Biz hayvanlarda neden cinsel ayıp vardır?

Sanılanın aksine diğer hayvanlar da her an uluorta ve rahatça çiftleşmiyor, insan türünde cinselliğin kapalı kapılar ardına çekilmesi ve ayıplanması ise hem fiziksel savunmasızlık hem de grup içi barışı koruma ihtiyacından kaynaklanıyor. Cinsel mahremiyet, kalabalık topluluklar halinde yaşayan insan için çatışmayı ve kıskançlığı yatıştıran çok güçlü bir evrimsel adaptasyon.

Öncelikle doğadaki duruma bakalım. Çiftleşme anı, bir canlının çevredeki avcılara ve rakip bireylere karşı en korumasız olduğu andır. Memeliler üzerine yapılan araştırmalar, çiftleşme sırasında rakiplerin saldırısına uğrama veya cinsel sürecin zorla bölünmesi gibi durumların oldukça yaygın olduğunu gösteriyor. Örneğin şempanzelerde alt statüdeki bireyler, baskın erkeğin şiddetinden kaçınmak için gizlice, grubun gözünden uzakta çiftleşmeyi tercih eder. Yani gizlilik ihtiyacı, primat akrabalarımızda bile karşımıza çıkan biyolojik bir refleks.

Biz insanlara geldiğimizde ise işin içine çok daha karmaşık bir sosyal yapı giriyor. İnsanlar diğer pek çok memeliden farklı olarak gizli yumurtlama döngüsüne ve mevsimden bağımsız, sürekli bir cinsel motivasyona sahip. Avcı toplayıcı atalarımız birbirine muhtaç kabileler halinde yaşarken, uluorta yaşanan cinsellik grup içi cinsel rekabeti ve kıskançlığı sürekli körükleyebilirdi. Herkesin gözü önünde çiftleşmek, iş birliğini dinamitleyip kabile içi ölümcül çatışmaları tetikleyebilirdi. Cinselliği kamusal alandan özel alana çekmek, sosyal gerilimi düşüren muazzam bir evrimsel uzlaşı sağladı.

Bilişsel kapasitemiz ve dil geliştikçe, beynimiz bu sosyal uyum mekanizmasını kültürel normlarla kodladı. Topluluk düzenini bozan davranışlar zamanla ayıp, yasak ya da tabu etiketleriyle sınırlandı. Dilsel olarak baktığımızda da birçok kültürde bu kavramların kökeni doğrudan sınır ihlali, dokunulmazlık veya kusur sözcüklerine dayanır. Dil, kabile içi barışı koruyan bu kuralları ortak toplumsal belleğe kazıyan harika bir araç işlevi gördü.

Özetle açık alanlarda çiftleşmememiz doğaya aykırı davrandığımız anlamına gelmiyor. Aksine, büyük sosyal gruplar kurabilmemizi ve birbirimizle sürekli çatışmadan bir arada kalabilmemizi sağlayan çok köklü bir biyokültürel mirasın sonucunu yaşıyoruz.