Antik Mısır'da Elektrik Kullanılıyor muydu?

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Antik Mısır'da elektrik çoktan keşfedilmişti; bunu gösteren hiyelogrifler de var. Bu, teknolojinin uzaylılar tarafından insanlara getirildiğini gösteriyor!

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Bugüne kadar hiçbir arkeolojik çalışmadan ya da yazılı hiçbir kaynaktan Eski Mısırlıların elektriği kullandığına dair bir kanıt elde edilmemiştir. Aynı zamanda, bu iddiaya kaynak olan hiyerogriflerin bulunduğu Dendera Tapınağı, bütünüyle Mısırlı bir tapınak değildir; Mısır prensiplerine uygun olarak inşa edilen Greko-Romen bir yapıdır. Klasik dönem Mısırlı yazarların, Mısır'da elektrik kullanımına dair hiçbir yazısı bulunmamaktadır.

İddianın Kökeni

Eski Mısır’dan bahsedince eski bir medeniyetten öte gizemli ve olağanüstü başarıların elde edildiği bir zamandan bahsediyormuş gibi hissederiz. Sinema perdelerinde ve bir sürü kitapta yer edinen Eski Mısır hakkında ortalıkta bir sürü hikaye dolaşmaktadır. Bu hikayelerin bazıları tarihin önemli bilgilerini içerirken, bazıları da maalesef uçuk denilebilecek türden iddialar haline dönüşmüştür.

Bilgiler

Yukarıdaki fotoğraf, Mısır'da bulunan bir tapınağının duvarında ilginç bir çizimdir ve bazılarına göre bir çeşit lambaya benzemektedir. Aynı yere ait fotoğraflar etrafta paylaşılmıştır ve bu görüntülere baktığımız zaman gerçekten de bir çeşit lambaya benzediğini söyleyebiliriz, ancak bu çizim Eski Mısır'da elektriğin kullanıldığına dair bir kanıt olarak ileriye sürülmüştür. Belirtmemiz gerekir ki, bir şey başka bir şeye benziyorsa, bu illa aynı şey olduklarına anlamına gelmemektedir. 

Tepedeki fotoğrafta gördüğünüz çizime “Dendera Işığı” (ya da Dendera Lambası) denilmektedir. Bulunduğu yer Dendera Tapınak Kompleksinde yer alan Hathor Tapınağıdır (Hathor o zamanlarda inanılan bir tanrıçadır). “Tanrıların Arabaları” isimli kitabın yazarı olan Erich von Daniken “The Eyes of the Sphinx” (Sfenksin Gözleri) isimli kitabında bu çizimin bir çeşit lambaya benzediğini söyleyerek yılanın ince bir tel, djed sütunun bir izolatör ve tüpün eski bir lamba olduğunu yazmıştır.

Bunun gerçekten de bir lamba olduğunu kanıtlamak için de benzerini oluşturmaya çalışanlar oldu ve bazıları da günümüzde bulunan şeylerle benzetmeye çalıştılar (Geissler tüpleri gibi). Bununla Eski Mısır’da elektrik elde edilip aydınlatma için kullanıldığı iddia edilmesine rağmen Mısır bilimcileri bu hipotezi reddedip sadece Mısır mitolojisinde yer alan birkaç sembolden ibaret olduğunu söylemişlerdir.

Görülen yılan sabah Güneşi temsil eden tanrı Harsomtus’un simgesidir ve her gün Güneş yeniden doğmuş gibi gökyüzünde bir yılan gibi hareket etmektedir. Djed sütununa gelirsek, bunun bir izolatör olması pek mantıklı değildir, çünkü bir ampulün camı zaten iyi bir izolatördür, bu sebeple fazladan bir izolatöre gerek yoktur. Biz baktığımız zaman sadece bir djed sütunu, lotus çiçeği ile içerisinde bir yılanın yer aldığını görüyoruz ve her ne kadar bir çeşit lambaya benzese bile bu benzetim yoluyla böyle bir iddiayı ortaya atabilmek için sağlam kanıtların aranması ve sunulması gerekir. Eğer fırsatınız olursa ve gidip bu tapınağı gezebilirseniz, tüm duvar boyunca bir hikayenin anlatıldığını görebilirsiniz ve bu hikayede elektrik ile ilgili hiçbir şey göremezsiniz.

