Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri...

Arıkuşları ve Sinekkuşları: Evrimin En Net Örneklerinden Biri...
Tüm hakları saklıdır. Fotoğrafçıdan izin almadan kullanılamaz.
Cüneyt Özdaş
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, The Guardian isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Evrimsel biyoloji söz konusu olduğunda hep "göz önündeki" canlılar üzerinde durulur: insanlar ve en yakın akrabası olan maymunlar bunların başındadır. Sonrasında etrafımızdaki hayvanların evrimini merak ederiz: kediler, köpekler... Tabii sonra işimize yarayan hayvanların: inekler, domuzlar, keçiler, koyunlar, vs. Ancak evrimle ilgili en harika gerçekler, bu tür yapay seçilim sonucunda evrimleşmiş "insanla ilişkili hayvanlar"da değil; daha uzakta, bizim elimizin değmediği hayvanlarda görülür. Bunlardan birisi, sinekkuşlarıdır (en ufak ve en yaygın sinekkuşlarından biri olan "arıkuşu", kimi zaman tüm sinekkuşlarını tanımlamak için kullanılsa da bu pek doğru değildir).

The Guardian gazetesi 7 Nisan 2014'teki bir yazısının başlığını, Darwin'in Türlerin Kökeni isimli kitabının son paragrafına gönderme yapacak şekilde "Sinekkuşları: Harika Güzellikteki Sayısız Canlı Evrimleşmeye Devam Ediyor" olarak atmıştı. Çünkü Dünya'nın en saygın bilim dergilerinden biri olan Current Biology dergisinde yayımlanan bir makale, sinekkuşlarının evrimsel analizini yapmıştı ve sonuç çarpıcıydı: sinekkuşları, günümüzdeki ortalama evrim hızına göre 2 kat daha hızlı evrim geçiriyordu! Özellikle And Dağları etrafındaki sinekkuşları müthiş bir evrimsel süreçten ve türleşmeden geçmekteydi. 

Bu kuşların özellikle son 22 milyon yıldaki evrimlerine dair son derece detaylı bilgilere sahibiz. Birbirleriyle olan akrabalıkları ve yakın kuzenleri aşağıdaki evrimsel analiz sonuçlarından görülmektedir:

Sinekkuşlarının (en solda) en yakın akrabası kılıç kırlangıçlarıdır. Bu evrimsel analiz, Dünya'nın 1 numaralı makale dergisi olan Nature'da yayımlanmıştır.
Sinekkuşlarının (en solda) en yakın akrabası kılıç kırlangıçlarıdır. Bu evrimsel analiz, Dünya'nın 1 numaralı makale dergisi olan Nature'da yayımlanmıştır.
Sinekkuşlarının kendi içerisindeki evrimleri ve birbirleriyle ilişkileri de son derece net olarak bilinmektedir. Bu görsel, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan bir analizden alınmıştır.
Sinekkuşlarının kendi içerisindeki evrimleri ve birbirleriyle ilişkileri de son derece net olarak bilinmektedir. Bu görsel, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan bir analizden alınmıştır.

Yapılan analizler, sinekkuşlarının evrimini tetikleyen 2 temel unsur tespit etmiştir: And Dağları'nın jeolojik olarak yükselmesi sonucu oluşan yaşam alanları ve bu kuşların çiçekli bitkilerle sıkı sıkıya olan karşılıklı evrim süreci... Bu iki evrimsel baskı, birbirinden çok farklı sinekkuşlarının evrimleşmesine ve bir arada yaşamalarına neden olmaktadır. Üstelik genetik analizler de bu evrimsel değişimi tamamen doğrulamaktadır; hatta ek bilgiler de vermektedir: şu anda halen gözümüzün önünde yeni sinekkuşu türleri evrimleşmektedir! 

