Aynada Kendimizi Beğenirken, Fotoğraflarda Neden Beğenmiyoruz?

436 B görüntülenme21.02.2019
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıMaruz Kalma Etkisi: Aynada Kendimizi Beğenirken, Fotoğraflarda Neden Beğenmiyoruz?
Derinlemesine

Özet

Video, insanların aynadaki görüntülerini fotoğraflarda neden farklı algıladıklarını biyolojik ve psikolojik sebeplerle açıklıyor. Konu olarak simetri/asimetri, morfometri, 'maruz kalma etkisi', ayna görüntüsünün ters olması ve bireysel abartı eğilimi ele alınıyor.

Terimler

  • Simetri

    Fizik ve matematikte kusursuz simetriler tanımlayabiliyor olsak da, gezegenimizde hiçbir şey kusursuz bir şekilde simetrik değildir. Simetri için kusursuz üretim, katı kalıplar gerekir. Ancak doğada bunların her ikisi de yok.

  • Asimetri

    Vücudunuzun iki yarısı YAKLAŞIK OLARAK simetrik; ancak sadece YAKLAŞIK OLARAK... Bu kusurlu simetri, ya da basitçe asimetri, belki günlük yaşantımızda çok fark etmediğimiz bir unsur; ancak beynimiz asimetrik yarıların farklarını işleyecek kadar güçlü bir makina.

  • Morfometri

    Morfometri gibi vücut ölçülerini kullanan araştırmalarda, asimetrinin boyutları anlaşılabilir.

  • Evrimsel biyoloji

    Hatta evrimsel biyoloji araştırmalarında kullanılan önemli araçlardan birisi, böcekler gibi hayvanlarda vücut asimetrisine bakarak uçuş gibi fonksiyonların nasıl evrimleşip çalıştığını anlamaktır.

  • Maruz Kalma Etkisi

    “Maruz Kalma Etkisi”. Bu psikolojik olgu, bir şeyi ne kadar sık görürsek ya da ona ne kadar sık maruz kalırsak onunla ilgili olumlu tepkiler geliştirdiğimizi söyler. Sıklıkla maruz kaldığınız şey yüzler olabileceği gibi, şekiller, ürünler veya sloganlar da olabilir.

  • Ayna görüntüsünün ters olması (ayna terslemesi)

    Aynada görüntümüz her zaman terstir. Yani sağ gözünüz, aynadaki yansımanızın aslında sol tarafındadır.

  • Fotoğraf (tersine çevrilmemiş kare)

    Fotoğraflarda ise, özellikle ayar yapılmazsa, genellikle tersine çevrilmemiş bir kare görürüz.

  • Bilinçaltı

    Dolayısıyla bir bireyin yüzüne baktığınızda, ondaki asimetriyi bilinçli olarak fark etmeseniz de, bilinçaltınız bu verileri işliyor ve yüzü, bu asimetrik özellikleriyle birlikte, bir bütün olarak hatırlıyor.

  • Bireysel abartı etkisi

    Burada üçüncü bir faktör ise bireysel abartı etkisi. Ne yazık ki kendi yetenek ve özelliklerimizi, objektif olarak olandan daha üstün bulmaya meyilliyiz.

  • Güzellik algısı

    Gerçekten de güzellik algımızın katı simetriler etrafında değil, muğlak asimetriler etrafında evrimleştiğine dair bazı bilimsel kanıtlar mevcut.

  • Beyin (yüz asimetrilerini işleme kapasitesi)

    Beynimiz asimetrik yarıların farklarını işleyecek kadar güçlü bir makina.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Doğada ve insanlarda kusursuz simetri vardır.

    Gerçekte doğada kusursuz simetri yoktur; insan vücudu ve yüzü yalnızca yaklaşık olarak simetriktir.

  • Aynadaki ve fotoğraftaki görüntüler aynı şeydir.

    Ayna görüntüsü sol-sağ olarak terslenmiştir, fotoğraflar genellikle terslenmemiştir; bu nedenle ikisi farklı görünür.

  • Eğer aynada kendimi beğeniyorsam fotoğraflarımı da beğenmeliyim (ve tersi).

    Hangi görüntüye daha sık maruz kaldığınıza bağlı olarak birine alışmış olabilirsiniz; bu alışkanlık tercihlerinizi değiştirir.

  • Güzellik yalnızca kusursuz simetriyle belirlenir.

    Güzellik algısı mutlak simetriye dayalı değil; evrimsel süreçler muğlak asimetri ve diğer faktörler etrafında şekillenmiştir.

  • Kendi dış görünüşümüzü objektifçe değerlendirebiliyoruz.

    İnsanlar genellikle kendilerini objektif olandan daha iyi görme eğilimindedir (bireysel abartı/self-enhancement bias).

  • Birçok kötü fotoğrafınız varsa kesinlikle fotojenik değilsinizdir.

    Bu durum maruz kalma etkisi, ayna terslemesi, asimetri ve öz-değerlendirme önyargılarından kaynaklanıyor olabilir; bu yüzden tek başına fotoğrafların kötü çıkması kesin bir kanıt değildir.

  • Asimetri önemsiz ve ölçülemez bir özelliktir.

    Asimetri hem önemli bir biyolojik özellik olup morfometri gibi yöntemlerle ölçülebilir ve bilimsel çalışmalarda kullanılmaktadır.

Sorular

  • Kendimizi aynada beğenirken fotoğraflarda neden beğenmiyoruz?

    Ayna görüntüsü terslenmiştir ve beyniniz o terslenmiş görüntüye alışmış olabilir; ayrıca yüzünüzün asimetrik özellikleri ve Maruz Kalma Etkisi ile kendi değerlendirme eğilimleriniz buna katkıda bulunur.

  • Neden bazıları fotoğraflarını beğenirken aynadaki görüntüsünden rahatsız olur?

    Bu kişiler fotoğraflara daha sık baktıkları için terslenmemiş görüntüye alışmıştır; ayna onlara yabancı gelen terslenmiş bir görünüm sunar.

  • Doğada kusursuz simetri var mı?

    Hayır; doğada kusursuz simetri yoktur, nesneler ve bedenler sadece yaklaşık simetriktir.

  • Simetri güzellik algısında nasıl rol oynar?

    Güzellik algısı katı simetriler etrafında değil, muğlak asimetriler etrafında evrimleşmiş olabilir; yaklaşık simetri estetik değerlendirmede etkili olur.

  • Beynimiz yüz asimetrilerini fark ediyor mu?

    Evet, beynimiz yüz asimetrilerini bilinçaltında işler ve bu farklılıklar yüzün tanınmasında rol oynar.

  • Maruz Kalma Etkisi (mere-exposure effect) nedir?

    Bir uyarana ne kadar sık maruz kalırsanız ona karşı olumlu tepki geliştirme eğiliminiz artar; bu etki yüzler ve nesneler için aynıdır.

  • Ayna görüntüsü ile fotoğraf neden farklı görünür?

    Ayna görüntüsü sol-sağ olarak ters çevrilmiştir; fotoğraflar genellikle ters çevrilmediği için insanlar aynada ve fotoğrafta farklı görünürler.

  • Başkaları neden bizim beğenmediğimiz fotoğrafları beğeniyor?

    Başka insanlar sizi terslenmemiş (gerçek) açıdan gördükleri ve o görüntüye alışkın oldukları için fotoğrafınızı daha cazip bulabilirler; ayrıca sizin kendinizi abartma eğiliminiz de etkili olabilir.

  • Eğer birçok fotoğrafım kötü çıkıyorsa unphotogenic miyim?

    Tek başına bu durum mutlaka fotojenik olmadığınız anlamına gelmez; görüntü terslenmesi, maruz kalma etkisi, asimetri ve öz-değerlendirme önyargıları rol oynayabilir.

  • Asimetri nasıl ölçülür ve neden önemlidir?

    Morfometri gibi yöntemlerle asimetri nicel olarak ölçülebilir ve bu ölçümler evrimsel biyoloji ve fonksiyonel çalışmalar (örneğin böceklerde uçuş) için önemlidir.

Ön Bilgiler

  • Temel insan yüzü algısı ve psikolojisi bilgisi
  • Simetri ve asimetri kavramlarının temel anlaşılması
  • Maruz kalma etkisi (mere exposure) hakkında temel psikolojik farkındalık
  • Evrimsel biyoloji ve doğal seçilim kavramlarına temel aşinalık (iyi olur)
  • Fotoğraf ve ayna görüntüsü arasındaki pratik farkın bilinmesi (mirrored vs non-mirrored)

Tarihsel Bağlam

  • 1859 - Charles Darwin'ın 'Türlerin Kökeni' (On the Origin of Species) kitabının yayınlanması
  • 19. Yüzyıl

Kişiler

  • Charles Darwin

    Güzellik ve bireylerin aynı kalıptan çıkmasıyla ilgili meşhur sözü alıntılanarak, güzellik algısının evrimsel kökenlerine dair örnek olarak anıldı.