Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Yıldızlar, neden sürekli patlar?

Yıldızlar, güneşin kütlesinin 3 katına veya chandrasekhar limiti geçtiği zaman patlıyor diye biliyorum. Peki yıldızların veya nötron yıldızlarının sürekli patlama sebebi nedir? Enerji biriki yüzünden mi sürekli patlarlar?

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Bu uzun bir konu ama kısaca cevap verirsek:

Dev kütleli yıldızların merkezlerinde aşırı basınç ve sıcaklık yüzünden hidrojen tepkimeye girerek helyuma dönüşür.

Helyum, hidrojenden ağır olduğu için çekirdekte toplanır. Sonunda helyum tepkimeye girer ve hidrojene nazaran daha fazla enerji üretir. Bu tepkime sonucunda karbon ortaya çıkar ve o da çekirdekte birikir, sonra sırasıyla, neon, oksijen ve silisyum oluşur.

Bu dönemde yıldız devasa boyutlara ulaşır, çünkü her element bir öncekinden daha fazla enerji açığa çıkarır. Bu enerji yıldızın kendi içine çökmesini engeller hatta kütle çekimini yenerek yıldızın şişmesine sebep olur. En son silisyum tepkimeye girerek demiri oluştur. Artık yıldızın sonu gelmiş olur çünkü demiri tepkimeye sokacak kadar enerji üretemez. Enerji üretimi duran yıldız, saatte 100 bin km gibi bir hızla kendi içine çöker.

Chandrasekhar limitinin altındaki (1,44 güneş kütlesi) yıldızlarda, bu çökme elektron basıncı tarafından durdurulur. Bu limitin üstündeki yıldızlarda çökme devam eder. Merkezdeki demir atomlarını neredeyse birbirine değecek kadar yaklaşır. Elektronlar protonlar tarafından yakalanır ve yüksüz nötronlara dönüşür. Artık yıldızın çekirdeği demir yerine nötronlardan oluşan bir yapıya dönüşür. Bundan sonra çökme durur çünkü nötron basıncı bunu engeller. Çökmenin devam edebilmesi için çok daha büyük kütle gerekir.

Çekirdeğin bu ani çöküşü çok güçlü bir kütleçekimsel şok dalgası yaratır ve muazzam bir enerji ile dışa doğru yayılır. Yıldızın dış katmanları da büyük bir patlama ile uzaya yayılır. Artık deyim yerindeyse devasa bir atom çekirdeğine dönüşen yıldız, nötron yıldızı olarak hayatına devam eder.

360 görüntülenme
Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
3

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eleştirel düşünce bir angaryadır. Doğuştan veya kolay kolay gelmez. Bu emeğin meyveleri genç zihinlere tattırılmazsa, onlar da hiçbir zaman bu meyveleri hasat etmeyeceklerdir. Her çocuk atomun şaşırtıcılığı ile donatılmalıdır, sihrin esareti ile değil.”
Perry DeAngelis
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol