Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Genelde ufak vücutları ve kısa bacakları vardır. Yumurtlayarak çoğalan tek memelilerdir. Fakat yavrularını süt ile beslerler. Yaklaşık 40-50 yıl yaşayabilirler. Anatomileri, diğer yaygın memeli taksonlarına göre oldukça farklıdır. Endotermik (sıcakkanlı) canlılardır; ancak diğer alt sınıflara göre metabolizmaları daha yavaştır. Jugal kemikleri küçülmüş veya yoktur. Keselilerin (Marsupialia) aksine dentary kemikleri mediale bakar. Omuz eklemleri daha komplekstir. Ayrıca lacrimal (göz yaşı) kemiği ve diş bulundurmazlar. Ayrıca beyni saran kemik kısımları alisphenoid kemikten ziyade petrosal kemiktir. Therapsid ataları ve timsahlar gibi yürürken uyluk kemiği (femur) ve kol kemiği (humerus) yere paralel pozisyonda durur. Erkeklerde testisler scrotum isimli kesede değil, abdominal (karın) bölgesinde lokalizedir.

En muhteşem özelliklerinden biri, kaburgaların torasik değil, servikal omurlara bağlı olmasıdır. Modern memelilerin hepsinde kaburgalar, göğüs (thorax) kısmındaki omurlar ile eklem yapar. Ancak bu memelilerde kaburgalar boyun kısmındaki omurlar ile eklem yapar. Öte yandan memeliler gibi kıllı vücuda, 4 odacıklı (2 atrium & 2 ventrikül) kalbe, çekirdeksiz eritrositlere (alyuvar) ve diyafragmaya sahiptirler.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Üç büyük memeli alt sınıfından biridir. Bu alt sınıftaki üyelerinin çoğunun nesli tükenmiştir. Sadece ornitorenk ve birkaç dikenli karıncayiyen türü tarafından tek taksonomik takım olan tek delikliler (Monotremata) içerisinde temsil edilirler. Fosil kayıtlarında Kretase ve Senozoik Dönemlerine ait izler bulunur. Evrimsel süreçte ilk türleşen memeliler oldukları için ilkin memeliler olarak bilinirler. Aslında Triyasik Dönem'de yaşamış memelilerin ataları olan therapsidler ile birçok ortak özellik barındırırlar. Örneğin yumurtlayarak çoğalırlar, kloak bulundururlar ve femur vücudun lateraline dönüktür, yürürken yere paralel durur.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Arjantin'deki fosil kayıtlarına göre eskiden Dünya'nın birçok yerinde yayılım gösterirken, günümüzde sadece Avustralya ve Yeni Gine'de yaşarlar. Ornitorenk gibi üyeler çoğunlukla tatlı sularda vakit geçirirken, dikenli karıncayiyenler sadece karada yaşarlar.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Uzun gagalı dikenlikarıncayiyen (Zaglossus bruijni) IUCN kırmızı listesinde nesli tükenmek üzere olarak belirtilir. Geçtiğimiz yıllarda da ornitorenkler (Ornithorhynchus anatinus), derisi avcılığı nedeni ile sayıları azalmıştı. Fakat son düzenlemelerle tekrardan birey sayısı artırıldı.

Davranış ve Etoloji

Eğer girdiğiniz taksonun davranışsal özellikleri varsa, bunlardan burada bahsediniz. Üreme davranışları, avlanma davranışları, kamuflaj gibi savunma davranışları, vb. özelliklerden bahsedebilirsiniz.

Diyet ve Metabolizma

Hepsi etçildir. Dikenli karıncayiyenler böcekler ve solucanlar ile beslenir. Ornitorenkler ise küçük eklembacaklıları ve ufak omurgalıları yiyebilir.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Sadece uzun gagalı dikenlikarıncayiyen (Zaglossus bruijni) Yeni Gine yerlileri tarafından avlanıp, yenilir. Avlanma oranının artışı nedeni ile soyları tükenmek üzeredir.

Etimoloji

Yunanca Proto "ilk", Theria ise "vahşi hayvan" demektir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ADW. Prototheria. (2018, Temmuz 10). Alındığı Tarih: 10 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Animal Diversity

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/11/2019 01:27:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7272

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kendi kendine yardım etmeyene şans yardım edemez.”
Sophocles
Geri Bildirim Gönder