Psikoloji bir bilim dalı mıdır değil midir?

Merhaba!

Psikoloji diye bahsettiğimiz dal; gözleme, deneye ve/veya deneyime dayanmaktadır.

Psikoloji diğer bilimler gibi deneye dayalıdır ve sonucunda, teoriler, kuramlar ve varsayımlar oluşturulmaktadır. Bu sebep dolayısıyla diğer temel bilimler gibi bir yeri vardır ve kesinlikle bilim dışı olarak değerlendirilemez.

Psikolojinin İşi Zor!

Psikoloji elbette ki bir bilimdir. Fakat en büyük talihsizliği, bunu tek başına kanıtlayacak argümanlara ancak yan dallar üzerinden sahip olabileceğinin ileri sürülüşüdür. Bu da psikolojinin bir bilim olup olmadığı ile ilgili tartışmaların ana nedenidir.

Oysa bilimi bilim yapan şey ispattır ve ispata yönelik argümanların deneye ve gözleme dayalı, sınanabilir, doğrulanıp yanlışlanabilir, tekrar edilebilir olup olmadığıdır.

Psikoloji bu sınavların çoğundan geçer iken, temel uğraşı; anlık gelişen, değişen, dönüşen ve bir o kadar karmaşık olan insan zihni olunca işi daha da zorlaşır.

Doğrulanıp yanlışlanabilme ve tekrar edilebilir olma sorunsalı, hem her tür etkiye açık aynı zihnin, onu doğrudan veya dolaylı etkileyebilecek olan sayısız değişkene bağlı olarak değişim potansiyelinin, hem de aynı olgu ve ölçüm üzerinden aynı potansiyele açık diğer zihinler ile mukayasede ( karşılaştırmada) karşılaşılabilecek geniş yelpazenin bir sonucudur.

Fakat akıllı insan kafası karıştığında soru sorar. Soru şu: Son sözü kim söyler?

Son sözü “Ruh” biliminin alt yapısı biyoloji, üst yapısı kimya ve bağlı olduğu temel yapı fizik söyler. Hepsi de bilim ve bilimsel…

Kanıt mı?

Bilimde “kesin”, “mutlak” , “%100” yoktur. Fakat bunların olmayışı, sınayıp sunduklarının adımızdan daha dayanaklı ve ispata açık olmadığı anlamına gelmez. İsteyen deneyebilir. Sevgiyle…

Kısa cevap olarak evet, psikoloji bir bilimdir. İşin detayına girdiğimizde ise bazı açıklık getirilmesi gereken yerler var zira psikolojinin insan zihni gibi karmaşık bir yapıyı muhattap alması onun belirli noktalarda bize "acaba" sorusunu sordurmasına sebep oluyor. Öncelikle "bilim nedir?" ve "psikoloji nedir?" sorularını cevaplayalım.

Bilim, doğal olayları tanımlamak ve açıklamak için gözlem ve deneye dayalı bilgi edinme sistemini ifade eder.

Psikoloji, zihinsel durumları ve süreçleri inceleyen bir bilim dalıdır.

Öncelikle şu şüphesiz kabul edilmelidir ki o da psikolojinin metot olarak bilimsel yöntem kullanmasıdır. Deney ve gözlemin kullanımı, psikolojinin bilim limanında olduğunun çok net şekilde göstergesidir.

Şimdi de o "acaba değil mi?" diye düşündürten yerlere gelmek istiyorum. Soruda da bahsettiğiniz üzere psikoloji çok geniş kapsamlı ve birçok alt dallara bölünmüş bir bilim dalıdır. Üstelik çok yeni de bir bilim dalıdır zira modern psikoloji biliminin ortaya çıkışı nereden baksak son iki asırda olmuştur. İnsan gibi çok katmanlı bir varlığın çok katmanlı zihnini ele alması psikolojinin çok değişkenli ve tam anlamıyla nesnel standartlara uyan tanımlar veyahut ölçütler yapılabilmesini zorlaştırmaktadır. Bilim değildir diye düşünenlerin şüphelerinin altında yatan da budur.

Psikoloji sosyal bilim sınıfına girer çünkü odağında insan vardır. Psikolojiyi bir doğa bilimi değil de bir sosyal bilim yapan şey ise yalnızca fiziksel dünyanın yapısıyla ilgilenmemesidir. ^[1]

Sonuç olarak psikolojinin nerede konumlandığı tartışılabilir ancak psikolojiyi bilim dışına çıkarabilmek mümkün değildir. Onun her halükarda tartışıldığı küme yine bilim kümesinin içi olacaktır.