmen bu hızlı hareketler, And Dağları'nın soğuk iklimlerine adapte olabilmelerini sağlamıştır. Bu evrimsel adaptasyon süreci içerisinde sinekkuşlarının hemoglobin yapısının da evrimleştiği görülmüştür. Bu özelleşmiş hemoglobin sayesinde düşük oksijen koşullarının bulunduğu dağ ortamında, yakın akrabalarının aksine, yüksek enerji gerektiren uçuş tipini sürdürebilmiştir. Berkeley'de bulunan Kaliforniya Üniversitesi Entegratif Biyoloji Bölümü üyesi ve üniversitenin Omurgalı Zoolojisi Müzesi'nin Sürüngenbilim Küratör'ü olan Doç. Dr. Jim McGuire, şöyle söylüyor:

Sinekkuşlarına olan ilgim aslında bir araştırmacı ile öylesine yaptığımız bir koridor sohbeti sırasında başladı. Ancak kısa sürede bu hayvanların uçuş performanslarının evrimiyle ilgili filogenetik bir araştırma yapma isteği duymaya başladım. Bir kere başladıktan sonra, sinekkuşlarının karşılaştırmalı biyoloji için hayranlık duyulacak bir sisteme sahip olduklarını gördüm. Çünkü onlar çok fazla çeşitlenmişler ve deneysel çalışmalara çok uygunlar!

Dr. McGuire'ın yaptığı çalışmalar sayesinde tek bir araştırmada bugüne kadar tanımlanan 338 sinekkuşu türünün 284 tanesinin evrimsel ilişkisi ortaya çıkarıldı. Bu öylesine zorlu bir araştırma ki, toplamda 10 sene sürdü ve 450 ayrı kuş bireyinin her birinden 6 gen toplandı. Yapılan evrimsel analizin sonuçları ilgi çekiciydi. Şöyle ki:

Sinekkuşları, en yakın akrabaları (kardeş grupları) olan kılıç kırlangıçlarından yaklaşık 42 milyon yıl önce ayrılarak evrimleşmişlerdir. Bu ayrılma, Avrasya kıtasında gerçekleşmiştir. Genlerden elde edilen bu sayı, fosillerle de tam beklendiği gibi, birebir uyuşmaktadır: bilinen en eski sinekkuşu fosili, Güney Almanya'da bulunmuştur ve yaklaşık 30 milyon yıl öncesine tarihlenmektedir. Yani birbirinden bağımsız iki bilim dalı, paleontoloji ve popülasyon genetiği, aynı evrimsel hikayeyi doğrulamaktadır ki bu; evrimsel biyolojinin ne kadar güçlü bir bilim dalı olduğunun sayılamayacak kadar örneğinden sadece birisidir.

Tüm Reklamları Kapat

Sinekkuşları kuzenlerinden ayrıldıktan sonra, hızla türleşmiştir. Bugün halen var olan tüm sinekkuşlarının son ortak atası, günümüzden 22.4 milyon yıl kadar önce Güney Amerika'da yaşamıştır. Ancak günümüzde çok fazla sayıda sinekkuşu türünün bulunması, bu süre zarfında sinekkuşlarının çok hızlı bir evrimsel değişim sürecinden geçtiğini göstermektedir. Kuşlar, Avrasya'dan Amerika kıtasına tıpkı insanlar gibi, donmuş Bering Boğazı üzerinden geçmişlerdir. Uzun bir süre güneye göç ederek Güney Amerika'da yaşayan bugünkü sinekkuşlarının ataları, günümüzden 12 milyon yıl kadar önce tekrardan Kuzey Amerika'ya göç etmişlerdir. Bu göçleri sırasında Karayip Adaları'na da 5 milyon yıl kadar önce ulaşmışlardır ve burada hapsolan bazı popülasyonlar, türleşerek ada yaşantısına uygun özellikler kazanmıştır. 

Sinekkuşlarının filogenetik haritasını (evrim ağacını) ortaya çıkaran çalışmadan bir diğer görsel...
Sinekkuşlarının filogenetik haritasını (evrim ağacını) ortaya çıkaran çalışmadan bir diğer görsel...

