Eğer uzayzaman benzetildiği gibi kumaş gibi bir yapıdaysa kütle uzayzamanı sadece bir yönde bükmez mi? Uzayzaman, kütlenin her tarafını saran bir kumaş olarak benzetilse daha doğru olmaz mı?
Einstein: ''Kütle uzayı büker ve bükülen uzay da kütleye nasıl yol alacağını gösterir.'' Peki bu ne anlama geliyor?
Yer Çekimi - Uzay İlişkisi
Einstein’ın genel Görelilik Teorisinde Dünya çevresinde yörüngede dönen veya Dünya’ya düşmekte olan cisimler kütleçekim kuvveti tarafından Yerküreye çekilmezler. Dünya, kütlesi gereği Yerküre'nin etrafında bir çukur oluşturuyor. Cisimler bu çukura düşerek Dünya'ya yaklaşıyor.
Tüm Reklamları Kapat
uzay zaman ve yer çekimi.Pixers
Uzay-zaman dört boyutlu bir koordinat sistemi ve matematiksel bütün (üçü uzaysal boyut olup biri zaman boyutudur).
Genel Görelilik'te uzay ve zaman bir bütündür. Dünya'nın yerçekimi uzay-zamanı büker. Kütle uzay-zamanı yerel bir şekilde büker ve bu bükmeyi geometrik olarak göstermek için Einstein evrensel Topoloji kullanmıştır. Tekrar, Görelilik teorisinde kütle uzayı büker fakat evrenin genişlemesinin sebebi kütle değildir. Kütle her şeyi kendine çekmeye çalışır. Bütün kütleli cisimler uzayda tek bir noktada toplanma eğilimindedir.
Toparlamak adına şu şekilde açıklayabiliriz: Elinize maddesel olarak sudan daha ağır olan (örneğin taş) cismi suya attığınızda suda oluşan hareler ve dalgaları gözlemleyeceksiniz. Suda oluşan dalgaların sebebinin taş olduğunu biliyoruz. Su birikintisini uzay-zaman olarak düşünürsek taşı da Dünya veya Güneş olarak düşünebiliriz. Sonuç olarak taş, uzay-zamanı bükmüştür. Buna Kütle çekimi diyoruz. ( kütle çekim, kütleçekimi veya yer çekimi aynı ifadelerdir)
Yıldızlar, kara delikler, gezegenlerin kendine has kütleleri olduğundan uzay-zamanda çukurlar oluşturarak bükerler. Kütlenin oluşturduğu çukurların etrafında cisimler düşmez (?) fakat kendini çukura teslim ederek çekim gücüyle birlikte ''yaşamına'' devam ederler. Buna en güzel örnek Dünya'nın Güneş etrafında dönmesidir.
Tüm Reklamları Kapat
Bükülmeye sebep olmak için yeterli bir kütleye sahip olmak gerekiyor. Yıldızlar, kara delikler ve Güneş gibi gezegenler buna verilebilecek en iyi örneklerden.
Kumaş örneğinde ise şöyle düşünebiliriz: Gerilmiş bir kumaş parçasına tekrar ağır bir taş attığımızı düşünelim. Taş çökme oluşturacak, yani bir çukur. Bunun sadece bir yönde bükülme olduğunu söylemek ne kadar doğru bilmiyorum. Aynı şeyi düz bir karton üzerinde düşünürsek attığımız taşın düzlemsel bir şekilde çukur yaptığını görürüz.
Eğer konuya daha görsel olarak bakmak isterseniz bu videoya bakabilirsiniz. Sanırım alt yazısı var.
Kozan Demircan. Yerçekimi Uzayla Zamanı Nasıl Büküyor? » Kozan Demircan. (14 Mart 2020). Alındığı Tarih: 30 Eylül 2023. Alındığı Yer: Kozan Demircan
| Arşiv Bağlantısı
Bahsini ettiğiniz kumaş ve 'aşağıya doğru bükülme', sadece konu anlaşılsın diye yapılan bir gösterim. Aslında bunu tomografik bir kesit olarak da düşünebilirsiniz. Yani haklısınız, normalde bu 3-boyutta her yönde olan bir etki. Buraya linklediğim GIF, gerçekte olanı daha iyi bir şekilde temsil ediyor.
1
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverlerin ortak çabası ve öz denetimiyle yürüyen özgür bir ortam. Evrim Ağacı'nın yayımladığı makalelerin aksine, bu platformdaki soru ve cevapların içeriğini veya doğruluğunu Evrim Ağacı yönetimi denetlemiyor. Evrim Ağacı, burada yayımlanan cevapları desteklemez ve doğruluklarını garanti etmez. Doğru olmadığını düşündüğün cevapları denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru cevapları kaynaklarıyla yazabilir ve oylarınla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsin.