Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yeni Dünya Maymunları (Platyrrhini)

Yeni Dünya Maymunları (Platyrrhini)
Rhinarium farkları.
Science Direct
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Yeni Dünya Maymunları
  • Bilimsel Adı Platyrrhini
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Yeni Dünya Maymunları
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı New World monkeys
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Küçük veya orta boylu primatlardır. Örneğin Güney Amerika'da yaşayan pigme marmoseti (Cebuella pygmaea) 14-16 cm'lik boyutu ile yaşayan en küçük maymundur. Kardeş küçük takım (Parvorder) olan aşağı burunlu maymunlar (Catarrhini) taksonundan burun deliklerinin yönleri ile ayrılırlar. Çünkü burun delikleri Catarrhini aksine basık ve yanlara bakar. Kedi ve köpeklerin de burunlarına benzeyen, siyah ve ıslak kısma rhinarium adı verilir. Taksonomik sınıflandırmada bu anatomik özellik baz alınır. En belirgin farkları, uzuv işlevi gören prehensil kuyruklarının bulunmasıdır. Ayrıca Eski Dünya maymunlarından farklı olarak çoğu türde 3 renkli (trikromatik) görüş bulunmaz. Fakat X kromozomunda taşındığı için heterozigot dişiler, iki alleli birden farklı duyarlılıkta taşıyabileceği için trikromatik görüş bulundurabilirler.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Yaklaşık 40 milyon yıl önce simiyenler (Simiiformes) iki tane küçük takıma (parvorder) ayrılır. Bunlar Güney Amerika'ya yayılan Yeni Dünya maymunları ve Afrika'da kalan aşağı burunlu maymunlar (Catarrhini). Aşağı burunlu maymunlar da kendi içerisinde insansı maymunlar ve Eski Dünya maymunları olarak dağılım gösterir. Afrika kıtasından Güney Amerika kıtasına göç konusunda iki farklı hipotez ortaya atılmıştır. İlki ve daha az olası olan, Kuzey Amerika'dan Karayıp Denizi'ni aşarak ulaşım olması. Bu hipotezi destekleyen herhangi bir fosil kaydı bulunmuyor. Diğeri ve daha olası olan ise su seviyesi düşük olduğu için kayık görevi gören odun ve vejetasyon parçaları ile okyanus sırtları sayesinde Atlantik üzerinden ulaşım. Hatta tek büyük bir sırt veya adalar halindeki parçalar üzerinden bu işin kolaylaştığı da düşünülüyor.

Bu küçük takımda Callitrichidae, Cebidae, Aotidae, Pitheciidae ve Atelidae olmak üzere 5 aile vardır. Callitrichidae içerisinde marmosetler ve tamarinler bulunur. Kapuçingiller (Cebidae) içerisinde kapuçin ve sincap maymunları vardır. Aotidae içerisinde gece ve baykuş maymunları bulunur. Sakigiller (Pitheciidae) içerisinde titileri, sakiler ve uakariler vardır. Son olarak Atelidae (Örümcek maymungiller) içerisinde ise uluyan maymun, örümcek maymunu ve yünlü maymun bulunur.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Güney Amerika'da dağılım gösterirler. Amazon gibi sık ormanlık alanlarını tercih ederler.

Davranış ve Etoloji

Çoğu tür prehensil kuyrukları sayesinde ağaçsıl (arboreal) yaşar. Tek eşlilik ve yavru bakımı görülür.

Diyet ve Metabolizma

Hepçildirler. Genelde otçul ağırlıklı beslenseler de, gerektiğinde et ile de beslenebilirler. Diyetleri arasında en sık meyveler, çekirdekler, çiçekler, eklem bacaklılar ve kuş yumurtaları bulunur. Ayrıca diğer ufak memelileri de yiyebilirler.

Etimoloji

Antik Yunanca platu- "düz", rhin- ise "burun" demektir. Düz burunlu anlamına gelen Platyrrhini kullanılır. Burun delikleri yanlara ve dışa bakar. Antik Yunanca cata- "aşağı", rhin- ise "burun" anlamına gelir. Bu da aşağı burunlular anlamında kullanılır. Çünkü burun delikleri aşağı doğru bakar.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/10/2020 15:17:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8177

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Uzay Görevleri
Şempanzeler
Uçma
Paleontoloji
Yağ
Sosyal Mesafelendirme
Kalıtım
Taksonomi
Evrimleşme
Biyoloji
Elektrokimya
Köpekgil
Fotoğraf
Onkoloji
Kütleçekimi
Bilgi
Nükleotit
Evrimsel
Bilimkurgu
Santigrat Derece
Yumurta
Kan Hastalıkları
Tehlike
Aşı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yaşamın olduğu yerde umut da vardır.”
Stephen Hawking
Geri Bildirim Gönder