Son 3 Dakika: Dinozorlar TAM OLARAK Nasıl Yok Oldu?

3,2 Mn görüntülenme25.01.2024
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıKitlesel Yok Oluşlar: Dinozorlar Nasıl Yok Oldu? Canlılar, Tarihte 5 Defa Yok Olmanın Eşiğine Nasıl Geldi?
Derinlemesine

Özet

Video, dinozorların 66 milyon yıl önce bir asteroit çarpmasıyla nasıl yok olduğunu, çarpmanın mekanik ve jeokimyasal etkilerini, kısa ve uzun vadeli ekosistem sonuçlarını ve hangi türlerin hayatta kalabildiğini özetliyor. Asteroidin kaynağı, rotası, çarpma enerjisi, krater kanıtları ve yıkım sonrası yaşamın toparlanması anlatılıyor.

Terimler

  • Dinozor

    Bugün "dinozor" olarak bildiğimiz sürüngenler; ilk olarak 230 milyon yıl önce, sürüngenlerin bir alt kolu olarak evrimleşmişler ve günümüzden yaklaşık 66 milyon yıl öncesine kadar, yani kabaca 160 milyon yıl boyunca Dünya'ya hükmetmiş devasa ve muhteşem canlılardır.

  • Sürüngen

    Dinozorların ait olduğu geniş omurgalı grup; metinde dinozorlar, 'sürüngenlerin bir alt kolu' olarak tanımlanmıştır (yani dinozorlar sürüngen grubunun bir dalıdır).

  • Hominin (insansılar)

    İnsan soyuna yakın olan grubu tanımlayan terim; örnekte Homo habilis veya Australopithecus gibi, 'insansılar' yani homininler olarak anılmıştır ve bunların dinozorların hüküm sürdüğü dönemlerin çok daha yakınında ortaya çıktığı vurgulanmıştır.

  • Primat

    İri beyinli memeli grubu; metinde 55 milyon yıl öncesinde Dünya'da 'primat' denen iri beyinli memelilerden tek bir tane bile bulunmadığı belirtilerek tanımlanmıştır.

  • Asteroid Kuşağı

    Mars ile Jüpiter arasında, bizden yaklaşık 375 milyon kilometre uzaklıkta bulunan ve irili ufaklı birçok kaya parçasına ev sahipliği yapan bölge; burada on milyonlarca nesne vardır ve bunların bir kısmı 1 kilometreden büyüktür.

  • Asteroid / Göktaşı

    Asteroid Kuşağı'ndan ayrılan kaya parçaları; metinde dinozorların sonunu getiren cismin en az 10, ihtimal 15 kilometre çapa sahip bir kaya parçası olduğu, Güneş ışığını yansıtarak parlak göründüğü, atmosferimize girince küçük göktaşlarının %90-95'inin ısıya dönüşerek buharlaştığı ama çok büyük olanların atmosferde kütlesinden neredeyse bir şey kaybetmeden yere ulaşabildikleri şeklinde açıklanmıştır.

  • Ceres

    Asteroid Kuşağı'ndaki en büyük cisimlerden biri; metinde yaklaşık 940 kilometre çapa sahip bir cisim olarak örnek verilmiş ve kıyaslamada kullanılmıştır.

  • Yörünge

    Bir cismin Güneş etrafındaki izlediği yol; metinde Asteroid Kuşağı'ndaki cisimlerin farklı eliptik yörüngelere sahip oldukları ve Jüpiter/Satürn gibi gezegenlerin kırılgan dengeyi bozarak bazı asteroidlerin yörüngesinin sapmasına neden olabileceği şeklinde açıklanmıştır.

  • Gaz devleri (Jüpiter, Satürn)

    Jüpiter ve Satürn gibi çok büyük kütleli gezegenler; metinde bu gezegenlerin kütleçekimlerinin Asteroid Kuşağı'ndaki cisimlerin yörüngelerini zaman zaman etkileyerek bazı cisimleri yörüngeden çıkarabileceği, böyle bir dürtmenin 66 milyon yıl önceki olaya büyük olasılıkla neden olduğu açıklanmıştır.

  • Yarkovsky Etkisi

    Asteroidlerin Güneş'e dönük olan yüzlerinin ısınıp diğer taraflarının soğumasından kaynaklanan etki; metinde bunun da zaman içinde asteroid yörüngelerini değiştirebilecek faktörlerden biri olduğu belirtilmiştir.

  • Momentum

    Metinde 'hareketin ihtişam miktarı' olarak tanımlanan kavram; açık formülüyle Momentum = kütle çarpı hız. Yani bir cismin etkisi sadece büyüklüğüne değil aynı zamanda hızına da bağlıdır.

  • Atmosfere giriş ve yanma

    Göktaşlarının Dünya atmosferine girince maruz kaldığı süreç; metinde küçük göktaşlarının atmosferde ısıya dönüşerek %90-95 oranında buharlaştığı, fakat 10–15 kilometre gibi çok büyük bir asteroidin atmosferimizin kalınlığına kıyaslanabilecek kadar büyük olduğu için yanma nedeniyle kütlesinden neredeyse hiçbir şey kaybetmeden yüzeye ulaşabildiği açıklanmıştır.

  • Chicxulub Krateri

    Asteroidin bugünkü Meksika'nın güneydoğusunda, Yucatan Yarımadası'na düşmesiyle açıldığı tespit edilen ~180 kilometre çapındaki çukur/krater; kenarında günümüzde 'cenotes' adı verilen obrukların kusursuz bir halka boyunca uzandığı belirtilmiştir.

  • Cenote (obruk)

    Chicxulub kraterinin sınırları boyunca bulunan ve krater kenarı boyunca kusursuz bir halka oluşturan göçük/obruklar; metinde bu halkadaki obruklar kraterin varlığını gösteren gözlemlerdendir.

  • İridyum

    Dünya'da çok az bulunan ama asteroidlerde çok bol bulunan bir metal; metinde 66 milyon yıl öncesine tarihlenen çökelti katmanlarında iridyumca zengin bir tabaka bulunmasının bu çarpmanın zamanını ve yerini doğruladığı açıklanmıştır.

  • Ufacık cam kürecikleri (mikrotektitler / cam kürecikler)

    Çarpma sırasında oluşan kaya buharının yüksek sıcaklık ve basınç altında oluşturduğu çok küçük cam tanecikleri; metinde bu küçük cam küreciklerin çarpma sırasında oluşan kaya buharının kimyasal kanıtı olduğu belirtilmiştir.

  • Kütleçekim anomalisi

    Çarpmanın olduğu bölgedeki kütle yığılımı nedeniyle ölçülen düzensellik; metinde Chicxulub bölgesinde çembersel bir kütleçekim anomalisi görüldüğü ve bunun çarpmanın bir kanıtı olduğu belirtilmiştir.

  • Krater oluşumunun çemberselliği

    Yüksek hızlarda meydana gelen göktaşı çarpışmalarında kraterlerin neden kusursuz çemberler şeklinde olduğuna dair açıklama; metinde çarpışma enerjisinin açıdan kaynaklı deformasyonları baskılayarak patlama mekanizmalarının krater oluşumunu domine etmesi nedeniyle, farklı açılardan gelen cisimlere rağmen kraterlerin çember şeklinde oluştuğu belirtilmiştir.

  • Sismik dalgalar (depremler)

    Çarpmanın yarattığı şiddetli sarsıntılar; metinde bu çalkalanmanın yarattığı sismik şokların ses hızında etrafa yayıldığı, Dünya'nın içinden geçip antipodda bile büyüklükleri 8-9'u aşan depremlere neden olduğu ve çarpma noktasında hesaplanan depremlerin 11-12 büyüklük aralığında olduğu şeklinde anlatılmıştır.

  • Richter Ölçeği

    Depremlerin büyüklüğünü tanımlamak için kullanılan ölçek; metinde Richter Ölçeği'nin normalde 10 civarına kadar anlamlı olduğu, çünkü 10'dan daha büyük bir deprem için kırılması gereken fay hattının Dünya çevresinden daha uzun olması gerektiği, ancak dış etmenlerle tetiklenen dev göktaşı çarpışmaları gibi olayların 10'un üzerinde sarsıntılara neden olabildiği açıklanmıştır.

  • Antipod

    Coğrafi olarak tam zıt nokta; metinde sismik dalgaların çarpma noktasının antipodunda bile büyük depremler oluşturduğu açıklanmıştır.

  • Tsunami / Megatsunami

    Okyanusun çarpma nedeniyle çalkalanıp zıplamasıyla oluşan dev dalgalar; metinde çarpma sonucu oluşan dalgaların boyunun 1 kilometreyi bulduğu, bu tip dev dalgalara 'megatsunami' denilebileceği ve örnek olarak Interstellar'da gösterilen dalgaların 1.5 kilometre olduğu kıyaslaması verilmiştir.

  • Fotosentez

    Güneş ışığına bağlı olarak bitkiler ve alglerin kendi besinlerini üretme süreci; metinde Güneş ışınlarının atmosferi kapatan parçacıklar nedeniyle engellenmesi durumunda fotosentezin sona ereceği ve bunun bitkiler, algler, otoburlar ve dolayısıyla etoburlar için zincirleme çöküş anlamına geleceği açıklanmıştır.

  • Sülfür dioksit → Sülfür trioksit → Sülfürik asit

    Çarpma ve volkanik faaliyetlerle atmosfere yayılan sülfür dioksitin oksijenle birleşip sülfür trioksite, sonrasında su buharıyla birleşip sülfürik asit oluşturması zinciri; metinde bunun sonucu olarak yağmurun pH değerinin 7'den 5.5 civarına düşebileceği ve okyanusun asitlenmesi ile denizde yaşayan canlıların zarar göreceği anlatılmıştır.

  • Asit yağmuru

    Atmosferde oluşan asitlerin yağışla yere inmesi; metinde sülfürik asit içeren asit yağmurlarının okyanusu asitleştirerek su yüzeyindeki canlıları ve sığ sularda yaşayan mercanları öldürdüğü ve planktonları da etkileyeceği belirtilmiştir.

  • Plankton

    Okyanusların üst kademelerinde bulunan, fotosentez yapan küçük organizmalar; metinde atmosferin kararmasıyla planktonların %90'ının yok olacağı ve bunun atmosferik oksijen üretimi ile okyanus besin zinciri üzerinde yıkıcı etkileri olacağı vurgulanmıştır.

  • Volkan / Süpervolkan

    Yer kabuğunun altından gelen magmanın yüzeye çıkmasını sağlayan yapı; metinde çarpmanın tetiklediği volkanik faaliyetlerin atmosfere büyük miktarda is ve toz yaydığı, süpervolkanlardan püsküren malzemenin de atmosferi kapatmaya yardımcı olduğu belirtilmiştir.

  • Silikat (granit) tozu

    Çarpma sırasında fırlayan granit parçalarının oluşturduğu, çoğunluğu silikat olan toz parçacıkları; metinde bu yansıtıcı parçacıkların atmosferi kapatan diğer gazlarla birleşerek 600 küsür gün boyunca Güneş ışınlarının geçişini engellediği ve böylece küresel kararmaya yol açtığı açıklanmıştır.

  • Hibernasyon (kış uykusu)

    Hayvanların zor dönemleri atlatmak için metabolizmalarını düşürerek uzun süreli uykuya yatma yeteneği; metinde kış uykusuna yatabilen hayvanların zor dönemleri kısmen de olsa hibernasyon sayesinde atlattıkları belirtilmiştir.

  • Metabolik oran

    Bir canlının enerji harcama düzeyi; metinde en düşük metabolik orana sahip bireylerin hayatta kaldıkları, bunun sonucunda daha düşük ışık ve oksijen şartlarına adapte olan nesillerin evrimleştiği açıklanmıştır.

  • Mantarlar

    Bitkilerle hayvanlar arasındaki, çürüyen organik maddeleri yiyen organizmalar; metinde milyarlarca leşten faydalanarak çarpışma sonrasında rahatça çoğaldıkları ve Dünya'ya yayıldıkları belirtildi.

  • Sıcakkanlı memeliler

    Vücut ısısını içsel olarak düzenleyebilen küçük memeli grubu; metinde bunların küçük bedenleri, geniş besin yelpazeleri ve yer altında açtıkları deliklerle yıkımın direkt etkilerinden korunabildikleri ve dinozorların yokluğunda hızlıca çeşitlenip dünyayı doldurmaya başladıkları açıklanmıştır.

  • Darwinius masillae (örnek evrimsel atıf)

    Metinde verilen örnek: dinozorların yok oluşundan sonra memeliler arasından ayrılan bir kemirgen grubunun, 19 milyon yıl sonra Darwinius masillae adı verilen lemurumsu bir hayvana evrimleşeceği ve bunun primatların erken örneklerinden biri olduğu şeklinde anlatılmıştır (metin buna tarihsel bir örnek olarak yer vermiştir).

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Asteroit uzaydan bakıldığında Dünya'ya göre Ay kadar büyük veya kolayca ayırt edilebilecek büyüklükte görünürdü.

    10–15 km çaplı bir asteroit Dünya'ya göre çok küçüktür ve uzaydan Dünya'yı gözlemlerken tekil olarak ayırt edilemez; görsellerdeki perspektifler çoğunlukla yanıltıcıdır.

  • Bütün göktaşları atmosfere girince tamamen yanar ve yere ulaşamaz.

    Küçük göktaşlarının çoğu atmosfere girince buharlaşsa da, 10–15 km büyüklüğündeki dev cisim atmosferi neredeyse pencere gibi geçip çoğunlukla yere ulaşacak kadar büyük ve ağırdır.

  • Çarpma açısı kraterin şeklini belirler; eğik çarpmalar eliptik kraterler oluşturur.

    Yüksek hızlarda gerçekleşen çarpışmalarda patlama enerjisi açının etkilerini bastırır, bu nedenle kraterler genelde kusursuz çember şeklindedir.

  • Asteroid düştüğünde okyanuslar tamamen buharlaşırdı.

    Çarpma yerel okyanus suyunu anında buharlaştırdı ama tüm okyanusu değil; bunun yerine devasa su sütunları ve megatsunamiler oluştu.

  • Asteroidin yörüngesinin değişmesi açıklanamaz ve tamamen rastlantısaldır.

    Yörüngedeki sapmalar Jüpiter/Satürn gibi büyük gezegenlerin kütleçekimsel etkileri, kuşak içi çarpışmalar, Yarkovsky etkisi veya geçen yıldızların çekim etkileri gibi bilinen mekanizmalarla tamamen açıklanabilir.

  • Eğer olayı aylar öncesinden bilseydik modern teknolojiyle rahatlıkla önleyebilirdik.

    Asteroitin kuşaktan Dünya'ya gelmesi 174–460 gün arasında sürdüğünde bile müdahale çok zor olur; videoda vurgulandığı gibi bu süre modern uygarlık için bile etkin önlem alınmasını zorlaştırır.

  • Etki sadece anlık patlamadan ibaretti; sonrasında hayat hızlıca normale dönerdi.

    Anlık yıkım çok büyüktü ama asıl kitlesel yok oluşu tetikleyen uzun dönem etkilerdi: atmosferi kapayan aerosoller yüzünden fotosentezin durması, küresel soğuma, asit yağmurları ve okyanus ekosistemlerindeki çöküş.

  • Dinozorların tamamı eşit şekilde yok oldu; hiçbir dinozor soyu hayatta kalmadı.

    Tüm non-aviary (uçmayan) dinozor türleri büyük ölçüde yok oldu ama kuşlar, yani avian dinozorların bazı soyları hayatta kalarak günümüze devam etti.

  • Iridyum katmanı jeolojik bir rastlantıdır ve asteroidle ilişkisi yoktur.

    Iridyum Dünya'da nadir, asteroitlerde nispeten bol bulunur; küresel ölçekte 66 milyon yıllık kayaçlarda iridyum artışı, büyük bir dış kökenli çarpışmanın güçlü kanıtıdır.

Sorular

  • Dinozorlar tam olarak nasıl yok oldu?

    Büyük bir asteroitin Chicxulub'a çarpmasıyla meydana gelen anlık yıkım ve ardından atmosferi kaplayan toz, duman ve aerosollerin tetiklediği uzun dönem etkiler (fotosentez çöküşü, küresel soğuma, asit yağmuru vb.) ekosistemlerin çökmesine yol açtı.

  • Göktaşı nereden geldi?

    Mars ile Jüpiter arasındaki Asteroid Kuşağı'ndan geldi; yörüngesi muhtemelen Jüpiter/Satürn gibi gaz devlerinin kütleçekimsel etkileri veya kuşak içi etkenlerle bozuldu.

  • Göktaşı ne kadar büyüktü?

    En az 10 kilometre, muhtemelen 15 kilometre çapındaydı — Everest ile kıyaslanabilir büyüklükte ama Dünya'ya göre çok küçüktü.

