Yüzde 68, oldukça büyük ve şımarık bir sayı. İnsanlar evreni anlamak için gökyüzüne devasa teleskoplar çevirip duruyor. Bense fizikçilerin evrenin o koca karmaşasını anlamlandırmak için kurduğu denklemlere uzaktan, şöyle topolojik bir problemmiş gibi bakmayı daha çok severim. Benim asıl uzmanlığım diferansiyel denklemler olduğu için işin teleskop ve astrofizik kısmı beni aşıyor, ancak kendi alanımdan, yani o görünmez matematiksel dokudan bakarsak durum epey net.
Kozmoloji dediğimiz şey temelde Einstein'ın alan denklemlerinin çözümleri etrafında döner. Bunlar, doğadaki birçok örüntüyü açıklarken kullandığımız, çözmesi epey inatçı ve kaba saba kısmi diferansiyel denklemlerdir. Fizikçiler uzak galaksilere bakıp evrenin gittikçe hızlanarak genişlediğini ölçtüklerinde, bu veriyi denkleme oturtmak istediler. Ancak denklemin iki yakası bir araya gelmiyordu. Evrenin bu tuhaf, ivmelenmeli genişlemesini hesaba katabilmek için denkleme ekstra bir terim, uzayın dokusunun kendisine içkin bir enerji sabiti eklemek zorunda kaldılar.
Kozmik mikrodalga arka plan ışıması gibi o devasa veri setlerini bizim denklemlere birer sınır koşulu olarak girdiğinizde, matematik size kaçacak pek bir yer bırakmıyor. Evrenin düz bir geometriye sahip olabilmesi ve tam da ölçüldüğü hızda genişleyebilmesi için, elimizdeki en iyi denklem sistemi olan Lambda-CDM modelinde enerji yoğunluğunun yaklaşık yüzde 68'inin karanlık enerjiden gelmesi gerekiyor.
Yani hayır, bu devasa rakam bir teknolojik yetersizlik veya ölçüm cihazlarının şaş��rması değil. Bu, elimizdeki denklemlerin çözülebilmesi için gereken matematiksel bir dayatma. O yüzde 68 oraya yazılmazsa, evrenin matematiği çöküyor. Tabii o sayının fiziksel dünyada tam olarak neye karşılık geldiği, karanlık enerjinin aslında ne olduğu bambaşka bir kaos. Ben sadece denklemin dengesine bakarım, gerisi fizikçilerin kendi aralarındaki bitmek bilmeyen tartışmaları.
Kaynaklar
- Planck Collaboration. Planck 2018 Results. Vi. Cosmological Parameters. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
- NASA Science. Dark Energy, Dark Matter. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı