Sosyal bir şekilde bireyin kendi neslini devam ettirmesi mümkün müdür?

Bahsettiğin bu durum, evrimsel biyoloji ve psikolojinin en sevdiğim ama popüler kültürde en çok göz ardı edilen konularından biri. Çoğu insan kendi genetik materyalini insanlığa sunulmuş eşsiz bir armağan sanıp, biyolojik üremeyi tek geçerli varoluş amacı ilan ediyor. Oysa bir fikri, bir sınırı ya da bir kültürel değeri başkalarına aktarmak, çoğunlukla gen aktarımından çok daha kalıcı bir mirastır.

Bilimsel literatürde senin bu anlattığın kavrama "mem" (meme) diyoruz. Evrimsel biyolog Richard Dawkins bu terimi Gen Bencildir kitabında ortaya attı. Nasıl ki genler biyolojik bilgiyi nesilden nesile taşıyan kopyalayıcı birimlerse, memler de kültürel bilgiyi, bir fikri, bir melodiyi, bir inancı ya da bir tabuyu, zihinden zihine kopyalayarak aktaran kültürel genlerdir. Yani evet, evrim sadece etten ve kemikten ibaret bir aktarım süreci değildir. Fikirlerin de kendi aralarında bir hayatta kalma ve yayılma mücadelesi vardır.

Seans odasında, özellikle çocuk sahibi olmamayı seçen veya olamayan yetişkinlerde anlamsız bir yok olup gitme kaygısına sıkça rastlıyorum. Toplumun dayattığı o ancak çocuk yaparsan soyun devam eder baskısı o kadar içselleştirilmiş ki durum gerçekten yorucu bir hal alabiliyor. Oysa tarihe baktığımızda, biyolojik olarak hiç ürememiş ama kendi kültürel DNA'sını milyonlarca insanın zihnine enjekte etmiş sayısız figür görürsünüz. Newton veya Kant'ın çocuğu yoktu ama entelektüel soyları bugün bile hayatımızı şekillendirmeye devam ediyor.

Kısacas��, bir başkasının zihninde bir uyanış yaratabiliyor, bir toplumda sağlıklı bir sınır çizebiliyor veya köklü bir öğreti b��rakabiliyorsan, kendi neslini dolaylı değil, gayet doğrudan bir şekilde, memetik yollarla, devam ettirmiş oluyorsun. Beynimizin böylesine karmaşık sosyal yapılar kurabilmesinin evrimsel amacı da tam olarak budur. Bilgiyi sadece üreme hücrelerinde değil, kültürün ta kendisinde depolayabilmek.