Martılar neden bulutların toplanmaya başlamasıyla birlikte fırtına ve yağmur öncesi kalabalık gruplar halinde yükselip halka şeklinde uçarlar?

kısa cevap: martıların fırtınayı önceden bilip halka çizdiğine dair sağlam bir kanıt yok. Gözlediğin davranışın büyük kısmı, fırtına öncesi havanın zaten termal yükselti üretmesiyle açıklanıyor. Yani martı "fırtına geliyor" diye değil, havada bedava yükselme fırsatı olduğu için dönüyor olabilir.

1. Termal yükselti. Bulutların kabarmaya başlaması (kümülüs oluşumu) atmosferin kararsızlaştığını ve ısınan havanın dikey bir sütun halinde yükseldiğini gösterir. Martılar gibi geniş kanatlı kuşlar bu sütunun içinde kalmak için dar halkalar çizer, kanat çırpmadan yükselir ve sonra süzülerek hedeflerine gider. Halka şeklindeki uçuşun sebebi budur. Sütun dar olduğu için bir kuş yükselmeye başlayınca diğerleri de onu görüp aynı noktaya katılır, kalabalık grup böyle oluşur.

2. Yem fırsatı. Nemli ve sıcak havalarda kanatlı karınca ve başka böcekler havalanabilir. Martılar bunları havada avlar. Bu durumda halka, hem yükselti hem av alanı demektir. Bu açıklamayı destekleyen tek tek gözlemler var, ama her bölge için genellenebilir olduğunu söylemek doğru olmaz.

3. Gerçek bir hava tahmini olabilir mi? Kuşların basınç değişimini algılayabildiğine dair çalışmalar var. Bazı ötücü kuşların, yaklaşan şiddetli fırtına sistemlerinden çok önce, muhtemelen düşük frekanslı ses (infrasound) nedeniyle bölgeyi terk ettiği gösterildi (Streby ve ark., 2015). Ama bu martılardaki halka uçuşunu açıklayan bir bulgu değil. Martılar için "fırtınayı sezip toplanıyorlar" demek şimdilik varsayım düzeyinde kalıyor.

pratikte şunu söyleyebilirim: halka çizen martı grubu, o anda havanın yükselen bir hava akımına sahip olduğunu gösterir. Yağmurla ilişkisi çoğu zaman bu kararsız havanın fırtına bulutlarına da zemin hazırlamasından gelir, kuşun bir tahmin yapmasından değil.