Sorulara Dön
0
Astronomi & Kozmoloji

Uzayda bir cisim (önüne engel çıkmadığı sürece) sabit hızla ilerler. Peki neden uzayın bir parçası olan dünya’da bu durum söz konusu değil?

Ben olsam cevaben “çünkü kütleçekimi vs” derdim. İyi de zaten kütle çekimi denilen şey sonuçta bir manyetik alan değil mi, bu manyetizma zaten derin uzayda bulunmuyor mu?

2
395 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

İki şeyi açıklığa kavuşturmak gerekiyor:

"İyi de zaten kütle çekimi denilen şey sonuçta bir manyetik alan değil mi,bu manyetizma zaten derin uzayda bulunmuyor mu?"

Kütle çekim ile manyetizma tamamen farklı şeyler. Doğada dört temel kuvvet bulunuyor ve bunlar birbirlerinden farklı olayları tanımlıyorlar. Elektromanyetizma ile kütle çekim bunlardan ikisi ama tamamen farklı şeyler.

"Uzayda bir cisim (önüne engel çıkmadığı sürece) sabit hızla ilerler"

Bir cismin sabit hızla hareket etmesi, ona haricen net bir kuvvet etki edip etmemesine bağlıdır. Peki Dünya neden sabit hızla hareket etmiyor? Bu durumun genel görelilikte (GR) oldukça detaylı cevapları var fakat olayı Newtonian dinamikler çerçevesinden ele alalım.

Bildiğimiz üzere Kepler yasaları, gezegenlerin eliptik yörüngelerde hareket ettiğini, bu elipsin odaklarından birinde Güneş'in olduğunu ve gezegenlerin yörünge hareketleri sırasında eşit zamanlarda eşit alanlar taradıklarını söylüyor. Yani Güneş'e yaklaştıkça hızlanıyor ve bu durum eliptiklik ile alakalı.

Eğer yörünge mekaniğinde basıklık (e) değerinin tanımına bakacak olursak:

olduğunu görürüz. Buradaki E yörünge toplam enerjisidir (kinetik artı potansiyel). Bu da bize şunu söyler:

Eğer Güneş'in etrafına bir hızla cisim fırlatacak olursanız, oturacağı yörüngenin basıklık değeri onun başlangıç hızıyla ilişkilidir. Çok hızlı olursa e değeri artar, giderek eliptikleşir, parabol olur ya da hiperbolik olur (açık yörünge).

Çembersel yörüngede ise bu durum olmazdı, lakin hiçbir cisim çembersel yörüngede dolanamaz. Bunun nedenlerini şurada anlatmıştım: https://rasyonalist.org/yazi/gok-cisimleri-neden-eliptik-yorungelerde-dolanirlar/

Kepler yasaları: https://rasyonalist.org/yazi/kepler-yasalari/

Yörünge ve basıklık: https://rasyonalist.org/yazi/yorunge-nedir-turleri-basiklik/

688 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
4
Teşekkür (1)
Paylaş
4
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.

Bir cismin uzayda sabit hızda ilerlemesi, herhangi bir kütleçekim etkisine maruz kalmamasına bağlı. Karşılaşacağı herhangi bir kütleçekim, cismin hareketini, yönünü, hızını değiştirir. Neden...

Einstein in uzayın yapısını uzay zaman olarak adlandırmasının nedeni, mekan ve zamanın birbiri içine girmiş doku halindeki etkileşim. Kütle uzay zamanı büker, bu bükülme boyunca zaman yavaşlar. Ve diğer cisimler, bu bükülme etkisindeki yamulmuş uzay zamana göre hareket ederler. Cismi kişileştirirsek, kendini düz gidiyor olarak hisseder. Çünkü içinde bulunduğu uzay zamanın etkisindedir. Eğriliği anlayamaz.

Kütleçekimin uzay zamanı bükerek, bu bükülmüş dokunun etkisinde kalan cisimleri çektiğini biliyoruz. Ancak bundan önce büyük kuvvetlerin etkilerini gözönüne almamız gerekir. Evren öncelikle büyük patlamanın etkisiyle genişlemektedir ve fizik evrendeki ŞEYler, hızla birbirinden uzaklaşmaktadır bu etki ile. Kuasarların uzay zamanı bükme etkisi, diğer kuasarların hareketlerini etkilemektedir. Karadeliklerin yoğun çekim etkisi de sistemlerin hareketini etkilemektedir. Büyük etkiler, küçük etkileri iptal etmez. Yani sistemler yine kendi çekim etkilerinde hareketlerine devam ederler. Tabii ki büyük güçlerin yönetiminde.

Soruda sanki büyük çekim etkilerinin, maddeler arası çekim etkisini iptal etmesi gerekiyormuş anlamı var. Ancak öyle olsaydı, bize göre dev boyuttaki dünya üzerinde asla zıplayamazdık. Küçücük kütlemiz, kocaman dünya kütlesinin çekim etkisini geçici de olsa aşamazdı.

Bütün maddenin genişlemeye devam etmesi, aslında sorudaki "uzayda hareketine devam eden cisim" i

216 görüntülenme
0
Teşekkür (2)
Paylaş
0
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın