- Newton'un Kütleçekimi Teorisi
Newton'un Kütleçekimi Teorisi, hata payı bakımından 10 milyonda 1 gibi absürt bir isabetliliğe sahip. Bu o kadar müthiş bir isabetlilik oranı ki, bugün evlerimizi, arabalarımızı, uçaklarımızı ve aklınıza gelebilecek teknolojilerimizin pratik olarak hepsini, sırf Newton Fiziğinin matematiğini kullanarak üretebiliyoruz. Halbuki Newton'un Teorisi kütleçekiminin doğasını doğru bir şekilde tarif edemiyor; daha doğrusu yeterince doğru bir şekilde tarif edemiyor.
- Einstein'ın Görelilik Teorisi
Einstein'ın Görelilik Teorisi, kütleçekimini 10 milyonda 1 değil, 100 trilyonda 1 hassaslık ile açıklamayı başarıyor; o nedenle de kütleçekiminin doğasından bahsederken artık Newton'u geçerli kabul etmiyoruz. Eğer Güneş gibi büyük kütleli cisimlerle uğraşmıyorsanız ve ışık gibi aşırı yüksek hızları analiz etmiyorsanız, Einstein'ın Görelilik Teorisi zaten Newton'un Kütleçekim Teorisi'ne dönüşüyor.
- Dirac Denklemi
Dirac Denklemi, elektron gibi parçacıkların yapısını öylesine hassas bir şekilde tanımlıyor ki, bu hassaslığı şehirler arası mesafeleri ölçmekte kullansaydık, İstanbul ile İzlanda arasındaki 4000 kilometrelik mesafeyi, bir insanın tek bir saç telinden daha düşük bir hata payı ile ölçebilirdik.
- Kuantum Elektrodinamik Teorisi (QED)
Teorik fizikçiler, Kuantum Elektrodinamik Teorisi'nin matematiğini kullanarak, elektronların 'manyetik momenti'ni, yani bir elektronun manyetik alanla ne güçte etkileştiğini trilyonda 1 gibi ufacık bir hata payıyla önceden hesapladılar. Yıllar sonra yapılan fiziksel ölçümler, matematiksel öngörüler ile birebir uyuştu.
- manyetik moment
Manyetik moment, yani bir elektronun manyetik alanla ne güçte etkileştiğini ifade eden nicel büyüklük.
- Simetri grubu
Bir olgunun simetrisini yansıtan tüm olasılıkları tarif eden 'simetri grubu' kavramı, matematikte, fizikten 100 yıl kadar önce kullanıldı. Matematikte kullanılırken fizikte tek bir pratik işlevi bile yoktu; tamamen soyuttu. Ama taa 1 asır sonra, fizikte de simetri grupları olduğu keşfedildi.
- Fraktaller
İçlerine zoom yaptıkça kendilerini geometrik olarak tekrar eden fraktaller; önce matematiksel olarak keşfedildi, sonradan sahil şeritlerinden ağaçlara, bulutlara ve yıldırımlara kadar her yerde onları bulmaya başladık.
- matematiğin nâmakul isabetliliği
Somut fiziksel dünyayla soyut matematik arasındaki anormal uyumluluğa, bilim felsefesinde 'matematiğin nâmakul isabetliliği' diyoruz.
- Aksiyomlar
Aksiyomlar, bariz bir şekilde doğru olan, genel geçer olarak kabul edilen ifade veya önermeler. Bugün kullandığımız matematiğin tamamı, en fazla 1-2 sayfaya sığdırılabilecek kadar az sayıda aksiyom üzerine inşa edilmiş halde.
- Platonik katılar
Platon'un keşfettiği, dışbükey düzgün çok yüzlüler olan Platonik katılar. Ve bu şekilde sadece ve sadece 5 tane Platonik katı var; istediğimiz kadar uğraşalım, 6. veya 7. bir Platonik katı 'icat edemeyiz'.
- Mathematica (yazılımı) ve Stephen Wolfram'ın çalışması
Bugüne kadar geliştirilmiş en kapsamlı matematik yazılımlarından biri olan Mathematica'nın mucidi Stephen Wolfram, bilgisayarlar yardımıyla aksiyomların olası listesini genişletti ve iç tutarlılığa sahip yeni matematikler inşa edilip edilemeyeceğine baktı. Ve sonuç şaşırtıcı: Bulgularına göre, on binlerce yeni matematik icat etmek mümkündü.
- Sonsuz Maymun Teoremi
Sonsuz sayıda maymunu bir araya getirip, her birine bir daktilo verip, tuşlarına rastgele basmalarını isterseniz ve bir de sonsuz süre tanırsanız, er ya da geç bir noktada Shakespeare sonelerini bile yazacaklar; bu, sonsuzluğun doğası gereği böyle.
- emergent (kendiliğinden gelişen özellikler)
Her sistemin kendiliğinden gelişen (yani 'emergent') özellikleri var; basit kurallardan, hiç beklenmedik ve daha önce karşılaşılmamış durumlar doğabiliyor.
- Plazma Fiziği
Plazma fiziği, elektronları bağımsız olarak hareket edebilen gazları inceleyen fizik dalı. Günümüzde gazların ve elektronların bu davranışını tam olarak izah edebilen, 'güzel' diyebileceğimiz, kapalı formda matematiksel bir teorem üretilebilmiş değil; eldeki matematik bu süreçleri sırf deneme-yanılmacı bir şekilde tanımlayabiliyor.
- Metafor Teorisi (dilbilimsel)
Matematiği Metafor Teorisi denen dilbilimsel bir teori çerçevesinde inceleyenler var; bu bakışa göre matematik ne keşif ne de icat olabilir ve bu teori dilbilimsel bir çerçevedir.