Sam Harris psişik fenomenlerin gerçek olduğunu onaylayan çalışmaların olduğu ama bunların ana akım bilim tarafından gözardı edildiğini mi söylemiştir?

Bahsettiğin kitapta karşılaştığın o alıntı kısmen doğru olsa da, bağlamından öyle bir koparılmış ki tam bir cherry-picking (veri cımbızlama) şaheseri olmuş.

Evet, Sam Harris The End of Faith kitabında, özellikle birinci bölümün o meşhur dipnotlarında, parapsikoloji, telepati ve reenkarnasyon gibi konulardaki bazı çalışmalara, örneğin Dean Radin veya Ian Stevenson'ın yayınlar��na, atıf yapıyor. Harris orada psişik fenomenlerin yüzde yüz gerçek olduğunu iddia etmiyor. Sadece ana akım bilimin, elde birikmiş bazı verileri incelemeden dogmatik bir şekilde çöpe atmasını eleştiriyor. Yani adam aslında "Ortada istatistiksel birtakım veriler var, buna gözümüzü kapatamayız" romantizmine kapılıyor.

Peki ateist ve rasyonel bilinen biri bunu neden diyor? Çünkü ateizm ile katı materyalizm aynı şey değildir. Harris bilincin (consciousness) doğasıyla, Doğu felsefesiyle ve meditasyonla fazlasıyla ilgilenen bir isim. Bilincin gizemlerinin henüz tamamen çözülemediğini düşünüyor. Tanrıya inanmaması, onu diğer sıra dışı zihinsel ihtimallere peşinen kapalı yapmıyor.

Ama işin veri analizi kısmına, yani tam olarak benim çöplüğüme gelirsek... Harris burada çok büyük bir naifliğe düşüyor. Parapsikoloji literatürüne istatistikçi gözüyle baktığında gördüğün şey devasa bir p-hacking (p-değeri manipülasyonu) ve yayın yanlılığı (publication bias) cehennemidir. Birileri laboratuvarda sürekli zar atıyor, tesadüfen anlamlı çıkan bir korelasyonu alıp "Aha! Psişik güçleri kanıtladık!" diye makale basıyor, işe yaramayan binlerce veriyi ise halının altına süpürüyor.

Bunu her fırsatta söylerim: Korelasyon, nedensellik değildir. Sırf iki değişken arasında istatistiksel olarak anlamlı bir bağ buldun diye bu sana psişik güçleri kanıtlamaz. Hele ki deney tasarımı kötüyse, o sayılar sana duymak istediğin her yalanı söyler. Harris muhtemelen bu alandaki metodolojik falsoları ve veri işkencelerini yeterince filtreleyemediği için o tuzağa düştü.

Özetle, yazar Harris'in o ufak "açık görüşlülük" şerhini alıp kendi ezoterik iddialarını köpürtmek için kullanmış. Harris'in o yönde bir eleştirisi var ama dayandığı parapsikolojik verilerin istatistiksel geçerliliği kocaman bir çöp.