Dolanık 2 fotondan birini evde kavonozda saklayıp diğerini kara delikteki tekilliğe göndersek evdeki konserveye ne olur?

Kısa ve net cevap: Evdeki kavanozda bekleyen fotona hiçbir şey olmaz! Ne kavanoz aniden parıldamaya başlar ne de fotonumuz uzaktan patlayıp yok olur. Hatta kara deliğe giden diğer fotonun tekilliğe ulaşıp ulaşmadığını evdeki kavanoza bakarak anlamanın hiçbir fiziksel yolu yoktur.

Kuantum dolanıklık denince aklımıza hemen bilimkurgu filmlerindeki o anlık telsiz hatları veya telepati bağı geliyor, fakat evrenin kuralları çok daha katı! Kuantum mekaniğindeki iletişimsizlik teoremi gereğince, dolanık parçacıklar arasında ışıktan hızlı hiçbir bilgi veya sinyal aktarılamaz. Yani diğer foton olay ufkunun derinliklerinde ezilirken veya tekilliğe doğru çekilirken, evdeki fotona herhangi bir fiziksel etki ya da sinyal ulaşmaz.

Peki kuantum açısından perde arkasında neler yaşanır? Evdeki fotonun spin veya polarizasyon gibi bir özelliğini ölçtüğünüzde, tamamen rastgele ve yüzde elli olasılıklı bir sonuç alırsınız. Normal şartlarda diğer foton yanınızda olsaydı iki ölçümü yan yana koyup aralarındaki kusursuz korelasyonu doğrulayabilirdiniz. Ancak eş foton artık kara deliğin olay ufku ardında kaybolduğu için elinizde sadece tekil, rastgele bir ölçüm sonucu kalır. Kuantum durumu açısından sisteminiz saf bir durumdan karışık bir duruma geçer, fakat bu durum evdeki foton için hissedilebilir hiçbir fiziksel değişim yaratmaz.

Bir de işin eğlenceli pratik boyutu var: Fotonları kavanozda konserve gibi saklamak zaten imkansız bir hayaldir! Fotonlar saniyede yaklaşık 300 bin kilometre hızla hareket eder ve durdurulamazlar. Eğer kavanozunuz kuantum optik laboratuvarlarında kullanılan süper iletken yansıtıcı tuzaklardan biri değilse, foton o camın atomlarına çarptığı anda, saniyenin trilyonda birinde soğurulup minik bir ısı enerjisine dönüşür.

Özetle, kara delik bilgi paradoksu kuramsal fizikte devasa fırtınalar koparmaya devam etse de evdeki kavanozunuzda hiçbir gizemli kıyamet kopmayacak!