İnsanların kendilerine has kokusu var mıdır?

Evet, büyük ölçüde var. Her insanın koltuk altı teri, deri ve nefes gibi kaynaklardan yayılan uçucu bileşiklerin oranlarıyla oluşan, kişiye özgü ve zamanla görece tutarlı bir koku profili vardır Ama bu "parmak izi" kadar kesin ve değişmez bir imza değil. Diyet, hastalık, hormonlar ve ortam gibi etkenlerle kayar.

Avusturya Alpleri'nde 197 yetişkinle yapılan bir çalışmada, aynı kişiden 10 hafta boyunca alınan koltuk altı teri örneklerinin kimyasal profilleri, başka kişilerinkinden ayırt edilebilecek kadar tekrarlanabilir çıktı. Cinsiyet farkı da profilde görünüyordu (Penn vd., 2006). Yani gaz kromatografisi ve kütle spektrometrisi gibi yöntemlerle bakıldığında kişiler birbirinden ayrışıyor.

Bu farkın kaynakları birkaç katmanlı:

• Genetik: Bağışıklıkla ilgili genlerin (MHC/HLA bölgesi) ve ter bezlerindeki bazı genlerin koku üzerinde etkisi olduğu düşünülüyor. Ancak bu ilişkinin gücü hâlâ tartışmalı, çalışmalar arasında tutarsızlıklar var.
• Mikrobiyota: Terin kendisi büyük oranda kokusuzdur. Kokuyu asıl veren, deri bakterilerinin ter bileşenlerini işleyip uçucu moleküllere dönüştürmesidir. Herkesin deri florası farklı olduğu için sonuç da farklı çıkar.
• Metabolizma ve yaşam tarzı: Beslenme, ilaçlar, stres, hormonal durum ve hijyen alışkanlıkları profili değiştirir. Aynı kişinin kokusu zamana göre de oynar (Havlíček vd., 2017).

Adli bilimde bu fikir ciddi biçimde kullanılıyor. Eğitimli köpekler koku örneklerinden kişi eşleştirmesi yapabiliyor. Laboratuvar tarafında da bir çalışmada, belirli "birincil koku" bileşiklerinin göreli oranlarından oluşan bir "koku barkodu" ile bireyler %99,54 doğrulukla ayırt edildi (Curran vd., 2009). Bu sonuç kontrollü koşullarda, sınırlı sayıda kişiyle elde edildi. Büyük nüfuslarda ve gerçek dünya koşullarında aynı başarının geçerli olduğu söylenemez. Bir derleme de yöntemlerin standartlaşmasına hâlâ ihtiyaç olduğunu vurguluyor (Peters vd., 2023).

Özetle her insanın ayırt edilebilir bir koku imzası var, ama bu imza sabit bir kimlik kartı gibi değil, genetik, mikrop ve yaşam tarzının birlikte çizdiği, zamanla oynayabilen bir profil