Bilimsel açıdan elimizdeki kanıt, benlik, bilinç, anılar ve kişilik dediğimiz şeylerin beynin etkinliğinden doğduğunu gösteriyor. Beyinden bağımsız çalışan ayrı bir ruh varlığına işaret eden ölçülebilir bir veri yok. Ruh, bilimin test edebileceği bir kavram olarak tanımlanmadığı için bilim onu çürütmüyor da. Yalnızca ruh dediğin şey zihinse, bu zihnin beyne bağlı olduğunu çok sağlam biçimde söyleyebiliyoruz.
Beyne bağlı olduğunu nereden biliyoruz?
- Belirli beyin bölgelerindeki hasar belirli yetileri seçici olarak bozar. Dil, yüz tanıma, yeni anı oluşturma ve duygu düzenleme bunlardan bazılarıdır. Phineas Gage vakası ve Alzheimer'da kişiliğin çözülmesi bilinen örneklerdir.
- Anestezi bilinci geri dönüşlü olarak kapatır, alkol ve psikiyatrik ilaçlar ruh halini ve algıyı değiştirir.
- Beyin uyarımı sırasında insanlar belirli duyumları, hareketleri ya da anıları deneyimleyebilir.
Aynı maddeden yapılıp neden bu kadar farklı? Fark malzemede değil örgütlenmede. Beyin de karaciğer gibi karbon, hidrojen, oksijen ve azot ağırlıklı hücrelerden oluşuyor. Ama insan beyninde yaklaşık 86 milyar nöron var ve bunlar kabaca 1014 mertebesinde sinapsla birbirine bağlanıyor (Azevedo ve ark., 2009). Bilgiyi işleyen, kendini değiştiren, geçmiş deneyimi saklayan bu ağ yapısı karaciğerde yok. Aynı harflerle hem alışveriş listesi hem roman yazılabilmesine benzer, özellik harflerde değil dizilişte ortaya çıkıyor.
Evrimsel olarak da sıçrama yok. Sinir ağları basit hayvanlardaki dağınık sinir ağlarından omurgalı beynine kademeli olarak karmaşıklaştı. Zihinsel yetilerin derecelenmiş bir süreklilik göstermesi, onların biyolojik yapıdan doğduğu fikriyle uyumlu.
Çözülmemiş kısım: Nöral etkinliğin öznel deneyimi, yani "olmak nasıl bir şey" hissini tam olarak nasıl ürettiği (zor problem) hâlâ açık. Bu, ruhun var olduğunun kanıtı değil, bilinç biliminin henüz tamamlanmadığının göstergesi. Bir de nüans var, "biz beyiniz" ifadesi nörobilimcilerin hepsinde aynı biçimde savunulmuyor. Bazıları zihnin beden ve çevreyle birlikte işlediğini vurguluyor (Craffert, 2024). Ancak bu görüşler de zihni doğaüstü bir varlığa değil, canlı bedenin bütününe bağlıyor.
Özetle, ruhu "benliğin ve zihnin kaynağı" diye tanımlarsan, mevcut kanıtlara göre bu büyük ölçüde beynin kendisi. Ruhu bunun ötesinde ayrı bir şey olarak tanımlarsan, bu bilimsel sorudan çıkıp felsefe ve inanç alanına geçer.
Kaynaklar
-
Pieter F. Craffert. You Are (Not) Your Brain: Incompatible Images Of Human Beings In The Neurosciences. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Frederico A. C. Azevedo ve ark.. Equal Numbers Of Neuronal And Nonneuronal Cells Make The Human Brain An Isometrically Scaled-Up Primate Brain. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı