- Dermatohelyoz
Güneş nedenli yaşlanma. Güneşin deri üzerindeki etkileri sonucu elastik kolajen dokunun parçalanması ve derinin daha hızlı yaşlanmış görünmesi olayı.
- Unilateral dermatohelyoz (tek taraflı dermatohelyoz)
Yüzün veya vücudun yalnızca bir tarafının diğerine göre çok daha fazla Güneş alması sonucu ortaya çıkan ve o tarafın daha fazla yaşlanmasına neden olan nadir durum. Örneğin uzun süre tek tarafı cama bakacak şekilde araç kullananlarda görülebilir.
- UVA
Morötesi ışınlardan biri; yüzeye ulaşan morötesi ışınların yaklaşık %95'ini oluşturuyor. Camı aşabildiği için camın arkasında olsanız bile derinizi ısıtmaya başlıyor; derinin ısınması ve bazı yerlerde mutasyon oranlarının artmasıyla ilişkilendiriliyor. UVA, derinizin kızarmasına neden olan ışınlara katkıda bulunuyor ve SPF değeriyle ölçülen UVB'yi kapsayan korumayı ölçmez, bu yüzden geniş spektrumlu koruma önemlidir.
- UVB
Morötesi ışınların yüzeye ulaşan ve genlerinizi değiştirebilecek kadar güçlü ve tehlikeli olan yaklaşık %5'lik dilimi. Deriyi yakabilen, kızarıklık (güneş yanması) ve gen hasarı yaratabilen ışınlar. Camın arkasında olmak UVB'yi genelde engelliyor, yani UVB camı geçemiyor.
- UVC
Morötesi ışınların en yüksek enerjili ve en ölümcül olan türü; ancak ozon tabakası tarafından engellendiği için yüzeye ulaşmıyor.
- Fotoyaşlanma
Güneş altında ne kadar çok kalırsanız kolajen dokunuzun o kadar hızlı bozulması sonucu biyolojik yaşlanma hızınız değişmese bile fiziksel görünümünüzün daha hızlı yaşlanması olayı. Derinin güneşe maruz kalması kolajen ve elastik dokuyu parçalayarak yüzeyde daha yaşlı bir görünüm oluşturur.
- Melanin tabakası
Deri rengini belirleyen ve güneşten gelen foton paketlerinin deriye ulaşmasını zorlaştıran doğal bir katman; güneş kremlerinin yaptığı gibi derinizin önüne ek bir engel, ek bir güvenlik katmanı gibi davranır.
- Kimyasal güneş kremleri
Teorik olarak üzerine düşen ışınları ısıya çevirip etrafa yayacak şekilde çalıştığı varsayılan ve içerik olarak karbon-temelli yani organik moleküller kullanan güneş kremleri. Güncel çalışmalar gösteriyor ki koruyuculuklarının büyük kısmı ultraviyole ışınları soğurup ısı olarak etrafa saçmasından geliyor; eski ürünlerde fotostabilitesi daha düşüktü ama günümüzde kimyasal ve fiziksel kremlerin fotostabilitesi birbirine yakındır. Kimyasal kremlerde avobenzon, oktokrilen, oksibenzon veya PABA gibi içerikler bulunabilir.
- Fiziksel (mineralli) güneş kremleri
Genelde çinko oksit veya titanyum oksit gibi inorganik moleküller veya mineraller içeren güneş kremleri. Teoride üzerine düşen ışınları yansıtarak çalıştıkları söylenir; ama yapılan çalışmalar, fiziksel kremlerin koruyuculuğunun büyük kısmının da ultraviyole ışınları soğurup ısı olarak etrafa saçmasından geldiğini gösteriyor. Bu nedenle aralarında neredeyse hiçbir fark yoktur.
- Organik molekül
İçinde karbon-karbon bağları veya karbon-hidrojen bağları olan moleküller. "Organik" kelimesi burada kimyasal anlamında kullanılır; doğal ve iyi anlamına gelmez.
- SPF (Sun Protection Factor / Güneş'ten Koruyuculuk Faktörü)
Sadece ve sadece UVB tipi, yani derinize düşen ve genleri değiştirebilecek kadar güçlü olan %5'lik dilime karşı koruyuculuğu ölçen değer. SPF hesaplamak için deriye santimetrekare başına eşit olarak 2 miligram güneş kremi sürülüyor; o kısmın belli bir kızarıklığa erişme süresi (saniye) ölçülüyor ve krem sürülmemiş benzer deri parçasının kızarma süresine bölünüyor. Örneğin kremle 300 saniyede kızardıysa ama kremsiz 10 saniyede kızardıysa SPF=30 oluyor. SPF aynı zamanda "deriniz ile ultraviyole ışınların etkileşimini kısıtlama miktarı" olarak düşünülmeli; örneğin SPF 15, UVB ışınlarının %7'sini derinize ulaştırıyor; SPF 30 %3'ünü; SPF 50 %2'sini. SPF sadece süreyi değil pek çok değişkeni etkileyen bir metrik olduğu için kusursuz değildir.
- Geniş spektrumlu koruma (broad spectrum)
Üzerinde açık açık UVA ve UVB koruması yaptığı yazan veya bu korumayı sağlayan kremler. Çünkü SPF yalnızca UVB'yi ölçer ve UVA'ya karşı korumayı ölçmez; tam koruma istiyorsanız UVA'yı da kapsayan geniş spektrumlu kremler alınmalıdır.
- Fotostabilite
Güneş altında stabil kalabilme yetisi; eski kimyasal kremlerin fotostabilitesi daha düşüktü, yani Güneş tarafından daha kolay bozunuyorlardı; günümüzde bu fark büyük ölçüde azalmıştır ve her iki tür kremi de ortalama 2 saatte bir yenilemek gerekir.
- Güneş yanması (erythema / sunburn)
Morötesi ışınlara maruz kalınca hücrelerin ölmesi, vücudun ölen hücreleri tamir etmek için yanan yerlere kan akışını artırmak için damarları genişletmesi ve bölgede kan birikmesi sonucu derinin renginin kırmızıya kayması olayıdır.
- Bronzlaşma
Deri renginin koyulaşması; Deri Kanseri Vakfı'ndan alıntıyla: "Güvenli veya sağlıklı bronzlaşma diye bir şey yoktur." Yani bronzlaşmaya başladığınız anda deri kanseri riskinizi artırıyorsunuz demektir.
- Nanoparçacıklar
Fiziksel güneş kremlerinde kullanılan, koruyucu bir tabaka oluşturabilmesi için küçücük mikro ve nanoparçacıklara kadar parçalanabilen parçacıklar (kimi durumda 100 nanometrenin altına kadar). Deri üzerinden kana karışabileceği endişesi olsa da bugüne kadar yapılan çalışmalarda bu nanoparçacıkların derinin en üst kısmında bulunan ölü tabakayı aşabildiğini gösteren hiçbir bulguya ulaşılmamıştır.
- Serbest radikaller
Eşlenmemiş bir elektronu olan, kimyasal olarak aşırı aktif moleküller. Morötesi ışınlara maruz kalan kremlerde serbest radikaller oluşabiliyor; ancak bu moleküller kremin Güneş ile direkt temas ettiği yerde, yani vücudunuzun dışında oluyorlar. Bu serbest radikaller çok büyük moleküller olduğundan deri yoluyla vücudunuzun içine girmeleri mümkün değildir.
- Doz
Bir maddenin veya kimyasalın etkisinin tehlikeli olup olmadığını belirleyen miktar; bir şeyin kanda bulunması o şeyin anlamlı ve etkili düzeyde bulunduğu anlamına gelmez. Araştırmalarda saptanan çok düşük düzeylerin tehlikeli seviyeye ulaşabilmesi için pratikte ulaşılması çok zor olan uzun süreli ve sürekli maruziyet gerektirdiği belirtilmiştir: "Doz, her şeydir."
- Zeroderma pigmentosum ve albinizm
SPF açısından ekstrem ve özel durumları örnekleyen genetik durumlar; bu tür durumlarda SPF 100 gibi abartılı değerlerin ek fayda sağlayabileceği belirtiliyor. (Video, bu kişilerin özel durumlar olduğunu ve yüksek SPF gerektirebileceklerini belirtiyor.)
- Suya dayanıklılık
Bazı güneş kremlerinin suya dirençli olmak üzere test edilmiş olması; suya dayanıklılığı test edilmiş bazı kremler denize girip çıktıktan sonra da SPF değerini makul düzeyde korumaya devam edebiliyor; hiçbir güneş kremi tamamen su geçirmez değildir.
- Son kullanım tarihi (krem için)
Güneş kremlerinin koruyuculuğunu sağlayan kimyasalların çok stabil olmaması ve zaman içinde bozunması nedeniyle son kullanım tarihi geçmiş kremlerin koruyuculuğunun azalması; bu yüzden son kullanım tarihi geçmiş kremlerden uzak durulmalıdır.