Arılar nektar alırken bitkilerin tozlaşmasını sağlıyor bu durumu zorunlu mütailizm olarak siniflandirabilir miyiz?

Genel olarak hayır, arılar ile çiçekli bitkiler arasındaki bu kadim tozlaşma ilişkisini zorunlu mutualizm olarak sınıflandıramayız. Doğada karşılaştığımız bu etkileşimlerin çok büyük bir kısmı, istisnai birkaç özel tür çifti haricinde, fakültatif (isteğe bağlı) mutualizm sınıfına girer.

Zorunlu mutualizmde iki taraf birbirine öylesine sıkı sıkıya bağlıdır ki biri olmadan diğeri yaşayamaz ya da soyunu sürdüremez. Oysa betonların arasından fırlayan bir kaldırım çatlağında açan sarı bir Taraxacum (karahindiba) ile onun üzerine konan bir arıyı izlediğinizde, karşılıklı bir mecburiyetten çok esnek bir iş birliği görürsünüz. Arıların büyük çoğunluğu genelcidir, yani polilektik beslenirler. Mevsim boyunca etrafta hangi çiçek açıyorsa ona uğrar, nektar ve polen toplarlar. Aynı şekilde çiçekli bitkilerin çoğu da üremek için yalnızca tek bir arı türünün yolunu gözlemez. Rüzgârla, kelebeklerle, sineklerle veya farklı böceklerle de tozlaşabilirler.

Elbette evrimsel süreçte birbirinin kaderine mühürlenmiş istisnalar da vardır. İncir ağaçları ile incir arıları (Agaonidae) ya da sadece tek bir arı türüyle döllenebilen bazı tropik orkide türleri zorunlu mutualizmin en bilinen örneklerindendir. Fakat kırlarda veya yol kenarlarında gördüğümüz yoncayı (Trifolium) ya da yabani kekiği ziyaret eden arıların kurduğu ilişki çok ortaklı ve gevşek bir dayanışma ağıdır. Üstelik bu ilişki her zaman kusursuz bir yardımlaşma şeklinde de ilerlemez. Bazen arılar çiçeğin taç yaprağını dipten delip tozlaşmaya hiç katkı sunmadan nektarı çalar, bazen de aldatıcı bitkiler hiçbir nektar sunmadan kokusu ve görüntüsüyle arıyı kandırarak polenlerini taşıtır.

Açıklamanızdaki düşünceye gelirsek, yeryüzündeki bütün çiçekli bitkiler yok olsa arıların açlıktan yok olacağı gerçektir. Ancak bu durum türler arası birebir bir zorunlu mutualizmden ziyade geniş çaplı bir besin ağı ve ekosistem bağımlılığıdır. Arılar genel olarak çiçekli bitkilere muhtaçtır, fakat belirli bir arı türü yaşamak için belirli bir bitki türüne mahkûm edilmemiştir. Doğa, canlılarını böylesine kırılgan ve tek bir ipe bağlı kılmak yerine, onları esnek ağlarla hayata bağlamayı tercih eder.