Bir Einstein Röportajı: Albert Einstein İçin Yaşamın Anlamı Neydi?

137 B görüntülenme25.08.2019
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıDurağan Kütle ve Göreli Kütle: Özel Görelilikte Kütle Kavramı Nasıl Tanımlanır?
Derinlemesine

Özet

Video, Einstein ve görelilik kavramının halk arasındaki yanlış anlaşılmalarını, Einstein'ın bilimsel yaklaşımını, dördüncü boyut (zaman) tasvirini, 1929'da elektromanyetizma ve yerçekimini birleştirmeye yönelik çalışmasına dair açıklamaları ve Einstein'ın kişisel yaşamına dair anekdotları içerir. Hem teknik kavramlara (Riemann geometrisi, boyutlar, elektromanyetizma) hem de Einstein'ın öğretmenliği, sabrı ve aile hayatına dair gözlemlere yer verilir.

Terimler

  • Görelilik

    Göreliliğin anlamı büyük ölçüde yanlış anlaşılmıştır. Filozoflar bu kelime ile, bir çocuğun oyuncağıyla oynadığı gibi oynuyorlar. Bana göre görelilik yalnızca, kesin ve sürekli olarak görülen bazı fiziksel ve mekanik olguların, fizik ve mekanik alanındaki diğer olgulara göre, yani göreli olmasıdır. Bu, yaşamın içindeki her şey görelidir ve biz bu dünyayı haylazca ters yüz edecek hakka sahibiz demek değildir.

  • Görelilik Teorisi

    Tüm bu olgular, Einstein tarafından 1915 yılında ileri sürülen Görelilik Teorisi’nden çıkarılan sonuçlardır. (Bu sonuçlar bağlamında) uzay ve zaman kavramları neredeyse birbirinin muadili konumunda; zaman, dördüncü bir boyut olarak görülüyor; bir zamanlar tanımlanamayan uzay ise, küre şeklinde tasvir ediliyor. Einstein bize ışığın dalgalar halinde hareket ettiğini öğretti.

  • Zaman

    Zaman, dördüncü bir boyut olarak görülüyor. (Öyküde anlatıldığı gibi) Bir adamın oraya nasıl gittiğini açıklamak için: İki insan aynı yeri aynı anda işgal edemeyeceğinden, bu adam ilk adam gelmeden önce veya gittikten sonra gelmiş olabilir. Adam zamanda hareket etmiş olmalı. Zaman dördüncü boyuttur.

  • Dördüncü boyut

    İki boyutlu uzayda bir sahne hayal edin; örneğin bankta uzanmış bir adamın resmi var. Bankın yanında bir ağaç var. Adamın ağacın diğer tarafındaki kayaya doğru yürüdüğünü hayal edin. Ağacın önünden ya da arkasından yürümek dışında kayaya ulaşamaz. Bu iki boyutlu uzayda imkansızdır. Kayaya sadece üçüncü boyuta bir yolculukla ulaşabilir. Şimdi bankta oturan başka bir adam hayal edin. O adam oraya nasıl gitti? İki insan aynı yeri aynı anda işgal edemeyeceğinden, bu adam ilk adam gelmeden önce veya gittikten sonra gelmiş olabilir. Adam zamanda hareket etmiş olmalı. Zaman dördüncü boyuttur. Benzer şekilde beş, altı ve daha fazla boyutu açıklamak mümkündür. Matematikteki birçok problem, daha fazla boyutun varlığını varsayarak basitleştirilmiştir.

  • Beşinci boyut

    Einstein, bir topun fırlatıldığından ve bu topun iki delikten birinde kaybolabileceği ile ilgili bir şey söyledi. Bu deliklerden biri beşinci... (beşinci boyutun açıklaması anlatıldı; anlatıcının cevabı net olarak hatırlayamadığı belirtiliyor).

  • Altıncı boyut

    Einstein, bir topun fırlatıldığından ve bu topun iki delikten birinde kaybolabileceği ile ilgili bir şey söyledi. Bu deliklerden biri ... diğeri altıncı boyuttu.

  • Uzay

    Bir zamanlar tanımlanamayan uzay ise, küre şeklinde tasvir ediliyor. (Riemann geometrisi çerçevesinde bir kürenin bir düzleme izdüşümü gibi fikirlerle bağlantılı olarak ele alınır.)

  • Işık

    Einstein bize ışığın dalgalar halinde hareket ettiğini öğretti.

  • Öklid-tarzı matematik

    Einstein'ın sahneye çıkışıyla birlikte, tartışmasız doğru kabul edilen Öklid-tarzı matematik son buldu. (Bağlamda) artık üçgenin iç açılarının toplamının 180 derece sayılmadığı bir düşünceye işaret ediliyor.

  • Riemann geometrisi

    Riemann geometrisi çerçevesinde bir kürenin bir düzleme izdüşümü... Riemann'a göre, kavisli bir evrende paralel çizgiler yer alamaz.

  • Paralel çizgiler

    Riemann'a göre, kavisli bir evrende paralel çizgiler yer alamaz. Einstein, dördüncü boyutun yardımıyla paralel çizgileri yeniden keşfetti. Einstein'ın yeni sistemi, Euclid'i Riemann ile birleştirdi. Bu sistemde Riemann'ın kaldırdığı paralel çizgiler yeniden yer alır.

  • Elektromanyetizma

    Einstein’ın 1929’da yayımlanan, evreni elektromanyetizma açısından açıklayan keşfini daha anlaşılabilir buluyorum. (Einstein'ın amacı bağlamında) Sonuca ulaşmak için Einstein'ın yer çekimini elektrik cinsinden ifade etmesi gerekiyordu. Ayrıca metinde, bu boyutların evrenimizi kontrol eden ve var olmamızı sağlayan elektromanyetizmadan daha az gerçek olmadıkları ifade ediliyor.

  • Yer çekimi

    Sonuca ulaşmak için Einstein'ın yer çekimini elektrik cinsinden ifade etmesi gerekiyordu. Bunun için gereken formül o kadar karmaşıktı ki bunun anlamını açıklayabilmek için yeni bir ileri matematik sistemi oluşturması gerekiyordu.

  • İleri matematik sistemi (Euclid'i Riemann ile birleştiren sistem)

    Einstein'ın yeni sistemi, Euclid'i Riemann ile birleştirdi. Bu sistemde Riemann'ın kaldırdığı paralel çizgiler yeniden yer alır. (Bu sistem, yer çekimini elektrik cinsinden ifade etmek için gereken karmaşık formüllerin açıklanmasına yönelikti.)

  • Temel mekanik yasaları

    Erwin Schrödinger'in sözleriyle, temel mekanik yasaları uzay ve zamanın geometrik oranlarıyla açıklanıyor.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Görelilik, yaşamın her alanında ve etik/felsefi olarak her şeyin göreli olduğu anlamına gelir.

    Görelilik fiziksel ve mekanik olguların birbirine göreli olduğunu ifade eder; bu fiziksel kuramın etik veya felsefi her türlü göreceliği onayladığı anlamına gelmez.

  • Einstein esas olarak bir filozoftur.

    Einstein kendi tanımıyla bir fizikçidir; fikirleri felsefi yankı yaratmış olsa da mesleği ve çalışmasının temeli fiziktedir.

  • Einstein'ın yerçekimi ve elektriği birleştirdiği 1929 çalışması kesin ve kanıtlanmış bir sonuçtur.

    1929'da yayımladığı çalışması bir hipotez niteliğindedir ve henüz kesin olarak kanıtlanmış veya kabul edilmiş bir birleşik alan teorisi değildir.

  • İnsan zihni dört boyutu gözünde somut şekilde canlandırabilir.

    Einstein'ın belirttiği gibi dört boyutu somut olarak canlandırmak mümkün değildir; bu boyutlar ancak matematiksel ve soyut düşünce ile kavranabilir.

  • Kişisel hediyeler bilim insanları için önemsizdir ve her durumda kabul edilmeli.

    Einstein kişisel hediyeleri genellikle kabul etmezdi; çünkü bir bireyden alınan hediye bağlayıcı olabilir ve bağımsızlığı etkileyebilir.

Sorular

  • Göreliliğin anlamı nedir?

    Einstein'a göre görelilik, bazı fiziksel ve mekanik olguların, diğer olgulara göre göreli olmasıdır; bu kavram her şeyi felsefi veya etik olarak göreli kılmaz.