Sinekkuşlarıyla ilgili yapılan analizler, daha da ilginç sonuçlar vermektedir: örneğin sinekkuşları, fiziksel görünümlerinin aksine oldukça dirençli kuşlardır. Uçuş stratejileri, bilinen tüm omurgalı hareketleri arasında en verimsiz ve en yüksek enerji sarfiyatı olan hareket biçimidir! Buna rağmen bu hızlı hareketler, And Dağları'nın soğuk iklimlerine adapte olabilmelerini sağlamıştır. Bu evrimsel adaptasyon süreci içerisinde sinekkuşlarının hemoglobin yapısının da evrimleştiği görülmüştür. Bu özelleşmiş hemoglobin sayesinde düşük oksijen koşullarının bulunduğu dağ ortamında, yakın akrabalarının aksine, yüksek enerji gerektiren uçuş tipini sürdürebilmiştir. Berkeley'de bulunan Kaliforniya Üniversitesi Entegratif Biyoloji Bölümü üyesi ve üniversitenin Omurgalı Zoolojisi Müzesi'nin Sürüngenbilim Küratör'ü olan Doç. Dr. Jim McGuire, şöyle söylüyor:

Sinekkuşlarına olan ilgim aslında bir araştırmacı ile öylesine yaptığımız bir koridor sohbeti sırasında başladı. Ancak kısa sürede bu hayvanların uçuş performanslarının evrimiyle ilgili filogenetik bir araştırma yapma isteği duymaya başladım. Bir kere başladıktan sonra, sinekkuşlarının karşılaştırmalı biyoloji için hayranlık duyulacak bir sisteme sahip olduklarını gördüm. Çünkü onlar çok fazla çeşitlenmişler ve deneysel çalışmalara çok uygunlar!

Dr. McGuire'ın yaptığı çalışmalar sayesinde tek bir araştırmada bugüne kadar tanımlanan 338 sinekkuşu türünün 284 tanesinin evrimsel ilişkisi ortaya çıkarıldı. Bu öylesine zorlu bir araştırma ki, toplamda 10 sene sürdü ve 450 ayrı kuş bireyinin her birinden 6 gen toplandı. Yapılan evrimsel analizin sonuçları ilgi çekiciydi. Şöyle ki:

Sinekkuşları, en yakın akrabaları (kardeş grupları) olan kılıç kırlangıçlarından yaklaşık 42 milyon yıl önce ayrılarak evrimleşmişlerdir. Bu ayrılma, Avrasya kıtasında gerçekleşmiştir. Genlerden elde edilen bu sayı, fosillerle de tam beklendiği gibi, birebir uyuşmaktadır: bilinen en eski sinekkuşu fosili, Güney Almanya'da bulunmuştur ve yaklaşık 30 milyon yıl öncesine tarihlenmektedir. Yani birbirinden bağımsız iki bilim dalı, paleontoloji ve popülasyon genetiği, aynı evrimsel hikayeyi doğrulamaktadır ki bu; evrimsel biyolojinin ne kadar güçlü bir bilim dalı olduğunun sayılamayacak kadar örneğinden sadece birisidir.

Sinekkuşları kuzenlerinden ayrıldıktan sonra, hızla türleşmiştir. Bugün halen var olan tüm sinekkuşlarının son ortak atası, günümüzden 22.4 milyon yıl kadar önce Güney Amerika'da yaşamıştır. Ancak günümüzde çok fazla sayıda sinekkuşu türünün bulunması, bu süre zarfında sinekkuşlarının çok hızlı bir evrimsel değişim sürecinden geçtiğini göstermektedir. Kuşlar, Avrasya'dan Amerika kıtasına tıpkı insanlar gibi, donmuş Bering Boğazı üzerinden geçmişlerdir. Uzun bir süre güneye göç ederek Güney Amerika'da yaşayan bugünkü sinekkuşlarının ataları, günümüzden 12 milyon yıl kadar önce tekrardan Kuzey Amerika'ya göç etmişlerdir. Bu göçleri sırasında Karayip Adaları'na da 5 milyon yıl kadar önce ulaşmışlardır ve burada hapsolan bazı popülasyonlar, türleşerek ada yaşantısına uygun özellikler kazanmıştır. 

Sinekkuşlarının filogenetik haritasını (evrim ağacını) ortaya çıkaran çalışmadan bir diğer görsel...
Sinekkuşlarının filogenetik haritasını (evrim ağacını) ortaya çıkaran çalışmadan bir diğer görsel...

Bugün sinekkuşlarının en yaygın grubu olan arıkuşları, günümüzden 5 milyon yıl kadar önce hızlı bir evrimsel değişim sürecine girmiştir. Kısa sürede 35 farklı tür, tek bir atadan evrimleşmiştir. Bu hızlı evrim süreci, sadece genler ve fosillerle değil; aynı zamanda davranışlar ve fizyoloji ile de birebir uyumludur. Yani bu farklı bilim dalları da, evrimsel biyolojinin öngörülerini birebir doğrulamaktadır. McGuire şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sinekkuşu evriminin ilgi çekici özelliklerinden biri, bu kadar farklılaşmış olmalarına rağmen hepsinin hala aynı şeyi yiyor oluşudur. Hepsi nektarivordur (nektarla beslenirler) ve bu yaşam alanını çok yaygın bir şekilde kaplarlar. Şaşkınlık verici bir şekilde, 25 farklı sinekkuşu türü bir arada yaşayabilir. Eğer hiç müdahalede bulunulmayacak olursa, bu kuşların türleşmesi ile yok oluş hızları birbirine eşitlendiğinde, toplamda 767 tür evrimleşmiş olacaktır. Bu, bugün gördüğümüzün tam 2 katıdır. Yani şu anda var olan sinekkuşu türü sayısı kadar tür, henüz evrimleşmektedir. Henüz görebileceğimiz maksimum sayıya yaklaşmadık bile. Biz insanlar ortamlarını işgal etmemiş olsaydık, yaşamlarından hoşnut bir şekilde hızla evrimleşmeyi sürdüreceklerdi.

Görülebileceği gibi üzerinde pek az durulan canlıların evrimi de, çok ilginç bilgiler vermekte ve evrimsel biyolojinin öngörülerini tekrar tekrar test edip doğrulamamızı sağlamaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • A. Suh, et al. Mesozoic Retroposons Reveal Parrots As The Closest Living Relatives Of Passerine Birds. (2011, Ağustos 23). Alındığı Tarih: 01 Mart 2020. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • G. Mayr. Old World Fossil Record Of Modern-Type Hummingbirds. (2004, Mayıs 07). Alındığı Tarih: 01 Mart 2020. Alındığı Yer: Science | Arşiv Bağlantısı
  • J. Projecto-Garcia, et al. Repeated Elevational Transitions In Hemoglobin Function During The Evolution Of Andean Hummingbirds. (2013, Aralık 17). Alındığı Tarih: 01 Mart 2020. Alındığı Yer: PNAS | Arşiv Bağlantısı
  • G. S. van Doorn, et al. Sympatric Speciation And Extinction Driven By Environment Dependent Sexual Selection. (1998, Ekim 07). Alındığı Tarih: 01 Mart 2020. Alındığı Yer: The Royal Society | Arşiv Bağlantısı
  • J. A. McGuire, et al. Molecular Phylogenetics And The Diversification Of Hummingbirds. (2020, Mart 01). Alındığı Tarih: 01 Mart 2020. Alındığı Yer: Current Biology | Arşiv Bağlantısı
  • EurekAlert. Hummingbirds' 22-Million-Year-Old History Of Remarkable Change Is Far From Complete. (2014, Nisan 03). Alındığı Tarih: 01 Mart 2020. Alındığı Yer: EurekAlert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2020 19:45:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2709

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Okyanus
Diş Hekimi
Canlı Cansız
Bebek
Ses Kaydı
Halk Sağlığı
Zehir
Çiftleşme
Matematik
Evrim
Editör Seçkisi
Grip
Obstetrik
Evrim Kuramı
Deney
Maske Takmak
Kozmoloji
Olasılık
Radyasyon
Adaptasyon
Kemik
Skeptisizm
Ay Ve Dünya
Güve
Türlerin Kökeni
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sadece kısa bir mesafeyi görebiliriz. Ancak o mesafede bile yapılması gereken birçok şeyi görebiliriz.”
Alan Turing
Geri Bildirim Gönder