Galaksileri dahi etkileyecek büyüklükte uzay zamanı büken herhangi bir şey var mı?

Galaksileri bir kenara bırakın, içinde bulunduğumuz Başak Galaksi Kümesi dahil pek çok küme belirli bir yöne doğru akış halindedir. Samanyolunun hızı ise yaklaşık saniyede 630 km. civarı. Harekete neyin sebep olduğu tam olarak bilinmese de bir isim vermeyi ihmal etmemişiz "Büyük Çekici".

Bu akışa neden olan devasa kütlenin merkezinin, gözlemlerimize göre bizden 150-250 milyon ışık yılı uzakta olması gerekiyor. O halde teleskoplarımızı o tarafa çevirelim ve "neymiş ki bir bakalım" demek isterdik ama bu merkez samanyolunun diğer tarafında yani yoğun gaz ve toz bulutlarının arkasında kalıyor, işte bu gözlemlenemeyen alana "kaçınılmaz bölge" şeklinde bir isim de vermişiz.

Neyse ki kızılötesi ve radyo ışımasını yakalayabilen teleskoplarımız var. Işığın bu dalga boyları galaksi merkezimizdeki gaz ve toz bulutlarından rahatlıkla geçip bizlere ulaşabilir ve galaksinin öte tarafında neler olup bittiği hakkında bizlere bilgi verebilir. Görünen o ki bu bölgede Başak Üst Kümesi dahil yaklaşık 100 bin galaksinin bulunduğu diğer 5 üst galaksi kümesi "Büyük Çekici" etrafında akışkan bir halde toplanmışlar. İşte bu devasa 5 kümenin oluşturduğu gruba "Laniakea Üstün Galaksi Kümesi" ismi verilmiş.

Bir bakıma bu akışkanlığa neden olarak; tüm galaksilerin total kütlesinin birbirlerini etkilemesi olarak düşünebiliriz. Bu durumu şöyle açıklayalım: Samanyolunun omurgasını merkezdeki karadelik (Sagittarius A) oluşturur fakat bizim Güneş sistemimiz bu karadeliğin etrafında, mevcut yörünge hızlarında dönemeyecek kadar uzaktır (yaklaşık 27.000 ışık yılı), hatta bu hızlarda galaksi dışına savrulması gerekirdi. Sistemin merkezinde ve merkezine yakın yoğun yıldızların oluşturduğu total kütlenin de etkisi sayesinde sistemimiz dengeli bir şekilde samanyolu etrafında dönmektedir. Newton veya Genel Görelilik formüllerini, Samanyolunun total kütlesi ve Güneş sisteminin yörünge hızı hesaplamalarına uyguladığımda dehşet bir tutarsızlıkla karşılaşırız. Total kütleye rağmen bu yörünge hızı ile yine galaksi dışına savrulmamız gerekiyor, oysa durum böyle değil. İşte bu ekstra çekim etkisini "karanlık madde" ile açıklıyoruz.

Konuyu daha fazla dağıtmadan sorunuzun özüne dönersek:^[1] Evet, galaksileri dahi etkileyecek uzay zamanı büken etkiler vardır, bunların başında diğer galaksilerin total kütlesi ve karanlık madde gelir.