- DeepSeek-R1
OpenAI’ın ChatGPT’sine kafa tutabilecek açık kaynak bir yapay zeka modeli. Çin’in ucuz ama etkili yapay zekası olarak, ChatGPT-4o’nun yapabildiği hemen her şeyi az çok onun kadar iyi yaparak, tamamen ücretsiz bir şekilde insanlara sunuldu. OpenAI gibi kapalı şirketlerin daha çok para ve işlem gücü haricinde dikkate değer bir özel sosu olmadığını ispatladı.
- ChatGPT
OpenAI tarafından geliştirilen kapalı yapay zeka modeli. 2025 yılında internetin değişmesinde önemli rol oynadı. Google’ın Gemini modeli ve diğer spesifik yapay zekalarla rekabet halinde.
- Sıfır Tıklamalı İnternet
Yapay zekaya dayalı cevapların internet sitesi listesinin yerine geçmesiyle internetin ezici çoğunluğunun trafik akışının sona erdiği model. Bu modelde kullanıcılar doğrudan yapay zekadan cevap alır, dolayısıyla geleneksel internet siteleri ziyaret edilmez.
- Satürn’ün halkaları
Satürn gezegeninin etrafında bulunan buzdan oluşan halkalar. Çapı 120.536 kilometre olan Satürn’e göre absürt derecede ince olup kalınlıkları 10 ila 100 metre arasında değişir. Üstten bakıldığında çok geniştir; en dış halkasıyla en içteki halkası arasına 5 Dünya sığdırılabilir. Dünya’dan teleskopla rahatlıkla görülebilir. 13-15 yılda bir Dünya, Satürn’ün halkalarına yandan bakacak pozisyona gelir ve bu dönemde halkalar optik illüzyon nedeniyle görünmez.
- GanLum
Sıtmayı %99.2 gibi yüksek başarıyla tedavi edebilen yeni bir ilaç. Artemisinin temelli terapilere direnç kazanan Plasmodium falciparum parazitlerine karşı geliştirilmiş ganaplasit/ganaplacide ve lümfantrin/lumefantrine karışımı yeni bir ilaç sınıfıdır. Bu sayede sıtmanın evrimsel direncini kırması olasıdır.
- Neffy
2025 yılında yaygın kullanıma başlayan, burun spreyi olarak kullanılabilen ilk epinefrin ilacı. Ölümcül alerjilere sahip kişilerin otomatik enjektör iğneler yerine kolay kullanılabilen burun spreyiyle epinefrin almasını sağlar.
- CRISPR gen düzenleme teknolojisi
Genetik hastalıkları tedavi etmek için kullanılan, genleri direkt olarak modifiye etmeyi sağlayan teknoloji. 2020 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülmüştür. CPS1 eksikliği gibi nadir ve kalıtsal metabolizma hastalıklarının tedavisinde kullanılmıştır. Kusursuz olmasa da genetik tedavide en isabetli ve güçlü araçlardan biridir.
- Nükleer santraller
Elektrik üretiminde kullanılan enerji tesisleri. 2025 yılında yapay zekayı besleyen veri merkezlerinin enerji ihtiyacı nedeniyle eski santraller yeniden faaliyete geçti. Dünya genelinde yeni nükleer santral inşası talebi artmaktadır.
- Füzyon reaktörleri
Modern nükleer santrallerin yerini alabilecek, enerji üretiminde kullanılan reaktörler. 2025’te Ulusal İgnisyon Tesisi’nde 2.08 megajullük lazer enerjisine karşılık 8.6 megajullük enerji üretimi sağlandı. Ancak toplam enerji giderleri düşünüldüğünde halen daha fazla enerji harcamaktadırlar.
- Yenilenebilir enerji
Kömür gibi karbon yakıtların yerine geçen, çevreye daha az zarar veren enerji kaynakları. 2025’in ilk yarısında yenilenebilir enerji kaynaklarıyla üretilen elektrik (5072 TWh), kömürle üretilen elektriği (4896 TWh) küresel ölçekte ilk kez geçti. Bu enerji kaynakları hava kirliliğini azaltır ve elektrik maliyetlerini düşürme potansiyeline sahiptir.
