1950'lerde İngiltere'de Bir Otobüs Kasasında Bulunan Antik Paranın Gizemi

1950'lerde İngiltere'de bir otobüs şoförünün kasasına atılan ilgi çekici bir madeni paranın antik kökenlere sahip olduğu ortaya çıktı. Antik paranın yaklaşık 2000 yıl önce, günümüzde İspanya'nın güneyinde kalan bir bölgede basıldığını görüyoruz. Eski ulaşım veznedarının torunu, aradan geçen 70 yılı aşkın sürenin ardından, gizemli bir şekilde ellerine geçen bu madeni parayı bir müzeye bağışladı.

Veznedar James Edwards, Leeds Şehri Taşımacılık (İng: "Leeds City Transport") bünyesinde çalışıyordu ve otobüs ile tramvay şoförlerinden gelen ücretleri toplayıp saymakla görevliydi. Sahte veya yabancı madeni paralar bulduğunda, bunları torunu Peter için eve getiriyordu.

Peter Edwards, yaptığı açıklamada bu durumu şöyle anlatıyor:

İkimiz de para koleksiyoncusu değildik ancak onların kökenleri ve üzerlerindeki tasvirler bizi büyülüyordu; benim için hepsi birer hazineydi.

Ancak belirli bir madeni para Peter'ın özellikle ilgisini çekmişti. Paranın üzerindeki tasvirleri incelemesi sonucunda, bu sikkenin 2000 yıldan uzun bir süre önce, İspanya'nın Endülüs bölgesinde yer alan ve Gadir (günümüzde Cádiz şehri olarak bilinir) adı verilen bir Fenike yerleşiminde basıldığını öğrendi.

Gadir, Batı Avrupa'daki ilk kolonileri olarak MÖ 12. yüzyılda Fenikeliler tarafından kurulmuştu. Nitekim Fenikeliler, günümüzde Tunus'un bulunduğu bölgedeki Kartaca'ya da yerleşmişlerdi. Gadir, MÖ 3. yüzyılın başlarındaki Birinci Pön Savaşı'nın ardından Kartaca kontrolüne geçti; bundan bir asırdan kısa bir süre sonra ise Roma egemenliği altına girdi.

Bronz madeni paranın ön yüzünde, Gadir, Kartaca ve Sur (İng: "Tyre") bölgelerinin baş tanrısı olan Fenike tanrısı Melkart'ın silüeti bulunuyor. Bu tasvirde Melkart'ın, Herkül'ün aslan postu başlığını taktığını görebiliyoruz. Paranın arka yüzünde ise muhtemelen Gadir'deki balıkçılık endüstrisinin önemine bir atıf olan iki adet mavi yüzgeçli orkinos (Thunnus thynnus) yer alıyor.

Sikkenin Leeds şehrine tam olarak nasıl ulaştığı belirsizliğini koruyor. Ancak Edwards, bu konudaki tahminini şu sözlerle ifade ediyor:

Savaşın üzerinden çok zaman geçmemişti, bu yüzden askerlerin gönderildikleri ülkelerden yanlarında madeni paralarla döndüklerini tahmin ediyorum.

Edwards, uzmanların antik para koleksiyonunun bir parçası olarak inceleyebilmesi için madeni parayı Leeds Müzeleri ve Galerileri (İng: "Leeds Museums and Galleries") kurumuna bağışladı. Müzelerin arkeoloji ve nümismatik (İng: "numismatics") küratörü Kat Baxter, yaptığı açıklamada madeni paranın yaklaşık 2000 yaşında olduğunu ve Gadir'de basıldığını doğruladı.

Leeds Şehri Meclis Üyesi Salma Arif ise kurumun vizyonunu şu şekilde özetliyor:

Bizimkisi gibi müzeler yalnızca nesneleri korumakla kalmaz, aynı zamanda bunun gibi hikayeler anlatarak ziyaretçilere ilham verir. Ziyaretçilerin, kimi zaman en beklenmedik yerlerde bile olabilen ve etrafımızı saran tarih hakkında düşünmelerini sağlar.

Edwards, konuyla ilgili sözlerini şu şekilde noktalıyor:

Benim gibi büyükbabam da madeni paranın Leeds'e geri döndüğünü bilmekten gurur duyardı. Ancak oraya nasıl geldiği her zaman bir sır olarak kalacak.