1950'lerde İngiltere'de Bir Otobüs Kasasında Bulunan Antik Paranın Gizemi
İngiltere'de bir otobüs ücreti kasasına atılan gizemli madeni paranın, günümüzden yaklaşık 2000 yıl önce İspanya'da basıldığı ortaya çıktı.
/content/2645d5c9-85be-45d3-873e-1d5d5f2374e6.png)
Live Science
- Çeviri
- Tarih
/profile/4d1aeb36-ff28-40a3-ab1e-dfe33190e93d.png)
/profile/2aacbbe4-281f-4f73-9317-6cfea6fc8bc0.jpeg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Yaklaşık 2000 yıl önce İspanya'nın Endülüs bölgesindeki Fenike yerleşimi Gadir'de basılan bronz madeni paranın ön yüzünde Fenike tanrısı Melkart'ın, arka yüzünde ise iki mavi yüzgeçli orkinos tasviri bulunmaktadır.
- Madeni para, 1950'lerde İngiltere Leeds'te bir otobüs veznedarının torununa gizemli şekilde ulaşmış ve 70 yıl sonra Leeds Müzeleri ve Galerileri'ne bağışlanarak bilimsel incelemeye açılmıştır.
- Fenike yerleşimi Gadir, MÖ 12. yüzyılda kurulmuş, Kartaca ve Roma egemenliklerinden geçmiş ve madeni paranın Leeds'e geliş sebebi muhtemelen askerlerin savaş sonrası getirdiği paralar olarak tahmin edilmektedir.
1950'lerde İngiltere'de bir otobüs şoförünün kasasına atılan ilgi çekici bir madeni paranın antik kökenlere sahip olduğu ortaya çıktı. Antik paranın yaklaşık 2000 yıl önce, günümüzde İspanya'nın güneyinde kalan bir bölgede basıldığını görüyoruz. Eski ulaşım veznedarının torunu, aradan geçen 70 yılı aşkın sürenin ardından, gizemli bir şekilde ellerine geçen bu madeni parayı bir müzeye bağışladı.
Veznedar James Edwards, Leeds Şehri Taşımacılık (İng: "Leeds City Transport") bünyesinde çalışıyordu ve otobüs ile tramvay şoförlerinden gelen ücretleri toplayıp saymakla görevliydi. Sahte veya yabancı madeni paralar bulduğunda, bunları torunu Peter için eve getiriyordu.
Peter Edwards, yaptığı açıklamada bu durumu şöyle anlatıyor:
İkimiz de para koleksiyoncusu değildik ancak onların kökenleri ve üzerlerindeki tasvirler bizi büyülüyordu; benim için hepsi birer hazineydi.
Ancak belirli bir madeni para Peter'ın özellikle ilgisini çekmişti. Paranın üzerindeki tasvirleri incelemesi sonucunda, bu sikkenin 2000 yıldan uzun bir süre önce, İspanya'nın Endülüs bölgesinde yer alan ve Gadir (günümüzde Cádiz şehri olarak bilinir) adı verilen bir Fenike yerleşiminde basıldığını öğrendi.
Gadir, Batı Avrupa'daki ilk kolonileri olarak MÖ 12. yüzyılda Fenikeliler tarafından kurulmuştu. Nitekim Fenikeliler, günümüzde Tunus'un bulunduğu bölgedeki Kartaca'ya da yerleşmişlerdi. Gadir, MÖ 3. yüzyılın başlarındaki Birinci Pön Savaşı'nın ardından Kartaca kontrolüne geçti; bundan bir asırdan kısa bir süre sonra ise Roma egemenliği altına girdi.
Bronz madeni paranın ön yüzünde, Gadir, Kartaca ve Sur (İng: "Tyre") bölgelerinin baş tanrısı olan Fenike tanrısı Melkart'ın silüeti bulunuyor. Bu tasvirde Melkart'ın, Herkül'ün aslan postu başlığını taktığını görebiliyoruz. Paranın arka yüzünde ise muhtemelen Gadir'deki balıkçılık endüstrisinin önemine bir atıf olan iki adet mavi yüzgeçli orkinos (Thunnus thynnus) yer alıyor.
Sikkenin Leeds şehrine tam olarak nasıl ulaştığı belirsizliğini koruyor. Ancak Edwards, bu konudaki tahminini şu sözlerle ifade ediyor:
Savaşın üzerinden çok zaman geçmemişti, bu yüzden askerlerin gönderildikleri ülkelerden yanlarında madeni paralarla döndüklerini tahmin ediyorum.
Edwards, uzmanların antik para koleksiyonunun bir parçası olarak inceleyebilmesi için madeni parayı Leeds Müzeleri ve Galerileri (İng: "Leeds Museums and Galleries") kurumuna bağışladı. Müzelerin arkeoloji ve nümismatik (İng: "numismatics") küratörü Kat Baxter, yaptığı açıklamada madeni paranın yaklaşık 2000 yaşında olduğunu ve Gadir'de basıldığını doğruladı.
Leeds Şehri Meclis Üyesi Salma Arif ise kurumun vizyonunu şu şekilde özetliyor:
Bizimkisi gibi müzeler yalnızca nesneleri korumakla kalmaz, aynı zamanda bunun gibi hikayeler anlatarak ziyaretçilere ilham verir. Ziyaretçilerin, kimi zaman en beklenmedik yerlerde bile olabilen ve etrafımızı saran tarih hakkında düşünmelerini sağlar.
Edwards, konuyla ilgili sözlerini şu şekilde noktalıyor:
Benim gibi büyükbabam da madeni paranın Leeds'e geri döndüğünü bilmekten gurur duyardı. Ancak oraya nasıl geldiği her zaman bir sır olarak kalacak.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
- Çeviri Kaynağı: Live Science | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/03/2026 12:44:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22427
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in Live Science. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}