Hangi organlarda kimyasal sindirim gerçekleşmez?

İnsanda yemek borusu sindirim enzimi üretmemekte, kalın bağırsak bezleri de enzim salgılamamaktadır.[4][5] Kaynaklarımız ise yutağa sadece besini iletme ve kayganlaştırma görevi vermektedir.[1][4] Mekanik sindirimle kimyasal sindirim farklıdır.[1] Çünkü kimyasal sindirimde büyük besin molekülleri, enzimlerin gerçekleştirdiği hidroliz (İng: "hydrolysis") tepkimeleriyle emilebilecek küçük alt birimlere parçalanmaktadır.[7] Fiziksel sindirim ise sadece yüzey alanını artırmaktadır.[1] Ağızda tükürük amilazıyla başlayan nişasta sindiriminin ardından yutak besin lokmasını kayganlaştırıp iletmekte, enzim üretmeyen yemek borusunda ise önemli bir karbonhidrat sindirimi olmamaktadır.[1][4]

Kalın bağırsak bezleri mukus salgılamakta, fakat enzim üretmemektedir.[5] Ancak kalın bağırsakta hiçbir kimyasal sindirimin gerçekleşmediği yönündeki genelleme kolon bakterileri nedeniyle doğru değildir.[5] Buradaki sindirimi bakteriler yürütmektedir.[5] Örneğin laktoz malabsorpsiyonunda ince bağırsak az miktarda laktaz ürettiğinden, sindirilemeyen süt şekeri kolona geçmekte ve bakterilerce parçalanarak gaz ile sıvı oluşturmaktadır.[9] Sonrasında kalın bağırsak suyun çoğunu emerek dışkıyı oluşturmakta ve atık rektumda depolanmaktadır.[4][5]

Öte yandan yardımcı organlardan karaciğerin ürettiği ve safra kesesinin depolayıp duodenuma gönderdiği safranın sindirimdeki görevi yağları küçük damlacıklara ayırmaktır.[6] Safra tuzları yağ damlacıklarını emülsifikasyon (İng: "emulsification") ile küçülterek pankreas lipazlarının etki edeceği yüzeyi artırmaktadır.[4][6] Diğer hayvanlarda da benzer ayrımlar görülmektedir.[3] Kuşlarda yemek borusundaki kursak (İng: "crop") besini depolarken taşlık (İng: "gizzard") mekanik öğütme yapmaktadır.[3] Süngerlerde ise sindirimin tamamı doğrudan hücre içinde gerçekleşmektedir.[2]

Hücrelerimiz enerjiyi, ağızda, midede ve ince bağırsakta enzimlerle alt birimlerine ayrılan besinlerden elde etmektedir.[4][5][8] Büyük besin molekülleri mukozadan doğrudan emilememektedir.[1][7] Midede pepsinle başlayan kimyasal parçalama, ince bağırsakta pankreas ve mikrovillus zarı enzimleriyle tamamlanmaktadır.[5][6][7] Ardından suda çözünen alt birimler villuslardaki kan kılcalları ve karaciğer kapı toplardamarıyla, yağ kaynaklı şilomikron (İng: "chylomicron") paketleri ise lenf damarlarıyla dolaşıma taşınmaktadır.[5][7] Böylece hücrelerde sitoplazma ve mitokondride hücresel solunumla ATP üretilmektedir.[8]

Konunun ayrıntılarını Sindirim yazımızda bulabilirsiniz.