- Aurora (Kuzey Işıkları)
Güneş’in 11 yıllık aktif-pasif döngüsündeki solar maksimum noktasında, Güneş’ten püsküren yüklü parçacıkların Dünya’nın manyetosferine çarpması sonucu kutuplara yönlendirilerek oluşturduğu ışık olayları. Kuzey Yarımküre’de Arktik, Güney Yarımküre’de Antarktik daire civarında görülür. Şiddetli Güneş olaylarında daha güney veya kuzey enlemlere de ulaşabilir.
- Rubin Gözlemevi
2025 yılında devreye giren ve Evren’e yönelik gözlem kabiliyetini yaklaşık 2000 kat artıran gözlemevi. Tek seferde çok fazla veri toplayıp milyonlarca galaksiyi, yıldızı ve binlerce asteroidi gözlemleyebiliyor. Yüksek hacimli astronomi gözleminin başlangıcını temsil eder. Karanlık madde ve karanlık enerji hakkında daha çok veri toplayacak.
- 3I/ATLAS
Şili’deki ATLAS gözlemevi tarafından tespit edilen, Güneş Sistemi’ne dışarıdan girdiği bilinen üçüncü yıldızlararası nesne. Kuyrukluyıldızdır ve başka bir yıldız sisteminde doğduğu düşünülür. Bu tür nesneler, yıldız sistemi oluşumlarını anlamak için fosil kalıntılar gibidir.
- Enteral ventilasyon
Akut akciğer yetmezliği olan hastalarda, kana oksijen vermek için bağırsak mukozasından oksijen almayı sağlayan yöntem. Sıvı perflorokarbon kullanılarak rektumdan doğrudan kan dolaşımına oksijen iletilir. İnsanlarda Faz 1 güvenlik denemeleri başarılı olmuştur.
- Ig Nobel Ödülü
1991 yılından beri verilen, halkın bilimsel araştırmalara ilgisini artırmak amacıyla mizahi ve alışılmışın dışında başarıları onurlandıran ödül. İnsanları önce güldürüp sonra düşündüren gerçek bilimsel başarıları ödüllendirir.
- Willow kuantum çip
Google tarafından geliştirilen, modern süperbilgisayardan benchmark testlerinde 13.000 kat daha hızlı kuantum bilgisayar çipi. Kuantum çiplerdeki hata oranlarının çipin büyüklüğüyle ters orantılı olduğunu gösteren ilk çiplerden biridir. Daha büyük kuantum çipler üretildikçe hata oranları giderek azalıyor.
- Artemisinin temelli terapiler
Sıtma tedavisinde kullanılan, artemisinin bileşiğine dayalı ilaç tedavi yöntemleri. Ancak Plasmodium falciparum parazitleri bu terapilere direnç kazanmaya başlamıştır.
- Plasmodium falciparum
Sıtma hastalığına neden olan parazitlerden biri. Tedavi edilmediğinde sadece 36 saat içinde ölümle sonuçlanabilen, çok tehlikeli bir hastalık etkenidir.
- CPS1 eksikliği
Nadir ve kalıtsal metabolizma hastalığı. Karbomil-fosfat sentezaz 1 (CPS 1) enziminin bulunmaması veya yeterince üretilmemesi nedeniyle kanlarda ölümcül miktarda amonyak birikir. Bu durum ciddi nörolojik problemlere yol açar.
- Orion uzay aracı
Artemis görevlerinde astronotları taşıyacak uzay aracı. Dünya’nın yerçekiminden kurtaracak olan SLS roketinin üzerine yüklenmiştir. Artemis-II misyonunda Ay’ın etrafında dolaştırıp geri getirecek.
- SLS roketi
Orion uzay aracını taşıyacak, Dünya’nın yerçekiminden kurtaracak olan roket. Artemis görevlerinde kullanılmaktadır.