- Keseli doğum
İnsanlarda her 80.000 doğumda 1, "keseli doğum" denen ilginç bir durum görülüyor. Bu bebekler, ana rahmindeki amniyotik kese parçalanmadan doğuyorlar, dolayısıyla sanki bir yumurtanın içindeymişlercesine ilginç bir görüntü oluşuyor.
- Amniyotik kese
Ama kadınlarda, erkeklerde olmayan 3 organ daha var... Üstelik bu organlar, her zaman var olan organlar değil, sadece doğum sırasında oluşuyorlar: Plasenta, göbek kordonu ve amniyotik kese. Yani yeni oluşan bebeği besleyen ve koruyan 3 organ. Bunlardan amniyotik kese, video başında da dediğim gibi muhteşem bir evrimsel destanın günümüze kalmış net bir izi. ... Ta ki doğum yaşanıp da amniyotik zar delinene dek... "Suyum geldi!" gibi sinema klişesine dönüşmüş bir lafın ne kadar antik bir tarihe sahip olduğunu duymak sizin de kıllarınızı diken diken yapmıyor mu? İşte gelen su, amniyotik sıvı... Ama işte bazen bu amniyotik kese yırtılmayabiliyor. Hani sezaryen falan olursa o zaman her türlü kesiyorlar ama normal doğumda bile amniyotik kese inat edebiliyor. Bu durumda keseli doğum dediğimiz olay oluyor.
- Amniyotik sıvı
Bunun için amniyotik sıvı ile dolu. Bu sıvı bebeği koruyor, onu sabit sıcaklıkta tutuyor, akciğer, kaslar ve bağırsaklar gibi organların gelişimini sağlıyor. Mesela ana rahminde bebek nefes almıyor, çünkü bütün açıklıkları amniyotik sıvı ile dolu. Oksijen ve besin anneden geliyor. Dışkı da anneye gidiyor. İŞte gelen su, amniyotik sıvı... Suda yaşayan atalardan ayrılan sürüngenlerden memelilere ve dolayısıyla bize miras kalan, kokusuz veya sadece hafif tatlı kokuya sahip, sarımsı soluk renkteki o sıvı... Bu noktada bebek mekonyum adlı ilk dışkısını yapabiliyor mesela, o zaman sıvı biraz kahverengimsi sarıya dönüyor.
- Plasenta
Ama kadınlarda, erkeklerde olmayan 3 organ daha var... Üstelik bu organlar, her zaman var olan organlar değil, sadece doğum sırasında oluşuyorlar: Plasenta, göbek kordonu ve amniyotik kese. Yani yeni oluşan bebeği besleyen ve koruyan 3 organ.
- Göbek kordonu
Ama kadınlarda, erkeklerde olmayan 3 organ daha var... Üstelik bu organlar, her zaman var olan organlar değil, sadece doğum sırasında oluşuyorlar: Plasenta, göbek kordonu ve amniyotik kese. Yani yeni oluşan bebeği besleyen ve koruyan 3 organ.
- Amniyon zarı
Ama sürüngenlerde evrimleşen bir yapı var ki, işte o her şeyi değiştirdi. Amniyotik yumurtalar. Yani o amniyon zarı. Su geçirmez yapıda olan bu zar, yumurta içinde su birikimine izin veriyordu ve dışarı çıkmasına engel oluyordu. Böylece sürüngenler, suya dönmeye gerek kalmaksızın karalara yumurtlayabilmeye başladılar.
- Amniyotik yumurtalar
Ama sürüngenlerde evrimleşen bir yapı var ki, işte o her şeyi değiştirdi. Amniyotik yumurtalar. Yani o amniyon zarı. Su geçirmez yapıda olan bu zar, yumurta içinde su birikimine izin veriyordu ve dışarı çıkmasına engel oluyordu. Böylece sürüngenler, suya dönmeye gerek kalmaksızın karalara yumurtlayabilmeye başladılar.
- Jelatinsi kaplama (amfibi yumurtalarındaki)
Mesela amfibi yumurtalarındaki jelatinsi kaplamanın yerini lifli bir kabuk zarı almaya başladı. Bu sayede yumurta daha iri boyutlara erişebildi ve suyu geçirmese bile oksijen ve karbondioksit gibi molekülleri geçirebilmeye başladı.
- Metamorfoz
Yeterince büyüdüklerinde metamorfoz dediğimiz değişim sürecinden geçerek, daha karalara uygun özellikler ediniyorlar ve bu sayede suyu terk edebiliyorlar. Bacakları gelişiyor, solungaç yerine akciğer solunumu yapmaya başlıyorlar.
- Amfibiler
Balıklardan evrimleşen amfibilerin "ikiyaşamlı" gibi isimlerle bilinmesinin bir nedeni var. Çünkü hem suda hem karada yaşayabiliyorlar. ... Amfibiler de bundan ilk faydalanan omurgalılar oldular. Ama bu süreçte tam olarak karaya adapte olamadılar, adeta arada kaldılar, bir geçiş grubu olarak sıkışıp kaldılar. Mesela amfibiler neden suya dönüyorlar? 1 numaralı neden üreme. Yaşam suyun içinde evrimleşti. Üreme dediğimiz biyolojik olay suyun içinde evrimleşti.
- İribaş
İribaş gibi yavrular resmen minik birer balık gibiler: Solungaçları var, suda yüzüyorlar, balık gibi kuyrukları var.
- Otic notch (kulak çentiği)
Ayrıca amfibilerden kalma bazı özelliklerini de yitirmeye başladılar, mesela "kulak çentiği" olarak da bilinen "otic notch" yitirildi, çünkü sürüngenler artık metamorfoza ihtiyaç duymuyorlardı.
- Kuru doğum
unutmayın, bildiğimiz kadarıyla omurgalılarda "kuru doğum" diye bir adaptasyon yok.
- Monotremler (Tekaçıklıklılar)
Ornitorenk, yani Platypus isimli hayvan ve onun yakın akrabası Ekidna! Bu hayvanların her ikisi de çok özel bir gruba aitler: Tekaçıklıklılar yani Monotremler olarak bilinen bir memeli hayvanlar grubuna aitler. Bunlar kesinlikle memeliler, ona şüphe yok: Süt bezleri ve memeleri var, yavrularını sütle besliyorlar, memelilere özgü iç kulak kemikleri var, bizim gibi hava soluyorlar. ... Ve ne "tesadüf" ki bu hayvanlar yumurtluyorlar! Memeli olmalarına rağmen yumurtluyorlar! Üstelik sürüngenler gibi vücut dışına değil, keseli memelilerin atalarına benzer şekilde, vücutlarındaki bir kesenin içine yumurtluyorlar. Sonra yavrular bu yumurtadan çıkıyorlar ve doğuyorlar. Ve gidip anne memesi emip memeli sütüyle besleniyorlar. Ama meme de tam meme değil, mesela meme ucu yok. Süt, adeta deriden direkt olarak dışarı sızıyor ve göbeğindeki katlanma çizgilerinde birikiyor, bebek de bunu içiyor.
- Mekonyum
Bu noktada bebek mekonyum adlı ilk dışkısını yapabiliyor mesela, o zaman sıvı biraz kahverengimsi sarıya dönüyor.
- Solungaç
İribaş gibi yavrular resmen minik birer balık gibiler: Solungaçları var, suda yüzüyorlar, balık gibi kuyrukları var. (Ayrıca metamorfoz sürecinde) Bacakları gelişiyor, solungaç yerine akciğer solunumu yapmaya başlıyorlar.
- Akciğer solunumu
Bacakları gelişiyor, solungaç yerine akciğer solunumu yapmaya başlıyorlar.
- Ornitorenk (Platypus)
Ornitorenk, yani Platypus isimli hayvan ve onun yakın akrabası Ekidna! Bu hayvanların her ikisi de çok özel bir gruba aitler: Tekaçıklıklılar yani Monotremler olarak bilinen bir memeli hayvanlar grubuna aitler. Bunlar kesinlikle memeliler, ona şüphe yok: Süt bezleri ve memeleri var, yavrularını sütle besliyorlar, memelilere özgü iç kulak kemikleri var, bizim gibi hava soluyorlar. ... Ve ne "tesadüf" ki bu hayvanlar yumurtluyorlar! Memeli olmalarına rağmen yumurtluyorlar! Üstelik sürüngenler gibi vücut dışına değil, keseli memelilerin atalarına benzer şekilde, vücutlarındaki bir kesenin içine yumurtluyorlar. Sonra yavrular bu yumurtadan çıkıyorlar ve doğuyorlar. Ve gidip anne memesi emip memeli sütüyle besleniyorlar. Ama meme de tam meme değil, mesela meme ucu yok. Süt, adeta deriden direkt olarak dışarı sızıyor ve göbeğindeki katlanma çizgilerinde birikiyor, bebek de bunu içiyor.
- Ekidna (Echidna)
Ornitorenk, yani Platypus isimli hayvan ve onun yakın akrabası Ekidna! Bu hayvanların her ikisi de çok özel bir gruba aitler: Tekaçıklıklılar yani Monotremler olarak bilinen bir memeli hayvanlar grubuna aitler. Bunlar kesinlikle memeliler, ona şüphe yok: Süt bezleri ve memeleri var, yavrularını sütle besliyorlar, memelilere özgü iç kulak kemikleri var, bizim gibi hava soluyorlar. ... Ve ne "tesadüf" ki bu hayvanlar yumurtluyorlar!