Mikroorganizmalar neden bu kadar küçük?

Şimdi sağda solda 'Yediklerimize devasa mutant bakteriler basıyorlar, midemizi ele geçirecekler!' diye çırpınan o komplo teorisyeni arkadaşların videolarını bir kenara bırakalım, öyle bir dünya yok. Hani şu bizim mis gibi peynirimizi, yoğurdumuzu yapan mikroskobik dostlarımız neden pıtırcık gibi kalmış, gel beraber bakalım.

Olayın özü aslında tamamen basit fizik ve geometri, özellikle de yüzey alanı/hacim oranı. Bir hücreyi balon gibi şişirdiğini düşün. O hücre büyüdükçe hacmi, yüzey alanına (yani dış zarına) göre çok daha hızlı artıyor. Sorun şu ki, bu hücrelerin beslenmesi, nefes alması ve çöplerini kapı önüne koyması tamamen o dış zar üzerinden gerçekleşiyor. Hücre devasa bir boyuta ulaşırsa, içerideki o koca göbeği doyuracak kadar maddeyi o nispeten dar kalan zardan içeri sokamazsın. Tek kapılı devasa bir AVM düşün, malları içeri yetiştiremezsin, sistem tıkanır kalır.

İkinci mevzu da içerideki lojistik. Bizdeki gibi kan damarları, kalp pompası veya kargo sistemi yok bu tek hücreli garibanların. İçeri giren besinin hücrenin en derinlerine ulaşması difüzyon dediğimiz pasif bir yayılma mekanizmasıyla oluyor. Bu difüzyon işi sadece çok ama çok kısa mesafelerde işe yarar. Hücreyi futbol topu büyüklüğüne çıkarsaydık, dışarıdan giren glikoz molekülünün hücrenin merkezine ulaşması asırlar sürerdi, haliyle hücrenin içi açlıktan hakkın rahmetine kavuşurdu.

Tabii bir de işin en güzel yanı var, ufaklık aslında bunların en b��yük süper gücü! Küçük oldukları için ortamdaki besini anında sömürüp inanılmaz bir hızla çoğalabiliyorlar. Zaten o sayede fermantasyon tankına attığımız bir avuç laktik asit bakterisi, kısa sürede tonlarca sütü mis gibi yoğurda çevirebiliyor. Kısacası küçük kalmak onlar için bir büyüme kusuru değil, dünyadaki en başarılı hayatta kalma hilesidir.