Hayır, ne Kopenhag yorumu ne de süperdeterminizm simülasyonda yaşadığımızı söylemenin bilimsel bir yolu değildir. Bu iki yaklaşım da kuantum mekaniğindeki ölçüm problemini ve atom altı parçacıkların sezgilere aykırı davranışlarını fiziksel gerçeklik zemininde açıklamak için geliştirilmiş kuramsal modellerdir.
Zihninizin doğrudan simülasyon fikrine kayması çok anlaşılır bir durum, inanın yalnız değilsiniz :) Geçen dönem kuantum ünitesine giriş yaparken 12. sınıflardan bir öğrencim de tam olarak bunu sormuştu. 'Hocam, biz bakmadığımız zaman elektronun dalga gibi davranıp ölçüm anında tek bir yerde belirmesi, bilgisayar oyunlarında işlemci yorulmasın diye arkadaki haritayı render etmemelerine benzemiyor mu?' demişti. Sınav haftasındaki işlem facialarından ve bitmek bilmeyen veli sitemlerinden bunaldığım bir günde bu soru bana ilaç gibi gelmiş, iyi ki bu mesleği yapıyorum dedirtmişti :) Kopenhag yorumunda bahsi geçen gözlem olgusu, bilinçli bir varlığın ya da simülasyon motorunun sisteme bakması demek değildir. Mikroskobik bir sistemin makroskobik bir ölçüm aygıtıyla fiziksel etkileşime girmesini ifade eder. Fizikçilerin Kopenhag yaklaşımını uzun süre standart kabul etmelerinin nedeni simülasyonu andırması değil, laboratuvardaki deney sonuçlarını kusursuz bir matematiksel kesinlikle öngörmesidir.
Süperdeterminizm ise meseleyi çok daha radikal bir yere çeker ve Bell teoreminin en temel kabullerinden biri olan istatistiksel bağımsızlığı sorgular. Bu görüşe göre, deneycinin hangi dedektör ayarını seçeceği ile parçacığın ölçüm anındaki özellikleri arasında evrenin başlangıcından beri süregelen gizli bir ilinti vardır. Dışarıdan bakıldığında 'Her şey önceden kodlanmış bir oyun senaryosu gibi' hissettirmesi son derece normal. Fakat buradaki amaç evrenin bir simülasyon olduğunu kanıtlamak değildir. Tam tersine, kuantum mekaniğindeki uzaktan hayaletsi etkiyi ve saf rastlantısallığı ortadan kaldırıp klasik determinizmi ve yerel gerçekliği kurtarma arayışıdır.
Kısacası kuantum fiziğinin o kafa karıştırıcı boşluklarını simülasyon analojileriyle eşleştirmek eğlenceli bir düşünce egzersizidir, fakat fizikçilerin bu yorumları tartışma sebebi evreni sanal bir simülasyon olarak görmek değil, doğanın temel yasalarını tutarlı bir çerçeveye oturtmaktır.
Kaynaklar
-
Sabine Hossenfelder, Tim Palmer. Rethinking Superdeterminism. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Vitaly Nikolaev vd.. Aspects Of Superdeterminism Made Intuitive. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı