- beyin
İnsan vücudundaki en az anlaşılan organ, beyindir. 1.5 kilogramlık kütle, sıkı sıkıya organize olmuş ve fazlasıyla özelleşmiş hücrelerden oluşur. Bu hücreler, düşüncelerden hareketlere, kalp atışlarından el-kol hareketlerine, yemek yemekten nefes almaya kadar hayatımız boyunca süregelen tüm süreçleri kontrol eder. Hafızalar burada depolanır, hesap-kitap işlerimizi beyin sayesinde yaparız, beyin sayesinde aşık olur, beyin sayesinde nefret ederiz, beyin sayesinde nefes alır, beynin ölümüyle ölürüz. Ancak beyin, kusursuz değildir; hatta kusursuz olmaktan çok ama çok uzak bir organdır. Bizi sıklıkla yanıltır.
- hücreler
1.5 kilogramlık kütle, sıkı sıkıya organize olmuş ve fazlasıyla özelleşmiş hücrelerden oluşur. Bu hücreler, düşüncelerden hareketlere, kalp atışlarından el-kol hareketlerine, yemek yemekten nefes almaya kadar hayatımız boyunca süregelen tüm süreçleri kontrol eder.
- hafızalar
Hafızalar burada depolanır ... Amaçları, hafızamızın çevre ve ortam değiştiğinde buna nasıl tepki verdiğini anlamaktı. Sonuçta yeni bir odaya girdiğinizde olan, bir ortam değişimidir. Beyinlerimiz, olayları kategorize eder ve o olayların meydana geldiği çevreyle (örneğin odayla) ilişkilendirir.
- unutkanlık
Bir odaya girdiğinizde, o odaya neden geldiğinizi anlık olarak, hatta bazen uzun süreli olarak unutmanızdır. Uykumuzda bile nefes almamızı sürdürebilen bir organ, nasıl olur da aslında belli bir amaçla mutfağa doğru giderken, mutfağa girdiğimiz anda neden oraya gittiğimizi unutuverir? Beynimiz bu kadar sıradan bir işlemi yapmakta neden bu kadar zorlanır? Dahası, bu unutkanlıklar ömrümüz boyunca neden hatırlayabileceğimiz sıklıkla yaşanır? Bir kapının eşiğinden geçiyor olmak, insanların daha biraz önce ellerinde taşıdıkları nesnenin ne olduğunu unutmalarına neden oluyor!
- olay sınırı
Araştırmacılar, bu durumdan sorumlu temel unsura "olay sınırı" adını veriyorlar. Beyinlerimiz, olayları kategorize eder ve o olayların meydana geldiği çevreyle (örneğin odayla) ilişkilendirir. Bunu bilgisayarınızda bir iş yaparken, ilgili dosyaları bir arada tuttuğunuz klasörlere benzetebilirsiniz. Bir odada bir işi yaparken, beynimiz adeta o oda için bir "klasör" açar, içini gerekli tüm bilgilerle doldurur ve bir diğer odaya geçtiğimiz anda, o "klasörü" "bir kenara fırlatır" ve yeni bir "klasör" açar. İşte tam olarak bu sebeple, yeni bir odaya geçtiğiniz anda, ilk odayla ilgili bir bilgiye ulaşmak beyniniz için zor bir iştir. Ancak aynı oda içerisinde bir kenardan diğerine gittiğinizde, beyninizin spesifik bir amacı hatırlaması hiç de zor olmaz. Yani kapı, beynimizin belirlediği bir "olay sınırı"dır. O sınırı geçtiği anda, yeni bir kategorizasyon işlemini başlatır ve bir öncekini durdurur.
- kapı eşiği
Bir kapının eşiğinden geçiyor olmak, insanların daha biraz önce ellerinde taşıdıkları nesnenin ne olduğunu unutmalarına neden oluyor! Yani kapı, beynimizin belirlediği bir "olay sınırı"dır.
- klasör benzetimi
Bunu bilgisayarınızda bir iş yaparken, ilgili dosyaları bir arada tuttuğunuz klasörlere benzetebilirsiniz. Bir odada bir işi yaparken, beynimiz adeta o oda için bir "klasör" açar, içini gerekli tüm bilgilerle doldurur ve bir diğer odaya geçtiğimiz anda, o "klasörü" "bir kenara fırlatır" ve yeni bir "klasör" açar.
- kategorizasyon
Beyinlerimiz, olayları kategorize eder ve o olayların meydana geldiği çevreyle (örneğin odayla) ilişkilendirir. O sınırı geçtiği anda, yeni bir kategorizasyon işlemini başlatır ve bir öncekini durdurur.
- deney (araştırma)
Deneyleri şöyleydi: Kırmızı bir küp ya da mor bir disk gibi bir nesneyi, masanın üzerinden al ve bir diğer masaya taşı. İkinci masa, deneye bağlı olarak ya aynı odada, ya da bir diğer odada yer alıyordu. Bilgisayar simülasyonuna dayalı deneylere 50 civarında öğrenci katıldı. Her biri, toplamda 55 farklı odayı tarayarak, masadaki bir nesneyi alıp, diğer bir masaya koymaları istendi. Bu sırada onlara, taşıdıkları (veya az önce masaya koydukları) nesnenin ne olduğunu hatırlayıp hatırlamadıkları sorulmuştur. Benzer bir diğer deneyde Radvansky, laboratuvarındaki 3 odayı kullanarak, odadan odaya geçen deneklerin hafızalarını test etti. İki deneyde de bir kapıdan geçip, yeni bir odaya girmek, verilen cevaplardaki hata miktarını arttırdı!
- bilgisayar simülasyonu
Soruyu yanıtlamak için hem bilgisayarlar kullandılar, hem de gerçek hayatta deneyler yaptılar. Bilgisayar simülasyonuna dayalı deneylere 50 civarında öğrenci katıldı. Beynin çok tartışmalı olan bilgisayar benzetimleriyle de uyumlu gözüküyor.
- görsel verileri işleme (algısal hata)
Şu anda ekranda gördüğünüz çizimin bir video olduğunu düşünüyorsunuz, çünkü hareket ediyor. Ancak değil, tamamen sabit bir fotoğraf. Onu hareket ettiren ise beyninizin görsel verileri hatalı bir şekilde işlemesi ve yorumlamasından kaynaklanan hata.
- çevre / ortam değişimi
Amaçları, hafızamızın çevre ve ortam değiştiğinde buna nasıl tepki verdiğini anlamaktı. Sonuçta yeni bir odaya girdiğinizde olan, bir ortam değişimidir.
- denek
Benzer bir diğer deneyde Radvansky, laboratuvarındaki 3 odayı kullanarak, odadan odaya geçen deneklerin hafızalarını test etti. (Deneylerde katılan insanlar/öğrenciler denek olarak kullanıldı ve davranışları, hafızaları ölçüldü.)