İnsanda yemek borusu sindirim enzimi üretmemekte, kalın bağırsak bezleri de enzim salgılamamaktadır.[4][5] Kaynaklarımız ise yutağa sadece besini iletme ve kayganlaştırma görevi vermektedir.[1][4] Mekanik sindirimle kimyasal sindirim farklıdır.[1] Çünkü kimyasal sindirimde büyük besin molekülleri, enzimlerin gerçekleştirdiği hidroliz (İng: "hydrolysis") tepkimeleriyle emilebilecek küçük alt birimlere parçalanmaktadır.[7] Fiziksel sindirim ise sadece yüzey alanını artırmaktadır.[1] Ağızda tükürük amilazıyla başlayan nişasta sindiriminin ardından yutak besin lokmasını kayganlaştırıp iletmekte, enzim üretmeyen yemek borusunda ise önemli bir karbonhidrat sindirimi olmamaktadır.[1][4]
Kalın bağırsak bezleri mukus salgılamakta, fakat enzim üretmemektedir.[5] Ancak kalın bağırsakta hiçbir kimyasal sindirimin gerçekleşmediği yönündeki genelleme kolon bakterileri nedeniyle doğru değildir.[5] Buradaki sindirimi bakteriler yürütmektedir.[5] Örneğin laktoz malabsorpsiyonunda ince bağırsak az miktarda laktaz ürettiğinden, sindirilemeyen süt şekeri kolona geçmekte ve bakterilerce parçalanarak gaz ile sıvı oluşturmaktadır.[9] Sonrasında kalın bağırsak suyun çoğunu emerek dışkıyı oluşturmakta ve atık rektumda depolanmaktadır.[4][5]
Öte yandan yardımcı organlardan karaciğerin ürettiği ve safra kesesinin depolayıp duodenuma gönderdiği safranın sindirimdeki görevi yağların fiziksel parçalanmasıdır.[6] Safra tuzları yağ damlacıklarını emülsifikasyon (İng: "emulsification") ile küçülterek pankreas lipazlarının etki edeceği yüzeyi artırmaktadır.[4][6] Diğer hayvanlarda da benzer ayrımlar görülmektedir.[3] Kuşlarda yemek borusundaki kursak (İng: "crop") besini depolarken taşlık (İng: "gizzard") mekanik öğütme yapmaktadır.[3] Süngerlerde ise sindirimin tamamı doğrudan hücre içinde gerçekleşmektedir.[2]
Hücrelerimizde enerji eldesi için ağız, mide ve ince bağırsaktaki enzimatik sindirim süreçleri zorunludur.[4][5][8] Polimerler mukozadan doğrudan emilememektedir.[1][7] Midede pepsinle başlayan kimyasal parçalama, ince bağırsakta pankreas ve mikrovillus zarı enzimleriyle tamamlanmaktadır.[5][6][7] Ardından suda çözünen alt birimler villuslardaki kan kılcalları ve karaciğer kapı toplardamarıyla, yağ kaynaklı şilomikron (İng: "chylomicron") paketleri ise lenf damarlarıyla dolaşıma taşınmaktadır.[5][7] Böylece hücrelerde sitoplazma ve mitokondride hücresel solunumla ATP üretilmektedir.[8]
Konunun ayrıntılarını Sindirim yazımızda bulabilirsiniz.
Kaynaklar
-
J. G. Betts, et al. (2022). Digestive System Processes And Regulation. OpenStax. | Arşiv Bağlantısı
-
M. A. Clark, et al. (2018). Phylum Porifera. OpenStax. | Arşiv Bağlantısı
-
M. A. Clark, et al. (2018). Digestive Systems. OpenStax. | Arşiv Bağlantısı
-
M. A. Clark, et al. (2018). Digestive System Processes. OpenStax. | Arşiv Bağlantısı
-
Betts, J. G., Young, K. A., Wise, J. A., Johnson, E., Poe, B., Kruse, D. H., Korol, O., Johnson, J. E., Womble, M. ve DeSaix, P.. 23.5 The Small And Large Intestines. Anatomy And Physiology 2E. Openstax, Rice University. (1 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: OpenStax
| Arşiv Bağlantısı
-
J. G. Betts, et al. (2022). Accessory Organs In Digestion: The Liver, Pancreas, And Gallbladder. OpenStax. | Arşiv Bağlantısı
-
Betts, J. G., Young, K. A., Wise, J. A., Johnson, E., Poe, B., Kruse, D. H., Korol, O., Johnson, J. E., Womble, M. ve DeSaix, P.. 23.7 Chemical Digestion And Absorption: A Closer Look. Anatomy And Physiology 2E. Openstax, Rice University. (1 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: OpenStax
| Arşiv Bağlantısı
-
M. A. Clark, et al. (2018). Nutrition And Energy Production. OpenStax. | Arşiv Bağlantısı
-
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases.. Symptoms & Causes Of Lactose Intolerance. National Institutes Of Health. (1 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: NIDDK
| Arşiv Bağlantısı
/content/e5b8576e-75df-45a7-ae1c-4d30a067e956.png)
/profile/37f26ac92b52d4b1fc6c287a2c379540.jpeg){kind=small}