Bugün sinekkuşlarının en yaygın grubu olan arıkuşları, günümüzden 5 milyon yıl kadar önce hızlı bir evrimsel değişim sürecine girmiştir. Kısa sürede 35 farklı tür, tek bir atadan evrimleşmiştir. Bu hızlı evrim süreci, sadece genler ve fosillerle değil; aynı zamanda davranışlar ve fizyoloji ile de birebir uyumludur. Yani bu farklı bilim dalları da, evrimsel biyolojinin öngörülerini birebir doğrulamaktadır. McGuire şöyle anlatıyor:

Sinekkuşu evriminin ilgi çekici özelliklerinden biri, bu kadar farklılaşmış olmalarına rağmen hepsinin hala aynı şeyi yiyor oluşudur. Hepsi nektarivordur (nektarla beslenirler) ve bu yaşam alanını çok yaygın bir şekilde kaplarlar. Şaşkınlık verici bir şekilde, 25 farklı sinekkuşu türü bir arada yaşayabilir. Eğer hiç müdahalede bulunulmayacak olursa, bu kuşların türleşmesi ile yok oluş hızları birbirine eşitlendiğinde, toplamda 767 tür evrimleşmiş olacaktır. Bu, bugün gördüğümüzün tam 2 katıdır. Yani şu anda var olan sinekkuşu türü sayısı kadar tür, henüz evrimleşmektedir. Henüz görebileceğimiz maksimum sayıya yaklaşmadık bile. Biz insanlar ortamlarını işgal etmemiş olsaydık, yaşamlarından hoşnut bir şekilde hızla evrimleşmeyi sürdüreceklerdi.

Görülebileceği gibi üzerinde pek az durulan canlıların evrimi de, çok ilginç bilgiler vermekte ve evrimsel biyolojinin öngörülerini tekrar tekrar test edip doğrulamamızı sağlamaktadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
13
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Bilim Budur! 5
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • A. Suh, et al. Mesozoic Retroposons Reveal Parrots As The Closest Living Relatives Of Passerine Birds. (23 Ağustos 2011). Alındığı Tarih: 1 Mart 2020. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • G. Mayr. Old World Fossil Record Of Modern-Type Hummingbirds. (7 Mayıs 2004). Alındığı Tarih: 1 Mart 2020. Alındığı Yer: Science | Arşiv Bağlantısı
  • J. Projecto-Garcia, et al. Repeated Elevational Transitions In Hemoglobin Function During The Evolution Of Andean Hummingbirds. (17 Aralık 2013). Alındığı Tarih: 1 Mart 2020. Alındığı Yer: PNAS | Arşiv Bağlantısı
  • G. S. van Doorn, et al. Sympatric Speciation And Extinction Driven By Environment Dependent Sexual Selection. (7 Ekim 1998). Alındığı Tarih: 1 Mart 2020. Alındığı Yer: The Royal Society | Arşiv Bağlantısı
  • J. A. McGuire, et al. Molecular Phylogenetics And The Diversification Of Hummingbirds. (1 Mart 2020). Alındığı Tarih: 1 Mart 2020. Alındığı Yer: Current Biology | Arşiv Bağlantısı
  • EurekAlert. Hummingbirds' 22-Million-Year-Old History Of Remarkable Change Is Far From Complete. (3 Nisan 2014). Alındığı Tarih: 1 Mart 2020. Alındığı Yer: EurekAlert | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/05/2024 15:09:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2709

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Solunum
Yaşamın Başlangıcı
Küresel Salgın
Karanlık
Oyun Teorisi
Organizma
Evrim
Ufo
Arı
Radyasyon
Isı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Optik
Ribozim
Orman
Alzheimer
Elektromanyetizma
Venüs
Hareket
Nörobilim
Genetik
Regülasyon
Dişler
Genel Görelilik Teorisi
Video
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
-. GrrlScientist, et al. Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri.... (21 Eylül 2014). Alındığı Tarih: 20 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2709
GrrlScientist, -., Bakırcı, Ç. M. (2014, September 21). Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri.... Evrim Ağacı. Retrieved May 20, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2709
-. GrrlScientist, et al. “Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 21 Sep. 2014, https://evrimagaci.org/s/2709.
GrrlScientist, ---. Bakırcı, Çağrı Mert. “Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 21, 2014. https://evrimagaci.org/s/2709.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close