Evrim Ağacı Soru & Cevap
Puan Ver
0
Puan Ver

Yıldızlar, neden sürekli patlar?

Yıldızlar, güneşin kütlesinin 3 katına veya chandrasekhar limiti geçtiği zaman patlıyor diye biliyorum. Peki yıldızların veya nötron yıldızlarının sürekli patlama sebebi nedir? Enerji biriki yüzünden mi sürekli patlarlar?

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
1 Cevap

Bu uzun bir konu ama kısaca cevap verirsek:

Dev kütleli yıldızların merkezlerinde aşırı basınç ve sıcaklık yüzünden hidrojen tepkimeye girerek helyuma dönüşür.

Helyum, hidrojenden ağır olduğu için çekirdekte toplanır. Sonunda helyum tepkimeye girer ve hidrojene nazaran daha fazla enerji üretir. Bu tepkime sonucunda karbon ortaya çıkar ve o da çekirdekte birikir, sonra sırasıyla, neon, oksijen ve silisyum oluşur.

Bu dönemde yıldız devasa boyutlara ulaşır, çünkü her element bir öncekinden daha fazla enerji açığa çıkarır. Bu enerji yıldızın kendi içine çökmesini engeller hatta kütle çekimini yenerek yıldızın şişmesine sebep olur. En son silisyum tepkimeye girerek demiri oluştur. Artık yıldızın sonu gelmiş olur çünkü demiri tepkimeye sokacak kadar enerji üretemez. Enerji üretimi duran yıldız, saatte 100 bin km gibi bir hızla kendi içine çöker.

Chandrasekhar limitinin altındaki (1,44 güneş kütlesi) yıldızlarda, bu çökme elektron basıncı tarafından durdurulur. Bu limitin üstündeki yıldızlarda çökme devam eder. Merkezdeki demir atomlarını neredeyse birbirine değecek kadar yaklaşır. Elektronlar protonlar tarafından yakalanır ve yüksüz nötronlara dönüşür. Artık yıldızın çekirdeği demir yerine nötronlardan oluşan bir yapıya dönüşür. Bundan sonra çökme durur çünkü nötron basıncı bunu engeller. Çökmenin devam edebilmesi için çok daha büyük kütle gerekir.

Çekirdeğin bu ani çöküşü çok güçlü bir kütleçekimsel şok dalgası yaratır ve muazzam bir enerji ile dışa doğru yayılır. Yıldızın dış katmanları da büyük bir patlama ile uzaya yayılır. Artık deyim yerindeyse devasa bir atom çekirdeğine dönüşen yıldız, nötron yıldızı olarak hayatına devam eder.

Teşekkür (1)
Paylaş
3

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı Yıldızların Ömürleri, Evrimleri ve Hertzsprung Russell Diyagramı
  2. Evrim Ağacı Süpernova Nedir?
  3. Fizikist Yıldızların Ölümü
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ne üzerine çalıştığınız önemli değildir; çünkü bütün bilgiler bağlantılıdır. Herhangi bir konuda çalışan, devam ederse, bilgeliğe ulaşacaktır.”
Hypatia
Geri Bildirim Gönder