Gerçeklik mantıklı olmak zorunda mıdır?

Question

Evrenimizde gerçekleşen her olayın bir nedeni, açıklaması olmak zordunda mı? Matematiksel olarak tanımlanamayacak bir şeyle karşılaşabilir miyiz? (2+2 nin 5 ettiği bir olay, alan vb.) Eğer her şey mantıklı olmak zorundaysa bunun nedeni nedir? Mantığın ve gerçekliğin öyle olması gerektiğini ne belirler?

Şefik Yücel · Answer

Gerçeklik, insan zihninin kurguladığı mantık kurallarına uymak zorunda değildir çünkü mantık evrenin kendi yasası değil, bizim evreni anlamlandırma aracımızdır.

Ancak verdiğin örnekteki iki artı ikinin beş etmesi meselesi gerçekliğin mantıksızlığıyla değil, bizim bu sembollere yüklediğimiz tanımlarla ilgilidir. Matematiksel tanımlarımız gereği iki ve iki bir araya geldiğinde dört eder, ancak küsuratlı sayıların yuvarlanması gibi özel durumlarda bu sonuç pratikte beş gibi görünebilir.

Kısacası evren bildiğimiz anlamda mantıklı olmak zorunda değildir ama kendi içinde tutarlı kurallara göre işler.

Can Akbulut · Answer

Gerçek dediğimiz şey, geliştirdiğimiz ve geliştirmeye devam ettirmeye çalıştığımız formal bilimler (mantığın gerçeği verdiğini düşündüğümüzü sandığımız) sahasına girmektedir. Doğanın dokusundan kaynaklı değildir bizim uydurduğumuz bir kavramdır. Aracı diller (yapısal bilimler) yazılım, bilişim matematik, geometri ve bulunduğu kültüre göre değişkenlik gösteren konuşma lisanı ile ortaya çıkmıştır. Eğer “gerçek”ten kastımız doğal bilimsel tanımı ise (ki, genellikle öyledir) “Mantık her zaman gerçeği vermez.” demek yerine “Mantık, genellikle doğa bilimlerinde gerçeği vermez.” demek daha doğrudur. Nedensellik, açıklama, ispat dediğimiz şeyler sinirbilimsel açıdan özellikle bu kimyasal ve biyokimyasal süreçler içerisinden geçen canlılar için gerekli olduğunu düşünmeye meyilliyizdir. Bunun nedeni kültürel evrimimizde bir şeylerin her zaman sebep-sonuç ilişkisinde olacağını düşünmemizden kaynaklıdır. Ancak doğanın dokusunda böyle şeyler yoktur antroposantrik -insan merkezci- düşünce hatasıdır.  Beyin doğada vardır ancak içindeki yaratıcılıkları doğada bulunmamaktadır. Matematik ile açıklanmayacak şeylere tarihten en iyi örnek Newton’un kütle çekim teorisidir. Matematik yetmemişti ve bu yüzden düzenlemek zorunda kalmıştı. Şu anda (modern bilimde) ise en iyi örneği tabii ki kuantum fiziğidir. Matematik ya da konuşma lisanları bir şeyleri anlamlandırma kolaylığı bakımından icat edilmiştir. Hiçbir şeyin, hiçbir şey olma gibi bir zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu, bizim ona yüklediğimiz anlamdan kaynaklanan bir düşüncedir. Mantığın ve gerçekliğin (?) bir şeyler olmasını belirleyen şey determinizmdir. Ancak bu da hatalıdır. Özellikle düşünce temelli bir hayatta var olduğumuzu sanabildiğimiz için böyle hataların olmasıda gayet doğaldır bu arada.

Ata Ege Asiltürk · Answer

Her şey matematik ile açıklanabilmek zorunda değildir ancak gerçeklik mantıklıdır. Örneğin insanların düşünceleri, insanların düşünceleri matematik ile açıklanamayabilir ancak yine de mantıklıdır. Günlük hayatta birinin yaptığı bir hareket bize öğretilen standartların dışında yaptığı bir hareket bize mantıksız gelebilir ama bunun altında aslında mantıklı olan bir sebep vardır.