  • Büyük asteroit atmosferde yanıp yok olmaz mıydı?

    Hayır; küçük göktaşlarının çoğu atmosfere girince buharlaşırken, 10–15 km büyüklüğündeki bir asteroit atmosferde kütlesinin büyük kısmını koruyarak yüzeye ulaştı.

  • Çarpma nerede oldu ve bunun kanıtları nelerdir?

    Çarpma Yucatan Yarımadası'na düştü ve oluşturduğu Chicxulub krateri (~180 km), küresel iridyum zenginliği, spherule (cam kürecik) katmanları ve kütleçekim anomalileri bunun kanıtlarıdır.

  • Bu çarpmanın enerjisi ne kadardı?

    Yaklaşık 100 teraton TNT eşdeğeri enerji açığa çıktı, bu Hiroşima bombalarının milyarlarca katına denk bir patlamadır.

  • Krater neden dairesel oldu, çarpışma açısı önemli değil mi?

    Yüksek hızdaki çarpışmalarda patlama enerjisi açısal etkileri bastırır, bu yüzden çoğu krater obliğe rağmen dairesel oluşur.

  • Çarpmanın anında hangi felaketler yaşandı?

    Anında aşırı ısı ışını, kör edici parlama, kaya ve magma buharlaşması, çok büyük depremler (bölgesel 11–12 büyüklüğünde tahminler), megatsunamiler ve küresel ejecta yağmuru gerçekleşti.

  • Çarpmanın uzun dönemdeki iklim ve ekosistem etkileri nelerdi?

    Atmosfere yayılan toz, kül ve sülfat aerosoller güneş ışığını engelledi, fotosentezi durdurdu, Dünya'da kısa süreli aşırı ısıyı takiben 3–6 yıl içinde ortalama sıcaklıkların ~34°C düşmesiyle (yaklaşık -3°C civarına) bir 'impact winter' oluştu ve yıllarca ekosistemler çöktü.

  • Hangi canlı grupları kurtuldu ve neden?

    Uçabilen küçük dinozorların (kuşlar) bazıları, küçük memeliler, kaplumbağalar, timsahlar, amfibiler ve dayanıklı tohum/kök sahibi bitkiler gibi gruplar, küçük beden, geniş diyet, toprak altı sığınakları, sucul yaşam veya hibernasyon gibi özellikleri sayesinde yaşamı atlatabildiler.

Ön Bilgiler

  • Temel astronomi bilgisi (Güneş Sistemi, asteroid kuşağı, gezegen yörüngeleri)
  • Temel fizik bilgisi (momentum, enerji, hız kavramları)
  • Genel jeoloji ve stratigrafi bilgisi (kayaç katmanları, kraterler)
  • Temel kimya bilgisi (gazlar, asit-baz reaksiyonları özellikle SO2->SO3->H2SO4 dönüşümü)
  • Biyoloji ve ekoloji temelleri (fotosentez, besin zinciri, ekosistem dinamikleri)
  • Paleontoloji hakkında temel kavramlar (fosiller, türlerin yok oluşu ve tespiti)

Tarihsel Bağlam

  • Dinozorların evrimi ve ortaya çıkışı - yaklaşık 230 milyon yıl önce
  • Dinozorların Dünya üzerinde hüküm sürdüğü dönem - yaklaşık 230 milyon yıl ile 66 milyon yıl öncesi arası (kabaca 160 milyon yıl)
  • Asteroid Kuşağı'ndan yörüngesi sapmış 10-15 kilometre çapında bir asteroidin Dünya rotasına girmesi
  • Asteroit ile Dünya arasındaki mesafenin 2.5 astronomik birim olması ve asteroidin Dünya'ya varışının 174 ile 460 gün sürmesi
  • Chicxulub göktaşı çarpması Yucatan, Meksika bölgesi - yaklaşık 66 milyon yıl önce
  • Chicxulub Krateri oluşumu - yaklaşık 180 kilometre çapında krater
  • Çarpma sırasında jeolojik ve kimyasal kanıtların oluşması - dünya çapında iridyum zengini çökelti tabakası ve mikroskobik cam küreciklerin birikimi tarihlenen 66 milyon yıl öncesi
  • Çarpmanın aktardığı enerji yaklaşık 100 teraton TNT
  • Çarpmanın anında sebep olduğu olaylar - çok yüksek ısı flaşı ve çevredeki canlıların anlık körlüğü, yüzlerce kilometre çapta kaya buharlaşması
  • Çarpmanın tetiklediği sismik olaylar - çarpma bölgesinde yaklaşık büyüklük 11-12 civarı depremler
  • Çarpmanın tetiklediği megatsunamiler - dalga boyları yaklaşık 1 kilometre düzeyinde
  • Çarpma sonucu yer kabuğundan fırlayan molozların uzaya kadar gitmesi ve tekrar düşerek çok sayıda küresel alev topu yaratması
  • Atmosferin kısa sürede aşırı ısınması ve ardından gökyüzünü kaplayan toz ve partiküller nedeniyle fotosentezin saatler-günler içinde durması
  • Güneş ışınlarının 600 günden fazla sürecek şekilde engellenmesi sonucu küresel karanlık ve fotosentez çöküşü
  • Küresel ortalama sıcaklığın 3-6 yıl içinde yaklaşık 34 derece düşmesi ve uzun süreli soğuma
  • Plankton nüfusunun yaklaşık yüzde 90'ının yok olması
  • Ammonitler ve birçok deniz organizmasının yok oluşu
  • Sülfür dioksit salınımı ve sülfürik asit üretimi sonucu asit yağmurlarının oluşması ve okyanusların asitlenmesi
  • Karasal ekosistemde kitlesel çöküş - yaşayan türlerin yaklaşık dörtte üçünün kısa sürede yok olması
  • Kuş soyunun dar bir hattının hayatta kalması - günümüz kuşlarının dinozorlardan kalan hattı
  • Sıcakkanlı, küçük, geniş diyetli memelilerin hayatta kalması ve sonrasında çeşitlenerek yükselmesi
  • Kaplumbağa ve timsah benzeri sucul soğukkanlı sürüngenlerin görece daha iyi kurtulması
  • Yıkım sonrası ekosistem toparlanması süreçleri - yangınların haftalar içinde sönmesi, atmosferin temizlenmesi ve güneş ışığının 15 gün civarında kısmi geri dönmesi, küresel kışın 15-20 yıl içinde çözülmeye başlaması
  • Çarpmanın gezegen çapında kalan kanıtları - Yucatan'daki cenote halkası, küresel iridyum tabakası, çembersel kütleçekim anomalisi
  • Beş büyük kitlesel yok oluş arasında K-Pg yok oluşunun yer alması ve anlatılan çarpmanın bu beşten biri olduğu, bu beşten en küçüğü olması
  • Bir kemirgen grubunun sonraki evrim sürecinde 19 milyon yıl sonra Darwinius masillae benzeri bir formun ortaya çıkması (transkriptte belirtilen evrimsel süre)
  • Kıyaslamalar ve modern referanslar - Hiroşima'ya atılan bombanın etkisi ile karşılaştırma (Hiroşima bombası 1945)
  • Kıyaslamalar ve modern referanslar - Çar Bomba örneği (Çar Bomba testi 1961)
  • Güncel referans - 6 Şubat tarihlerinde yaşanan ve transkriptte anılan büyük depremler (6 Şubat 2023 Türkiye depremleri olarak bilinen olay)
  • Triyas dönemi - yaklaşık 230 milyon yıl önce
  • Kretase sonu ve Paleojen başlangıcı K-Pg sınırı - yaklaşık 66 milyon yıl önce
  • Eosen dönemi - yaklaşık 55 milyon yıl önce
  • Miozen dönemi - yaklaşık 10 milyon yıl önce
  • Pleistosen dönemi - yaklaşık 500.000 yıl önce
  • Beş büyük kitlesel yok oluş - jeolojik zaman ölçeğinde

Kişiler

  • Charles F. Richter

    Metinde geçen "Richter Ölçeği"ne atıfta bulunuldu; depremleri tarif etmekte kullandığımız ölçek olarak anıldı.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Dünya tarihindeki diğer büyük yıkımların (diğer büyük kitlesel yok oluşların) ayrı bir videoda ele alınması

İşin en çılgınıysa şu: Bu anlattığım, Dünya tarihindeki 5 büyük yıkımdan en küçük olanıydı. Ama diğerleri, bir başka videonun konusu. O zamana dek...