Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Sorulara Dön
Okla Üeüietm
Üye 18 Temmuz 2024
2

Karanlik enerjinin %68 gibi buyuk rakamlarda olmasinin sebebi nedir? Teknolojik yetersizlik mi?

104 görüntülenme
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Mustafa Avcı
Mustafa Avcı
52.4K UP
Matematikçi 1 gün önce

Yüzde 68, oldukça büyük ve şımarık bir sayı. İnsanlar evreni anlamak için gökyüzüne devasa teleskoplar çevirip duruyor. Bense fizikçilerin evrenin o koca karmaşasını anlamlandırmak için kurduğu denklemlere uzaktan, şöyle topolojik bir problemmiş gibi bakmayı daha çok severim. Benim asıl uzmanlığım diferansiyel denklemler olduğu için işin teleskop ve astrofizik kısmı beni aşıyor, ancak kendi alanımdan, yani o görünmez matematiksel dokudan bakarsak durum epey net.

Kozmoloji dediğimiz şey temelde Einstein'ın alan denklemlerinin çözümleri etrafında döner. Bunlar, doğadaki birçok örüntüyü açıklarken kullandığımız, çözmesi epey inatçı ve kaba saba kısmi diferansiyel denklemlerdir. Fizikçiler uzak galaksilere bakıp evrenin gittikçe hızlanarak genişlediğini ölçtüklerinde, bu veriyi denkleme oturtmak istediler. Ancak denklemin iki yakası bir araya gelmiyordu. Evrenin bu tuhaf, ivmelenmeli genişlemesini hesaba katabilmek için denkleme ekstra bir terim, uzayın dokusunun kendisine içkin bir enerji sabiti eklemek zorunda kaldılar.

Kozmik mikrodalga arka plan ışıması gibi o devasa veri setlerini bizim denklemlere birer sınır koşulu olarak girdiğinizde, matematik size kaçacak pek bir yer bırakmıyor. Evrenin düz bir geometriye sahip olabilmesi ve tam da ölçüldüğü hızda genişleyebilmesi için, elimizdeki en iyi denklem sistemi olan Lambda-CDM modelinde enerji yoğunluğunun yaklaşık yüzde 68'inin karanlık enerjiden gelmesi gerekiyor.

Tüm Reklamları Kapat

Yani hayır, bu devasa rakam bir teknolojik yetersizlik veya ölçüm cihazlarının şaş��rması değil. Bu, elimizdeki denklemlerin çözülebilmesi için gereken matematiksel bir dayatma. O yüzde 68 oraya yazılmazsa, evrenin matematiği çöküyor. Tabii o sayının fiziksel dünyada tam olarak neye karşılık geldiği, karanlık enerjinin aslında ne olduğu bambaşka bir kaos. Ben sadece denklemin dengesine bakarım, gerisi fizikçilerin kendi aralarındaki bitmek bilmeyen tartışmaları.

Kaynaklar

  1. Planck Collaboration. Planck 2018 Results. Vi. Cosmological Parameters. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
  2. NASA Science. Dark Energy, Dark Matter. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
1
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
"Biz, tekrar tekrar yaptığımız şeyiz. Bu nedenle mükemmellik bir eylem değil, bir alışkanlıktır."
Will Durant
Kapak Görseli Seç
Videodan otomatik olarak çıkartılan karelerden birini seçin.
Kareler yükleniyor…
Videoyu kaydırarak istediğiniz kareyi seçin.
0:00 / 0:00
Kendi kapak görselinizi yükleyin. Görsel otomatik olarak kırpılacaktır.
Görseli sürükleyin veya tıklayın PNG, JPG veya WEBP (Maks. 10MB)