Sorulara Dön
1
Dilbilim

Türk masallarında öne çıkan motifler ve anlamları nelerdir?

Proje için

1
1,446 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla (2)
Takip (2)
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Türk Halk Masalları ile ilgili Türk halkbilimci Pertev Naili Boratav'ın 1953'te yuayınladığı "Typen Türkische Volksmärchen" adlı eserindeki motif indeksleri halen günümüzde halk edebiyatı çalışmalarında kaynak alınır.

Kaynakçaya eklediğim Kültür Bakanlığı'nın yayınladığı "9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi kitapçığı"nda masallardaki motifler ile ilgili makaleler bulabilirsiniz.

Kabaca özetlenecek olursa:

Don değişimi/kıyafet değişimi/şekil değişimi: insandan hayvan kılığına geçme (Türk masallarında çoğunlukla kuş görülür) veya taşa dönüşme gibi dönüşüm motifleri Türk ve tüm Dünya masal ve mitlerine işlemiştir. Günümüzde sosyal antropoloji, arkeoloji verileri ışığında bu motifin insanın yerleşik düzene geçmeden önceki, kendini hayvanlardan ayrı görmediği, antroposantrik kültürel evrimden öncesine dayanan arkaik dönemin bilişsel seviyesine ait olarak değerlendirilebilir.

Su motifi: yaradılış, temizlenme, arınma, nazardan arınma gibi öğeler ile bağdaştırılır. Ayrıca çeşme başında, kuyu başında insan üstü yaratıklarla karşılaşma, başka dünyalara geçiş de işlenebilir. Ayrıca yalamak veya tükürük de suyun değiştirici özelliği ile bağlantılanır.

Elma: ödül veya ceza öğesi olabilir, zürriyet ile de ilintilidir. Bu masallarda artık tarım toplumu, tohumu ekip meyva elde etme ve yerleşik düzen kültürü verileri görülüyor.

Sığama/sıvazlama: fiziksel temas ile canlandırma tek Tanrılı dinlerden (peygamber veya ermişlerin dokunarak görmeyen gözleri açması, yaşlıları gençleştirme, ölüleri diriltme (İsa Peygamber) gibi) etkilendiğini gösteriyor.

Dua: dua edilince dileklerin yerine gelmesi de tek Tanrılı din etkisine örnektir.

Asa/değnek: bu motif de Musa Peygamber'in büyülü asası gibi Monotheist dini öğelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Türk Halk Masalları ile ilgili bilgiyi düğün ve doğum hikâyelerinde, el işçiliği (halı motifleri) ve el sanatlarında görebiliyoruz. Bu tip artefaklar Türklerin Asya steplerindeki şamanik uygulamalardan, Selçuklu ve Osmanlı dönemindeki İslam dini etkileri ve Balkan toplumlarına kadar varan farklı kültürlerle iç içe geçmeyi motiflerinde taşıyor.

1,454 görüntülenme
2
Teşekkür (1)
Paylaş
2

Kaynaklar

  • K. Bakanlığı. 9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri. (11 Nisan 2018). Alındığı Tarih: 14 Nisan 2021. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın