Yapışık İkizler Birbirlerinin Düşüncelerini Okuyabilir mi?

809 B görüntülenme07.08.2022
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıHogan İkizleri Vakası: Beyinleri Yapışık Olan İkizler, Ortak Bir Bilinci Paylaşıyor Olabilir!
Derinlemesine

Özet

Video, ikizlerin telepati iddialarını bilimsel bakışla inceliyor; genetik benzerlik, embriyolojik kökenler ve yapışık (siyam) ikizlerin nadir örnekleri üzerinden (özellikle Hogan ikizleri) beyinlerin fiziksel bağlantısının zihinsel paylaşım üzerine ne anlattığını tartışıyor. İkiz telepatisi iddialarının çoğunu çürütürken, kafatası ve talamik köprü ile bağlantılı Hogan vakasının bilincin fiziksel temeli ve zihin paylaşılabilirliği açısından ne kadar önemli bir vaka olduğunu vurguluyor.

Terimler

  • Telepati

    İkizlerin birbirleriyle telepati yapabildikleri iddiası. Bilimsel açıdan önemli olan, bunu istikrarlı ve tekrar eden bir şekilde, kontrollü gözlem ortamında, uzun vadeli olarak yapabilmek... Ve bugüne kadar bunu araştıran güvenilir çalışmaların hiçbirinde ikiz telepatisine dair en ufak bir iz görülmedi.

  • Genom

    Neredeyse birebir aynı genoma sahip, dolayısıyla nöron biyokimyası pratik olarak aynı olan iki insandan söz ediyoruz. Tek yumurta ikizlerinde gerçek anlamıyla "klonlanmış" bir insandan söz ediyoruz.

  • Mutasyon

    Tek yumurta ikizlerinin genleri %100 aynı değil, çünkü mutasyonlar sadece ebeveynlerimizden miras aldığımız şeyler değiller. O iki zigotun kendi gelişimleri sırasında da mutasyonlar meydana gelmeye devam ediyor ve dolayısıyla 5, 10, 15 genleri tamamen farklı olabiliyor.

  • Metil grubu / Metilasyon süreci

    Yumurta ve spermin birleşmesinden oluşan zigot, embriyoyu oluşturma yolundaki ilk birkaç bölünmesinden geçerken, yaklaşık her 250 yavrudan 1'inde, en güncel bulgulara göre DNA'ya bağlanan metil grubuyla (yani metilasyon süreciyle) ilgili bir hata oluşuyor ve zigot, olmaması gereken bir şekilde ikiye bölünüyor.

  • Zigot

    Yumurta ve spermin birleşmesinden oluşan zigot, embriyoyu oluşturma yolundaki ilk birkaç bölünmesinden geçerken... (bu hücre yığınları ayrılıp tekrar birleşirse yapışık ikizler oluşabilir; eğer bölünme ikiz üretecek şekilde tamamlanırsa tek yumurta ikizleri oluşur).

  • Embriyo

    Yumurta ve spermin birleşmesinden oluşan zigot, embriyoyu oluşturma yolundaki ilk birkaç bölünmesinden geçerken... bu hücre yığınları uzaysal ve zamansal olarak birbirinden ayrık olmuyorlar. Eğer ikizleri üretecek zigotların ayrılması tamamlandıktan sonra, bu iki hücre yığını birbirine dokunacak olurlarsa, o temas noktalarında hücreler birbirlerini ayırt edemedikleri için, birbirlerine yapışıp kalabiliyorlar.

  • Tek yumurta ikizi

    İşte buna, tek yumurta ikizi diyoruz. Aslen 1 yavru oluşacakken, aynı insandan iki kopya, yani bir klon oluşuyor.

  • Çift yumurta ikizi

    Çift yumurta ikizleri ... yaklaşık her 100 gebelikten birinde kadının üreme kanalında 1 yerine 2 veya daha fazla yumurta bulunuyor ve spermler bunların hepsini aynı anda döllüyor. Bu durumda aynı zigotun birebir aynı iki kopyası oluşmuyor, daha ziyade aynı anda oluşan iki bağımsız kardeş durumu var. Bu tür ikizlerin, genetik yakınlık olarak, aralarında atıyorum 3-5 yıl bulunan kardeşlerden hiçbir farkı yok.

  • Klon

    Aslen 1 yavru oluşacakken, aynı insandan iki kopya, yani bir klon oluşuyor. Tek yumurta ikizlerinde gerçek anlamıyla "klonlanmış" bir insandan söz ediyoruz.

  • Kimerizm

    Bazen bu kaynaşma ikizlerde kusursuz bir şekilde yaşanıyor ve kimerizm dediğimiz, tek bir bedene ama iki ayrı insanın genomuna sahip tek bir insan doğuyor.

  • Parmak izlerinin oluşumu

    Parmak izleri genetik değil de, ana rahminde yaşanan gelişim sürecinde parmaklarımıza binen rastgele kuvvetlerden kaynaklandığı için, ikizlerin parmak izleri de birbirinin aynısı olmuyor.

  • Kaos teorisi / Kelebek etkisi

    Söz konusu biyolojik organizma gibi karmaşık bir sistem olduğunda, kaos teorisi de işin içine giriyor: Birebir aynı noktadan başlansa bile, sistemin parçaları mutlak bir denge halinde olmadığı için, en ufak değişimler uzun vadede bambaşka sonuçlar yaratabiliyor. Kelebek etkisi yani...

  • Algıda seçicilik

    Beyniniz, berbat bir algıda seçicilik makinası gibi. Hele bir de ikizlerin telepatik olması yönünde kültürel bir beklenti olduğu için, ikizler aynı şeyleri düşündükleri veya aynı şeyleri hissettikleri zaman bunun hemen farkına varıyorlar ve 'Aaa nasıl da aynı şeyi düşündük, eee ikiziz de ondan.' diyorlar. Ama geri kalan zamanların ezici çoğunluğunda aynı şeyleri düşünemiyor veya hissedemiyor oldukları gerçeğini hiç fark etmiyorlar ve o vakaları sürekli göz ardı ediyorlar. Bunun da bir çetelesi tutulmadığı için ve ikiz olmayan insanların aynı anda aynı şeyi düşünme sıklığıyla objektif olarak kıyaslanmadığı için, bir algıda seçicilik oluşuyor.

  • Yapışık ikizler / Siyam ikizleri

    Eğer ikizleri üretecek zigotların ayrılması tamamlandıktan sonra, bu iki hücre yığını birbirine dokunacak olurlarsa, o temas noktalarında hücreler birbirlerini ayırt edemedikleri için, birbirlerine yapışıp kalabiliyorlar. Böylece ikiye ayrılmış olan zigot, tekrar birleşiyor; ama artık gelişimin daha ileri bir evresinde olunduğu için, yapışık halde iki ayrı beden üretilmeye devam ediliyor. İşte buna 'siyam ikizleri' veya 'yapışık ikizler' olarak bildiğimiz durum ortaya çıkıyor.

  • Torako-omfalopagus ikizler

    Mesela vakaların %28'inde üst göğüs ve üzerinden yapışık doğuluyor. Genelde tek bir kalbe sahip olan bu ikizlere torako-omfalopagus ikizler diyoruz.

  • Thorakopagus

    %18.5'i thorakopagus, yani sadece göğsün üstünden karnın altına kadar yapışık oluyor.

  • Omfalopagus

    %10'unda omfalopagus ikizler oluşuyor; yani karnın alt kısmından aşağısı kaynaşıyor; bu ikizlerde genelde karaciğer, sindirim sistemi ve diyafram ortak oluyor.

  • Parazitik ikiz

    %10 ihtimalleyse, parazitik ikiz dediğimiz bir durum oluşuyor ve ikizlerden biri tam gelişemeden kalıyor ve diğerinin vücuduyla parazitik türden bir ilişki kuruyor; yani vücudun geri kalanına hiçbir katkısı olmasa da, ondan besin ve enerji çalıyor.

  • Kraniyopagus

    Vakıaların çok daha azında, sadece %6'sı kadarında, kraniyopagus ikizler doğuyor. Yani Hogan ikizleri gibi sadece kafatası yapışık olan ikizler.

  • Talamus

    Talamus, bilincin oluşumunda çok ciddi rolü olan ve vücuttan beyne, beyinden vücuda giden sinyalleri kontrol eden, son derece hayati bir yapı.

  • Talamik köprü

    Hogan İkizleri'nin talamus dediğimiz beyin yapısı arasında, bilim tarihinde hiç görülmemiş olan, 'talamik köprü' dediğimiz bir nöral bağlantı ağı oluşmuş halde. Bu köprü, birinin bilinçle ilişkili sinyallerinin diğerine geçebilmesine neden oluyor.

  • Disefalik parapagus ikizler

    Hensel İkizleri, bilimsel adıyla disefalik parapagus ikizler. İkizlerden biri bir kol ve bir bacağı, diğeri diğer kol ve diğer bacağı kontrol ediyor. Belden aşağısı kaynamış halde; yürümek, araba sürmek, yüzmek, piyano çalmak veya bisiklete binmek gibi faaliyetler için koordineli bir şekilde çalışmaları gerekiyor. Ama birbirlerinden bağımsız olarak yemek yiyebiliyorlar veya yazı yazabiliyorlar.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • İkizlerin telepati yapabildiği genelde doğrudur.

    Anekdotlara rağmen, kontrollü ve güvenilir bilimsel çalışmalarda ikiz telepatisi tespit edilmemiştir; rastlantısal örtüşmeler ve algıda seçicilik bu inanışı güçlendirir.

  • Tek yumurta ikizleri birbirinin kusursuz kopyasıdır (genleri %100 aynıdır).

    İkizlerin genleri büyük oranda aynı olsa da gelişim sırasında ortaya çıkan somatik mutasyonlar nedeniyle %100 aynı olmayabilirler.

  • İkizlilik nesiller boyunca düzenli bir örüntüyle ortaya çıkar (nesil atlama şeklinde).

    Bazı ailelerde görünebilecek desenler olabilir, ancak ikizlerin nesiller arası düzenli olarak atladığını gösteren evrensel bir veri yoktur.

  • Gebelik sırasında belirli yiyecekleri yerseniz ikiz doğurursunuz.

    Bunu destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur; diyetin böyle doğrudan bir etkisi gösterilmemiştir.

  • Tek yumurta ikizlerinden biri erkek diğeri dişi olabilir.

    Tek yumurta ikizleri aynı zigottan geliştiği için biyolojik cinsiyetleri aynıdır; farklı cinsiyet mümkün değildir.

  • İkizlerin parmak izleri birbirinin aynısıdır.

    Parmak izleri genetikten ziyade anne rahmindeki gelişimsel rastlantılara bağlıdır, bu yüzden ikizlerin parmak izleri farklıdır.

  • Anekdotlar bilimsel kanıttır (örneğin bir ikizin aradığında diğerinin korkuyor olması).

    Tekil anekdotlar kontrolsüz, seçici ve yanılgıya açık olabilir; bilimsel kanıt için tekrarlanabilir, kontrollü çalışmalar gerekir ve bunlarda telepati kanıtı yoktur.

  • Çift yumurta ikizleri tek yumurta ikizleri kadar genetik olarak özeldir veya 'klon' sayılır.

    Çift yumurta ikizleri normal kardeşler kadar genetik farklılığa sahiptir; tek yumurta ikizleri gerçek anlamda klonlanmış genoma en yakın durumu sağlar.

  • İkizlik, mutlaka ortak bir ruh ya da tek bilinç paylaşımı anlamına gelir.

    İkizlik biyolojik bir olgudur ve ortak ruh iddiaları bilimsel temelden yoksundur; çoğu ikiz ayrı bilinçlere sahiptir, yalnızca nadir yapışık vakalarda kısmi paylaşımlar görülebilir.

Sorular

  • İkizler birbirlerinin düşüncelerini okuyabilir mi (telepati var mı)?

    Güvenilir, tekrarlanabilir bilimsel çalışmalarda ikiz telepatisine dair kanıt bulunmamıştır; rastlantısal olarak örtüşen durumlar ikiz olmayanlarda da görülür.

  • Genleri birebir aynı olan ikizlerin zihinleri tıpatıp aynı olur mu?

    Hayır; genler önemli olsa da çevre, bireysel deneyimler ve gelişimsel rastlantılar nedeniyle zihinler farklılaşır.

  • Tek yumurta ikizleri nasıl oluşur?

    Zigotun erken bölünmesi sırasında bir hatayla bir embriyo ikiye bölünür ve aynı genomu taşıyan iki birey oluşur; bu olay nispeten nadirdir (yaklaşık 250 ceninden 1).

  • Çift yumurta (dizigot) ikizleri neden farklıdır?

    İki ayrı yumurtanın aynı anda döllenmesiyle meydana gelirler ve genetik olarak normal kardeşler kadar farklıdırlar; tek yumurta ikizleri kadar ilginç genetik kopya değillerdir.

  • Tek yumurta ikizlerinin parmak izleri aynı mı?

    Hayır; parmak izleri genetikten çok anne rahmindeki rastgele gelişimsel kuvvetlere bağlı olduğu için ikizlerin parmak izleri farklı olur.

  • Tek yumurta ikizlerinden biri erkek diğeri dişi olabilir mi?

    Hayır; tek yumurta ikizlerinde cinsiyet zigot aşamasında belirlendiği için her iki birey de aynı biyolojik cinsiyete sahiptir.

  • Yapışık ikizler (Siamese) nasıl oluşur ve ne sıklıkta görülür?

    Embriyonun tam ayrılmaması veya ayrıldıktan sonra kısmen tekrar kaynaşması sonucu oluşur; çok nadir olup ortalama ~100.000 doğumda 1 görülür ve yüksek mortalite oranları vardır.

  • Hogan İkizleri hakkında ne gözlemlendi?

    Krista ve Tatiana'nın kafatası ve beyinleri kaynaşmış, aralarında bir talamik köprü rapor edilmiş; paylaşılan görme, tat, ağrı ve duygudurum senkronizasyonu gibi olağanüstü paylaşımlar bildirildi.

  • Yapışık ikiz vakaları bilim için neden önemlidir?

    Bu vakalar bilincin sinirsel mekanizmalarını, zihnin fiziksel temelini ve olası beyinler arası bağlantı/entegrasyonun sınırlarını anlamada benzersiz veri sağlar.

  • İkizlerle ilgili popüler mitlerin doğruluğu nedir?

    Birçok yaygın mit yanlış veya abartılmıştır; bilimsel veriler mitleri test etmeye ve düzeltilmiş gerçekleri ortaya koymaya yarar.

Ön Bilgiler

  • Temel genetik bilgisi (DNA, genler, mutasyonlar)
  • Embriyoloji ve gelişim biyolojisi kavramları (zigot bölünmesi, embriyonal gelişim)
  • Nörobilim temel bilgisi (nöron, beyin yapıları, talamus fonksiyonu)
  • Bilinç ve zihin felsefesi hakkında temel kavrayış
  • Temel istatistik ve deney tasarımı bilgisi (kontrollü çalışma, tekrar edilebilirlik)
  • Kaos teorisi ve kelebek etkisi hakkında temel fikir

Tarihsel Bağlam

  • 25 Ekim 2006 — Krista ve Tatiana Hogan'ın doğumu; kafatasları birbirine kaynaşmış kraniyopagus yapışık ikizler
  • 1990 — Abby ve Brittany Hensel ikizlerinin doğumu; disefalik parapagus ikizleri
  • 2010 — Evrim Ağacı'nın Türkiye'de bilim anlatma ve yaygınlaştırma faaliyetlerine başlaması
  • Tek yumurta ikizi oluşum sıklığı: yaklaşık her 250 yavrudan 1'inde tek yumurta ikizi oluşması
  • Çift yumurta ikizi sıklığı: yaklaşık her 100 gebelikten 1'inde çift yumurta ikizi oluşması
  • Yapışık ikizlerin görülme sıklığı: ortalama 100.000 doğumdan 1'inde yapışık ikiz vakası
  • Yapışık ikiz vakalarının sonuç dağılımı: vakaların yaklaşık %50'si ölü doğumla sonuçlanması ve yaklaşık %33'ünün doğumdan sonraki ilk 24 saatte ölümle sonuçlanması
  • Hogan İkizleri için doğum sonrası hayatta kalma ihtimali yaklaşık %20 olması
  • Yapışık ikiz türlerinin dağılımı: yaklaşık %28 üst göğüsten bağlantılı, %18.5 thoracopagus, %10 omfalopagus, %10 parazitik ikiz, %6 kraniyopagus
  • Sasani İmparatorluğu döneminde Zurvanizm'in popüler olması
  • Erken İndo-Avrupa mitlerinde Kutsal İkizler motifinin bulunması
  • Yunan mitolojisi kapsamında Kastor ve Polluks efsanesi; Polluks'un Kastor için ölümsüzlüğünün yarısından vazgeçmesi
  • Yunan mitolojisinde Kastor'un babasının Sparta Kralı Tyndareos olarak anılması
  • Kaos teorisi ve kelebek etkisi referansı
  • Zerdüştlük
  • Sasani İmparatorluğu
  • Zurvanizm
  • Erken İndo-Avrupa mitleri
  • Yunan mitolojisi
  • Antik Sparta
  • 2010'dan beri (Evrim Ağacı faaliyetleri)

Kişiler

  • Krista Hogan

    Hogan İkizleri'nden biri; kafatası ve beyni diğer ikizle kaynaşmış, talamik köprüye sahip vakada geçen kişi.

  • Tatiana Hogan

    Hogan İkizleri'nden biri; Krista ile kafatası/beyin bağlantısına sahip ikiz.

  • Abby Hensel

    Abby ve Brittany Hensel ikizlerinden biri; belden aşağısı kaynaşmış ve Minnesota'da öğretmenlik yaptığı belirtiliyor.

  • Brittany Hensel

    Abby ve Brittany Hensel ikizlerinden biri; belden aşağısı kaynaşmış ve Minnesota'da öğretmenlik yaptığı belirtiliyor.

  • Ahura Mazda

    Zurvanizm bağlamında Zurvan'ın ikiz oğullarından biri olarak anılan ruh/tanrı.

  • Angra Mainyu

    Zurvanizm bağlamında Zurvan'ın ikiz oğullarından biri olarak anılan zıt ruh.

  • Zurvan

    Zurvanizm mezhebinde bahsi geçen baba/asıl ruh; Ahura Mazda ve Angra Mainyu'nun babası olarak anlatıldı.

  • Zerdüşt

    Zerdüştlük ve Zerdüşt mezhepleri bağlamında yapılan atıflarda geçen isim.

  • Tyndareos

    Kastor ve Polluks hikâyesinde Kastor'un (babası olarak) anılan Sparta kralı.

  • Kastor (Castor)

    Yunan mitolojisinde Polluks ile ikiz olarak anılan karakter; Tyndareos'un oğlu olarak bahsedildi.

  • Polluks (Pollux)

    Kastor'un üvey ikizi; Zeus'un oğlu olduğu için ölümsüz kabul edilen karakter.

  • Zeus

    Polluks'un Zeus'un oğlu olduğuna dair mitolojik anlatıda geçen Yunan tanrısı.