Peki yapılan iddialar sadece benzetmelere mi dayanıyor? Bunun bir lamba olabileceğine dair bir başka iddiayla karşılaşıyoruz. İddiayla ilgili şöyle Frank Dörnenburg şöyle demektedir:

İncelenen binlerce yer altı mezar ile piramit boşluklarında herhangi bir siyah leke görülmemiştir...

Bahsedilen bu siyah leke (soot) nedir? Elinizde bir meşale hayal edin ve bununla duvarınıza doğru tuttuğunuzu düşünün. Bir müddet sonra duvarınızda kara bir leke oluşacaktır çünkü o bölgeyi meşaleniz ile yaktınız. Burada yapılan iddia şu şekildedir:

Geceleri karanlık olurken ve yapıların daha da derinlerine girdikçe etrafı görmek zorlaşıyordu bu sebeple Eski Mısırlılar işlerini rahatça yapabilmek için ateşi kullanarak etrafı aydınlatmaları gerekiyordu ancak böyle bir şey yapsalardı her yerde bu siyah lekeleri görebilmiş olurduk. Peki Eski Mısırlılar ateşi kullanmadan bunu nasıl başarmış olabilirler? Elbette elektriği kullanarak!

Bu iddia da geçersizdir, çünkü bu tapınaklarda siyah izleri rahatça görebiliyoruz. Bugün Mısır'ı ziyaret edip bu tapınakları gezerseniz siz de görebilirsiniz. Gezdiğiniz yerlerin temiz olduğunu görürseniz de, oraların iyice temizlendiğini de göz önünde bulundurunuz. Kısacası, siyah lekenin olmadığını söyleyemeyiz.

Kaynak: Don McCrady (flickr)

Sonuç

Dolayısıyla bu safsatanın da, “İnsanlar eskiden çok teknolojikti, çok daha üstünlerdi, şimdi rezil rüsvayız.” gibi fantastik komplo teorileri hayranlarının dayanaksız iddialarının ve göz boyamalarının ötesine gidemediğini ve temelsiz kalmaya mahkum olduğunu görüyoruz.

Ayrıca, Eski Mısırlılar böylesine kıymetli bir teknolojiye sahip olsalardı, uzaklarda bulunan pek de önemli olmayan bir yapı yerine, çok daha önde duran ve bu teknolojiden faydalanmak isteyebilecek çok daha nüfuzlu ve önemli kişilerin (firavunlar gibi) yaşadıkları veya bulundukları yapılarda bulunmasını ve çok daha yaygın olmasını beklemez miydiniz?

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Ana Görsel Kaynağı: Wikipedia
  • Wikipedia. Dendera light. (2018, Ağustos 02). Alındığı Tarih: 27 Eylül 2018. Alındığı Yer: Wikipedia
  • Rational Wiki. Dendera Lamp. (2018, Nisan 16). Alındığı Tarih: 27 Eylül 2018. Alındığı Yer: Rational Wiki
  • J. Hill. The Dendera Lightbulb. (2010, Eylül 27). Alındığı Tarih: 27 Eylül 2018. Alındığı Yer: Ancient Egypt Online
  • P. Coppens. Let there be light!. (2018, Eylül 27). Alındığı Tarih: 27 Eylül 2018. Alındığı Yer: Eye of the Psychic
  • J. Dunn. Dendera and the Temple of Hathor. (2018, Eylül 27). Alındığı Tarih: 27 Eylül 2018. Alındığı Yer: Tour Egypt

Köpekler Neden Ezan, Ambulans, vb. Seslere Karşı Ulurlar/Havlarlar?

Konuşmak veya Sevmek Bitkilerin Büyümesine Katkı Sağlar mı?

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim