6.000 Yıldır Yok Olduğu Düşünülen İki Keseli Türü Yeni Gine'de Bulundu!
Bilim insanları, yerli halkın yardımıyla Yeni Gine'nin derinliklerinde soyu tükendiği sanılan iki "Lazarus taksonunu" yeniden keşfetti.
Live Science
- Çeviri
- Biyoloji
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Yeni Gine'nin Vogelkop Yarımadası'nda 6.000 yıl önce nesli tükenmiş sanılan halka kuyruklu planör ve cüce uzun parmaklı keseli sıçan gibi iki keseli türü canlı olarak keşfedildi.
- Bu türler, fosil kayıtlarından kaybolup uzun süre nesli tükenmiş gibi görünen 'Lazarus taksonları' grubuna ait olup, yerel halkın yardımıyla tespit edildi.
- Halka kuyruklu planör ve cüce uzun parmaklı keseli sıçan, özel ekolojik ihtiyaçları ve yaşam biçimleri nedeniyle orman kesimine karşı savunmasız olup, koruma çalışmaları büyük önem taşıyor.
Yeni Gine adasında, en az 6.000 yıl önce neslinin tükendiği düşünülen iki keseli türü canlı olarak bulundu. Bu keşif hiç de çabuk gerçekleşmedi; keselilere dair ilk ipuçları 1999 yılında ortaya çıkmıştı ancak varlıklarını doğrulamak için yeterli fotoğrafik kanıtın toplanması uzun zaman aldı. Aradan geçen 27 yılın ardından bilim insanları artık halka kuyruklu planör (Tous ayamaruensis) ve cüce uzun parmaklı keseli sıçanın (Dactylonax kambuayai) Endonezya'nın Papua bölgesindeki Vogelkop Yarımadası'nın uzak yağmur ormanlarında yaşadığından eminler.
Avustralya'nın Kayıp Mirası
Araştırmaya liderlik eden Melbourne Sürdürülebilir Toplum Enstitüsü profesörü ve Avustralya Müzesi'nin seçkin konuk araştırmacısı Tim Flannery, yaptığı açıklamada bölgenin önemini şöyle vurguluyor:
Vogelkop, Avustralya kıtasının Yeni Gine adasına dahil olmuş kadim bir parçasıdır. Ormanları, geçmişteki Avustralya'nın daha fazla saklı kalıntısını barındırıyor olabilir.
Keseliler, yavrularını tam olarak gelişene kadar taşımak için karakteristik bir keseye sahip memelilerdir. Cüce uzun parmaklı keseli sıçan ve halka kuyruklu planör, bilim insanları tarafından daha önce yalnızca Avustralya'daki son buzul çağına ve mevcut jeolojik zaman dilimi olan erken Holosen devrinin ilk evresine tarihlenen fosillerden biliniyordu.
Lazarus Taksonları ve Fiziksel Özellikler
Bulunan türlerden cüce uzun parmaklı keseli sıçan, her bir elinde, bir sonraki en uzun parmağının iki katı uzunluğunda tek bir parmağa sahip çizgili bir keselidir. Halka kuyruklu planör ise, dirseklerinden ayak bileklerine uzanan tüylü zarları kullanarak orman örtüsü (kanopi) arasında süzülme yetenekleriyle adlandırılan Avustralya'nın üç büyük planör (Petauroides) türünün bir akrabasıdır. Halka kuyruklu planör, Avustralyalı kuzenlerinden daha küçüktür ve tüysüz kulaklara sahip olmasının yanı sıra, dallar gibi nesneleri kavramak ve sarmak için adapte olmuş bir kuyruğu vardır.
Cüce uzun parmaklı keseli sıçan ve halka kuyruklu planör, araştırmacıların "Lazarus taksonları" olarak adlandırdığı gruba girmektedir; yani fosil kayıtlarından kaybolan ve uzun bir süre nesli tükenmiş gibi göründükten sonra yaşayan türler olarak yeniden ortaya çıkan hayvanlardır. Yakın zamandaki bu keşif, Flannery ve meslektaşlarının hayvanların izini sürmesine yardımcı olan Endonezya Papuası'ndaki yerli topluluklar sayesinde mümkün oldu. Araştırmacılar özellikle Tambrauw ve Maybrat klanlarından yerel büyüklerle işbirliği yaptı. Flannery bu durumu şöyle ifade ediyor:
Yakın zamanda neslinin tükendiği düşünülse bile, bir Lazarus taksonunun keşfi olağanüstü bir buluş. Ancak binlerce yıldır neslinin tükendiği düşünülen iki türün keşfi gerçekten dikkate değer.
Kutsal Varlıklar ve Ormanların Korunması
New Scientist dergisinin bildirdiğine göre, bazı yerel yerli gruplar halka kuyruklu planörü kutsal ve en yüksek korumayı hak eden bir canlı olarak görüyor; bu da türün neden bu kadar uzun süre saklı kaldığını açıklamaya yardımcı olabilir. Halka kuyruklu planörler ömür boyu süren eş bağları kurar ve yılda sadece bir yavru büyütür. Büyük planörler gibi ağaç kovuklarında yuva yaparlar, bu da onları ticari ağaç kesimine karşı son derece savunmasız hale getirir.
Cüce uzun parmaklı keseli sıçan da ağaç kesimi tehdidiyle karşı karşıyadır. Flannery'nin belirttiğine göre bu türün kulakları, keseli sıçanların çürüyen odunlardan parmaklarıyla kazıp çıkardıkları odun delici böcek larvalarının sesi de dahil olmak üzere, düşük frekanslı sesleri algılamaya adapte olmuş olabilir.
Her iki türün spesifik yayılım alanı ve ekolojik ihtiyaçları hakkında hala pek çok bilinmeyen var. Yaban hayatı kaçakçılarının hedefi olmalarını önlemek amacıyla, bulundukları kesin yerler gizli tutuluyor. Keseliler hakkında şu ana kadar bilinenler, 6 Mart'ta Records of the Australian Museum dergisinde yayınlanan iki hakemli çalışmada paylaşıldı. Flannery, araştırmanın önemini şu sözlerle özetliyor:
Bulgular, bu eşsiz biyobölgeleri korumanın kritik önemini ve saklı biyolojik çeşitliliği ortaya çıkarıp korumada işbirlikçi araştırmaların değerini vurguluyor.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: Live Science | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/03/2026 12:45:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22400
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in Live Science. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.