İyonlaşma enerjisi, gaz halindeki bir atomdan veya iyondan bir elektron koparmak için gereken enerjidir.[1] Gaz halindeki, temel durumdaki bir atomdan en gevşek bağlı elektronu koparan enerjiye birinci iyonlaşma enerjisi denir ve bu işlem +1 yüklü bir katyon oluşturur.[1] Elektron koparmak her zaman enerji ister, bu yüzden iyonlaşma endotermiktir ve iyonlaşma enerjisi her zaman pozitiftir.[1]
Bir atomdan elektron koparmaya devam edilebilir. X⁺ iyonundan sıradaki en gevşek bağlı elektronu koparan enerji ikinci iyonlaşma enerjisidir, üçüncü elektronu koparan enerji üçüncü iyonlaşma enerjisidir ve sıra böyle sürer.[1] Pozitif yükü büyük bir iyondan elektron koparmak daha zor olduğu için bir elementin art arda gelen iyonlaşma enerjileri her zaman artar.[1]
Periyodik tabloda birinci iyonlaşma enerjisi grupta aşağı inildikçe genellikle azalır, periyotta soldan sağa gidildikçe genellikle artar.[1] Daha büyük atomlarda en gevşek bağlı elektron çekirdekten daha uzaktadır ve daha kolay kopar.[1] Gerçek değerler bu düşüşü gösterir: lityumun birinci iyonlaşma enerjisi 520, sodyumunki 496, potasyumunki 419 kJ/mol'dür.[2] Periyottaki istisnaları ve ilk 36 elementin grafiğini Periyodik Özellikler yazımızda bulabilirsiniz.
Kaynaklar
-
Flowers, P., Theopold, K., Langley, R. ve Robinson, W. R., et al. Chemistry 2E, 6.5 Periodic Variations In Element Properties. (2019). Alındığı Tarih: 26 Ekim 2026. Alındığı Yer: OpenStax
| Arşiv Bağlantısı
-
National Institute of Standards and Technology. Nist Atomic Spectra Database (Ver. 5.12), Ionization Energies Data (Nist Standard Reference Database 78). (2024). Alındığı Tarih: 26 Ekim 2026. Alındığı Yer: NIST
| Arşiv Bağlantısı