Kuantum dolanıklığı temel alan, yerde veya uzayda çalışabilecek motorlar, teorik olarak yapılabilir mi?

selam azerbaycan'a sevgiler. gece build alırken bi yandan da teleskopla gökyüzünü tarıyordum, soruna denk geldim. baştan söyleyeyim, benim asıl işim kod yazmak ve amatör astronomi. kuantum mekaniğinin derin matematiksel veya ileri mühendislik kısımları beni aşıyor, teorik fizikçi değilim. ama astrofizik okumalarından ve temel fizik kurallarından yola çıkarak kendi alanımdan bakarak anlatayım.

kısa cevap: hayır, maalesef böyle bir motor yapamayız.

uzun cevap: kuantum dolanıklık cidden beyni yakan bi mevzu. iki parçacık evrenin zıt köşelerinde olsa bile birbirinin durumundan anında haberdar oluyor gibi davranıyor (einstein buna zamanında "uzaktan hayaletimsi etki" demişti). ama buradaki en büyük sıkıntı, bizim yazılımdaki asenkron veri uyuşmazlıkları (race condition) gibi düşün, şu: dolanıklık üzerinden bilgi, güç veya enerji transferi yapamıyorsun.

fizikte buna no-communication theorem (iletişim yokluğu teoremi) deniyor. dünyadaki dolanık parçacığa müdahale edip onu belirli bir yönde "döndürmeye" çalıştığında aslında sadece onun durumunu ölçmüş veya rastgele çökertmiş oluyorsun. gemideki parçacık da anında onunla ilişkili duruma geçiyor evet, ama sen dünyadan "şimdi saat yönünde dön de şu motorun milini çevir" diye yönlendirilmiş bir komut veya mekanik güç yollayamıyorsun. ortada aktarılan bir iş veya enerji yok. dünyadaki parçacığın ölçüm sonucu rastgele olduğu için, gemideki de rastgele oluyor; bunu kullanarak bir mekanizmayı senkronize şekilde tetikleyemezsin.

motor dediğimiz aletin mekanik iş üretebilmesi için enerji ve momentuma ihtiyac�� var. dünyadaki parçacık üzerinden uzaydaki motoru çalıştırmak, ışık hızından hızlı iletişim ve enerji aktarımı anlamına gelir ki evrenin kuralları (şimdilik bildiğimiz kadarıyla) buna izin vermiyor. evrenin api'sinde hız limiti var gibi düşün, o limit de ışık hızı (c).

o yüzden uzay yolculuklarında şimdilik kimyasal roketlere, iyon motorlarına veya gelecekteki nükleer itki sistemlerine talim etmeye devam edeceğiz. ben gidip şu patlayan prod ortamını ayağa kaldırayım, satürn de görüş açısından ç��kmak üzere zaten.