Arap Denizi Kambur Balinasının Uzun Mesafeli Yolculuğu, Türün Eşsiz Ekolojisini Gözler Önüne Seriyor!

Umman kıyılarının açıklarında, sayıları 80'i biraz aşan küçük bir Arap Denizi kambur balinası popülasyonunun yaşadığını biliyoruz. Nesli tükenme tehlikesi altında olarak sınıflandırılan bu canlıların, dünya okyanuslarında mevsimsel göç yapmayan tek kambur balina popülasyonu olduğu düşünülüyor.

Bu popülasyonun hareket düzenlerini daha iyi anlamak amacıyla, uluslararası bir araştırmacı ekibi balinaların hareketlerini birkaç yıl boyunca takip etti. Elde edilen sonuçlar Frontiers in Marine Science dergisinde yayımlandı. Future Seas Global SPC'nin kurucu direktörü ve deniz bilimci olan başyazar Dr. Andrew Willson çalışmanın bulgularını şöyle açıkladı:

Arap Denizi kambur balinalarının ağırlıklı olarak Umman kıyıları boyunca uzanan, oldukça kısıtlı bir yaşam alanında kaldıklarını gösteriyoruz. Bu oldukça yerel hareketlerin yanı sıra, bir Arap Denizi kambur balinasının Arap Denizi'ni boydan boya geçtiği ilk uzun mesafeli yolculuğu da belgeliyoruz. Bu durum, Arap Denizi içinde balinalar için önemli olabilecek başka yaşam alanlarının varlığına işaret ediyor.

Yerleşik Balinalar

Önceki çalışmalar, Arap Denizi kambur balinalarının yaklaşık 70.000 yıl önce Güney Yarımküre'deki kambur balina popülasyonlarından ayrıldığını öne sürüyor. Akrabalarının aksine, bu balinalar genellikle sadece Arap Denizi sularında hareket ediyor. Dr. Willson bu durumu şöyle değerlendirdi:

Bu durum, kambur balina ekolojisine dair anlayışımıza temelden meydan okuyor. Tarihlerinin bir noktasında Arap Denizi kambur balinaları, çevrelerinde ve beslenme stratejilerinde meydana gelen köklü bir değişime başarıyla uyum sağladılar.

Söz konusu çalışmada, balinaların dalışlarını izlemek için 14 uydu vericisi kullanıldı. Vericiler, Hallaniyat Körfezi ve Masirah Körfezi olmak üzere iki farklı konumda balinalara yerleştirildi. Ortalama 53 gün boyunca sinyal gönderen bu cihazlar, takip edilen tüm balinalar için toplamda 1.800'ün üzerinde konum verisi sağladı. Araştırma süreci hakkında bilgi veren Dr. Willson şunları ekledi:

Bu çalışmaya başlarken sıcak ve uzun süren tekne araştırmaları sırasında yalnızca anlık olarak görebildiğimiz, Arap Denizi'nde yaşayan bu gizemli kambur balinaların günlük yaşamlarına dair pek çok sorumuz vardı. Bu balinaları vericilerle takip etmek, denizin örtüsünü aralamamıza ve her gün nerede olduklarını çevrimiçi olarak kontrol etmemize olanak tanıdı.

Masirah Körfezi'nde işaretlenen balinalardan beşi, vericilerin konum sinyali gönderdiği süre boyunca bölgede kalırken, ikisi güneye, Hallaniyat Körfezi'ne doğru seyahat etti. Hallaniyat Körfezi'nde işaretlenen altı hayvanın tamamı ise Masirah Körfezi, Hallaniyat Körfezi ve kuzey Yemen arasında hareket etti.

Masirah Körfezi'nin, Arap Denizi kambur balinaları için en önemli yaşam alanı olduğu belirlendi. Konum verilerinin %57'si buradan, %18'i ise Hallaniyat Körfezi'nden iletildi. Buna bağlı olarak, balinaların ana yaşam alanları ve merkez bölgeleri, birbirine 400 kilometreden daha yakın olan alanlar arasında güçlü bir alan sadakatini yansıtıyordu.

Muson rüzgarları sayesinde batı Arap Denizi, dünya çapındaki en verimli dikey akıntı bölgelerinden biridir ve bu balinaları yıl boyunca destekleyecek besin ağına ev sahipliği yapar. Dr. Willson bu hareketliliğin nedenini şöyle açıkladı:

Çalışmamızdaki balinaların hareketlerinin, kıta sahanlığı üzerinde muhtemelen sardalya gibi kıyıya yakın avları takip etmeleriyle ilişkili olduğunu düşünüyoruz. Kıta sahanlığının dışındaki daha derin dalışlar ise, kril gibi daha derin sularda bulunan diğer besinleri aramalarıyla bağlantılı olabilir.

Uzun Yolculuğa Çıkan Bir Balina

Kuyruk yüzgecindeki buhur (günnük) reçinesine benzeyen desen nedeniyle Arapçada bu anlama gelen Luban adıyla bilinen tek bir dişi balina, bu oldukça yerel seyahat modelinden belirgin bir şekilde saptı. Luban, Arap Denizi'ni geçerek doğuya doğru yolculuk yaptı ve batı Hindistan eyaleti Goa açıklarında tespit edildi.

Luban, dönüş yolculuğunda yaklaşık 7.000 kilometre yol katetti. Daha önce Umman ve Hindistan kıyıları arasında kambur balina şarkıları aracılığıyla bir bağlantı kurulmuş olsa da, Luban'ın yolculuğu bir Arap Denizi kambur balinasının Arap Denizi'ni aştığına dair ilk doğrudan kanıtı sunuyor.

Luban'ın Hindistan'ın güney kıyısı açıklarında bir aya kadar kaldığı bölge de yüksek biyolojik verimliliğiyle biliniyor. Araştırma ekibi, kambur balinaları seyahat etmeye motive eden temel faktörler olan yiyecek bulma veya üreme güdülerinin, Luban'ın yolculuğunda eş zamanlı itici güçler olabileceğine inanıyor. Yakın zamanda Luban, Masirah Körfezi'nde yeniden görüldü. Nüfusun küçüklüğüne dikkat çeken Dr. Willson sözlerine şöyle devam etti:

Popülasyonun sınırlı boyutu göz önüne alındığında, bu harika balinaları yeniden görmek her zaman içimizi rahatlatıyor.

Uyum Sanatkârları

Araştırma ekibi, çalışmalarının iklim değişikliği ve insan faaliyetlerinin etkileriyle yüzleşen küçük ve izole bir balina popülasyonunu korumaya yardımcı olacağını umuyor. Örneğin, bu çalışmada toplanan veriler, balıkçılık faaliyetlerinin bu hayvanları kendi yaşam alanlarında engellememesini sağlamaya yardımcı olabilir. Umman Çevre Kurumunda görev yapan ve çalışmayı destekleyen deniz uzmanı Aida Al Jabri durumu şöyle açıkladı:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Umman'daki kıyı balıkçılığı toplulukları, nesiller boyunca bu balinalara hürmet etti ve saygı duydu. Bu çalışma, bölgedeki hızla modernleşen toplumlar için balinaları daha görünür kılıyor. Bu durum, onların korunmasını desteklemek açısından kritik bir öneme sahip.

Ekip, tek başına takip verilerinin tüm soruları yanıtlayamayacağına ve Arap Denizi kambur balinalarının bu yaşam alanını nasıl kullandıklarını, iklim değişikliği ile diğer tehditlere nasıl tepki verdiklerini doğrulamak için gelecekte yeni tekne araştırmalarına ihtiyaç duyulacağına dikkat çekiyor. Projenin yerel araştırma ortağı Umman Çevre Derneğinin yönetici direktörü ve makalenin eş yazarı Suaad Al Harthi ise sözlerini şöyle tamamladı:

Arap Denizi, bir zamanlar göçmen olan bir türün ekolojisini tamamen değiştirmesine olanak tanıyan benzersiz koşullar sağlıyor. Bu, bölgenin ne kadar olağanüstü olduğunun bir kanıtıdır. Sahip oldukları bu uyum yeteneğinin, yaşam alanları hızlanan iklim değişikliğinden etkilenirken Arap Denizi kambur balinalarına bu belirsiz zamanlarda yardımcı olacağını umuyoruz.