- Stockholm Sendromu
Bu hikaye, bunun gibi yaşanmış yüzlerce hikayeden sadece birisi. Bu olaya Stockholm Sendromu adını veriyoruz. Aslında bu sendrom resmi olarak tanımlanmış bir zihinsel problem değil; çünkü semptomları, travma bağlanması ve travma sonrası stres sendromu gibi halihazırda tanımlanmış problemlerle büyük oranda örtüşüyor. Ancak FBI istatistikleri, kurbanların %5 kadarının bu hikayede anlatıldığı şekilde suçlularla bağ kurduğunu gösteriyor. Bugüne kadar, bu şekilde sağduyuya aykırı bir bağın sadece rehineyle esir tutanlar arasında değil, toplama kampındaki mahkûmlarda askerlere ve gardiyanlara karşı, tarikat/kült üyelerinde önderlerine karşı, fahişelerde kendilerini pazarlayanlara karşı, ensest mağdurlarında ebeveyne karşı, şiddete uğrayan kadınlarda kocalarına karşı da gözlendi.
- Travma bağlanması
Semptomları, travma bağlanması ve travma sonrası stres sendromu gibi halihazırda tanımlanmış problemlerle büyük oranda örtüşüyor.
- Travma sonrası stres sendromu
Semptomları, travma bağlanması ve travma sonrası stres sendromu gibi halihazırda tanımlanmış problemlerle büyük oranda örtüşüyor.
- Semptom
Aslında bu sendrom resmi olarak tanımlanmış bir zihinsel problem değil; çünkü semptomları, travma bağlanması ve travma sonrası stres sendromu gibi halihazırda tanımlanmış problemlerle büyük oranda örtüşüyor.
- Don, kaç veya savaş tepkisi
Bu, hayvanların en temel 3 tepkisi olan don, kaç veya savaş tepkisinin donma halinin ekstrem bir uyarlaması olarak görülebilir. Kurban, olduğu yerde donakalmak, kaçmak veya savaşmayı seçmek bir yana dursun, kaldığı yerde tehdit unsurunu tatmin edecek davranışlar sergileyerek hayatta kalma ihtimalini arttırır.
- Öğrenilmiş çaresizlik
Kaçmak ya da savaşmak yerine, göz önünde olan ve muktedir görünen güce bağlanırlar. Öğrenilmiş çaresizliği de içeren bu sendrom, başta anlattığım banka kuşatmasında olanlardan ötürü Stockholm Sendromu olarak anılır.
- Evrimsel açıklama / evrimsel avantaj
Uzmanlar, bunu açıklayabilmek için evrime ve doğadaki diğer türlerin davranışlarına başvururlar. ... Bunların evrimsel avantajını görmek kolay: Stockholm Sendromu semptomları görülen kişiler, muazzam bir travma içindediler ve bu travmanın dehşetiyle baş edebilmenin en etkili yolu, travma kaynağını rasyonalize etmek ve onu olumlu hale getirmektir.
- Maymunlarda sığınma / itaat davranışı
Michael Chance tarafından yapılan bir çalışmada, baskın bir erkek tarafından saldırıya uğrayan maymunların, saldırıdan sonra kendisine saldıran bu maymuna sığındığını gözlendi. Burada amaç, saldırıya uğrayan ve bariz bir şekilde baskılanan maymunun, hayatta kalmak için kendisinden çok daha güçlü olan bireye biat etmesidir. Hatta öyle ki, üzerine baskı kurulan maymun, aciz, yaralı, güçsüz olduğu izlenimi uyandırmak için kendisini şiddetle tırmalar ve tırnaklarını yer.
- Köpeklerde teslimiyet davranışı
Benzer şekilde köpekler, güçlü bir köpek kendisine saldırdığında sırt üstü yatıp bacaklarını oynatarak yavru köpekleri 'taklit ederler'. Bu şekilde, kendilerinin bu güçlü bireye karşı ciddi bir tehdit olmadıkları mesajını verirler.
- Rasyonalize etmek (rasyonalizasyon)
Stockholm Sendromu semptomları görülen kişiler, muazzam bir travma içindediler ve bu travmanın dehşetiyle baş edebilmenin en etkili yolu, travma kaynağını rasyonalize etmek ve onu olumlu hale getirmektir.
- Toplumsal ölçekte uyum/taklit
Aynı şeyi toplumsal ölçekte görmek de mümkün: Bir toplum veya alt grup, bir kişi veya bir diğer toplum tarafından baskılandığında, onlarla mücadele etmek veya onlardan kaçınmak yerine, onları tatmin edecek, hatta onları taklit edecek davranışlar sergileyebilirler. Bu ezen tarafın ezilenler üzerinde kurduğu baskı öylesine güçlüdür ki, ezilenler ezen tarafı bir canavar olarak görmektense, bir kahraman olarak görmeyi seçebilirler.
- Medyanın tanı koymadaki rolü (eleştiri)
Stockholm Sendromu bugüne kadar birçok açıdan eleştirildi de... Gerçek bir sendrom olmadığı eleştirisi bir yana, bazı yazarlar sendromun genellikle kadın veya azınlık kurbanların zayıflığını vurgulamak amacıyla uydurulduğunu, gerçek bir teşhis kriterine sahip olmadığını, Stockholm Sendromu vakalarında tanıyı koyanın çoğu zaman psikologlar ve psikiyatristler değil, medya olduğunu söylüyorlar.