  • Her şey görelidir mi (yaşamın her alanında görecilik mi geçerli)?

    Hayır; Einstein, fiziksel göreliliğin yaşamın her alanına otomatik olarak uygulanamayacağını, bunun yanlış anlaşılmaması gerektiğini belirtir.

  • Einstein bir filozof muydu?

    Hayır; Einstein ısrarla yalnızca bir fizikçi olduğunu söylemiştir, fakat fikirleri felsefi etki yaratmıştır.

  • Zaman dördüncü boyut mudur?

    Evet; Einstein zamanı dördüncü boyut olarak ele alır ve zaman içinde hareket etmeyi dördüncü boyutta hareket olarak açıklar.

  • Daha yüksek (beşinci, altıncı vb.) boyutlar mümkün mü?

    Matematiksel problemlerde daha fazla boyut varsaymak mümkündür ve Einstein bazı örneklerle beşinci veya altıncı boyutu kavramsallaştırmıştır; bu boyutlar matematiksel olarak işe yarayabilir.

  • Einstein yerçekimi ile elektriğin aynı olduğunu kanıtladı mı?

    Hayır; Einstein bu yönde birleştirilmiş bir teori üzerinde çalıştı ve 1929'da bir çalışma yayımladı, ancak bu sonuç kesinleşmiş, onaylanmış bir kanıt değildir.

  • Dört boyutu zihinde canlandırmak mümkün müdür?

    Hayır; Einstein'a göre dört boyutu yalnızca matematiksel yöntemlerle soyut olarak düşünebiliriz, kesin görsel canlandırma mümkün değildir.

  • Einstein nasıl bir öğretmendi?

    Son derece sabırlı, meraklı ve öğretmeyi seven biriydi; sorulara açıklıkla cevap verir, çocuklarla ilgilenir ve zor problemleri bizzat hesaplayarak gösterirdi.

  • Einstein matematiği nasıl kullanıyordu?

    Einstein karmaşık fiziksel fikirleri açıklamak için gelişmiş matematik (örneğin Riemann geometrisiyle harmanlanmış yöntemler) kullanmış ve gerektiğinde yeni matematiksel sistemler geliştirmiştir.

  • Einstein hediye kabul eder miydi?

    Belli koşullarda hayır; topluluklardan gelen hediyeleri kabul edebileceğini ama bireylerden kişisel hediyeler kabul etmeyerek bağlanmaktan kaçındığını söylemiştir.

Ön Bilgiler

  • Klasik fizik ve Newton mekaniği hakkında temel bilgi
  • Temel diferansiyel/geometri ve Öklid/Riemann kavramlarına aşinalık
  • Elektromanyetizma (Maxwell yasaları) hakkında temel kavrayış
  • Zaman ve uzay kavramlarının fiziksel anlamı hakkında ön bilgi
  • Matematiksel denklem ve soyutlama anlayışı
  • Bilim tarihi ve 20. yüzyıl başı entelektüel atmosferine dair temel farkındalık
  • Temel İngilizce veya çevirisiyle orijinal metin okuma becerisi (orijinal röportaj referansları için faydalı)

Tarihsel Bağlam

  • 1915: Einstein tarafından ileri sürülen Görelilik Teorisi (Genel Görelilik)
  • 1929: Einstein’ın yayımladığı, evreni elektromanyetizma açısından açıklamaya yönelik çalışma (birleşik alan/hipotez denemesi)
  • I. Dünya Savaşı (1914-1918) — 'Büyük Savaş' referansı
  • I. Dünya Savaşı sıralarında/sonrasında 'yeni matematik' akımının belirmesi (20. yüzyıl başları)
  • Kopernik'in heliosantrik modeli yayımlanması (1543)
  • Galileo'nun teleskopik gözlemleri ve çalışmaları (erken 17. yüzyıl, ~1610 civarı)
  • Isaac Newton'un 'Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica' yayınlanması (1687)
  • Riemann geometrisinin geliştirilmesi (19. yüzyıl, Bernhard Riemann)
  • Antik Yunan'da Öklid'in geometri çalışmaları (Antik Çağ)
  • I. Dünya Savaşı dönemi önde gelen figürler ve barış süreçlerine atıf (Foch, Ludendorff, Wilson, Clemenceau / I. Dünya Savaşı sonrası dönem)
  • Kuantum mekaniğinin gelişimi ve ilgili çalışmalar (1920'ler; Erwin Schrödinger gibi bilim insanları)
  • Renkli fotoğrafçılık yöntemlerinin geliştirilmesi (20. yüzyıl başları / Einstein'ın ilgi gösterdiği teknoloji bağlamı)
  • 20. Yüzyıl (Savaş sonrası dönem)
  • I. Dünya Savaşı dönemi (1914-1918)
  • 16.–17. Yüzyıllar (Bilimsel Devrim: Kopernik, Galileo, Newton)
  • 19. Yüzyıl (Riemann ve 19. yüzyıl matematiği)
  • Antik Çağ (Öklid / Antik Yunan matematiği)
  • 19. Yüzyıl başları (Napolyon dönemi)
  • 20. Yüzyıl (Mussolini / Faşizm dönemi)
  • 20. Yüzyıl (Kuantum mekaniğinin gelişimi / Erwin Schrödinger)
  • Antik/Orta Çağ Yahudi dönemi (Talmud)

Kişiler

  • Albert Einstein

    Röportajın ana konusu; görelilik teorisinin geliştiricisi ve anlatılan yaşam kesitlerinin odak kişisi.

  • Napolyon Bonaparte

    Einstein'ın efsaneleşen figürlüğüyle karşılaştırılırken örnek olarak anıldı ('Tıpkı Napolyon veya Mussolini gibi').

  • Benito Mussolini

    Einstein'ın efsaneleşmesi bağlamında Napolyon ile birlikte örnek verildi.

  • Nicolaus Copernicus (Kopernik)

    Kopernik'ten bu yana evrene yönelik tutumlarımızı değiştirenler arasında anıldı.

  • Galileo Galilei

    Kopernik ve Newton ile birlikte, evrene yönelik tutumumuzu değiştiren tarihsel figürler arasında anıldı.

  • Isaac Newton

    Kopernik ve Galileo ile birlikte, evrene yönelik tutumumuzu değiştirenler arasında anıldı.

  • Ferdinand Foch

    Einstein'ın şöhretinin Foch ve Ludendorff'tan, Wilson ve Clemenceau'dan daha uzun sürebileceği bağlamında anıldı.

  • Erich Ludendorff

    Foch ile birlikte I. Dünya Savaşı bağlamında anıldı.

  • Woodrow Wilson

    Clemenceau ile birlikte I. Dünya Savaşı liderleri bağlamında anıldı.

  • Georges Clemenceau

    Wilson ile birlikte I. Dünya Savaşı liderleri bağlamında anıldı.

  • Erwin Schrödinger

    Einstein'ın en sevdiği meslektaşı olarak, temel mekanik yasalarını uzay ve zamanın geometrik oranlarıyla açıkladığı söylenen kişi.

  • Öklid (Euclid)

    Einstein'ın yeni sisteminin Euclid ile Riemann'ı birleştirdiği cümlesinde anıldı.

  • Bernhard Riemann

    Riemann geometrisi ve paralel çizgiler tartışmasında Einstein'ın referans verdiği matematikçi.

  • Bayan Einstein

    Einstein'ın eşi olarak röportajda bahsedildi; ev sahibi, içecekleri getiren ve Einstein ile ilişki dinamikleri anlatılan kişi.

  • Bayan Gumpertz

    Bayan Einstein'ın kız kardeşi olarak anıldı; Sir John Lavery'nin yaptığı portreye benzetildiği söylendi.

  • Sir John Lavery

    Bayan Gumpertz'in portresini yapan sanatçı olarak anıldı (The Lady with the Sables portresine atıf).

  • James Huneker

    Bir keresinde iki "primadonna"nın bir ailede var olamayacağını söylediği aktarıldı; Einstein'ın evlilikleri hakkında görüş bağlamında anıldı.

  • Alexander Moskowski

    Einstein'ı 'erkeksi bir sfenks' olarak tanımlayan yorumcularından biri olarak anıldı.

  • Aristide Briand

    Einstein'ın yüzü ve konuşması bazı yönlerden Briand'ı andırdığına dair karşılaştırmada anıldı.