Selam. İlk önce atom kavramını anlamak gerek...

"Atom, bilinen evrendeki tüm maddenin kimyasal ve fiziksel niteliklerini taşıyan en küçük yapı taşıdır." İşte bu açıklama aslında atomdan oluşmanın sadece canlı varlıkların değil tüm maddelerin özelliğidir. Dünyada atomdan oluşmayan madde bulamazsın.

Canlı ya da canlılık nedir sorusuna gelirsek buna cevap vermemiz zor. Kaynaklardaki videoda zaten canlılık ve yaşam kavramlarının farklı açıklamaları bulunmakta.

Aynı zamanda canlıların ortak özelliklerinde "hücresel yapı" bulunmaktadır, atomsal yapı değil. Bu konu hakkında 4. kaynakta bir TED Talks konuşması bıraktım. Umarım yardımcı olabilmişimdir. :)

Doğada "canlı" ya da "cansız" diye bir ayrım bulunmuyor. Bu ayrımı yapan biziz. Cansızlıktan canlılığın oluşumunu yani Abiyogenez sürecini da göz önüne alırsak aslında organizasyonu olan ve entropiye karşı koyacak bir iç aktiviteye sahip cansız maddelerden oluşan varlığa canlı diyoruz. Yani aslında canlılık, bu özelliklere sahip olacak şekilde evrimleşen bir cansız maddeler grubu. Canlılık, aslında cansız maddeler altında kategorize edeceğimiz bir özellik. Cansız maddeler de (daha doğrusu bildiğimiz anlamda maddeler de) atomlardan oluştuğuna göre çok şaşılacak bir durum yok.

Cansız bir madde ve canlı bir organizma arasındaki temel fark, canlının biyolojik işlevlerini gerçekleştirmesi için gerekli olan moleküler ve hücresel yapıları içermesidir. Bu yapılar, canlı organizmaların temel yapı taşları olan hücrelerdir.

Canlı organizmaların hücreleri, karmaşık moleküllerin ve yapıların bir araya gelmesiyle oluşur. Bu yapılar arasında proteinler, nükleik asitler, lipitler ve karbonhidratlar yer alır. Bu bileşenler, canlı organizmaların metabolizmasını ve enerji üretimini sağlar.

Cansız maddelerin ise bu moleküler yapıları yoktur ve sadece kimyasal elementlerden oluşur. Cansız maddelerin kimyasal bileşimi, bir organizmanın bileşiminden farklıdır ve bir organizmanın ihtiyaç duyduğu karmaşık biyokimyasal reaksiyonları gerçekleştirmek için yeterli değildir.

Canlı organizmaların yaşamını sürdürmesi için, hücrelerin belirli bir işlevsel organizasyon içinde bir araya gelmesi gerekir. Bu organizasyon, bir organizmanın farklı dokularının oluşmasına ve vücut fonksiyonlarının düzenlenmesine yol açar.

Özetle, bir organizmanın canlı olmasını sağlayan şey, moleküler yapıların ve işlevsel organizasyonun bir araya gelmesidir. Cansız maddelerde bu yapılar ve organizasyon yoktur, bu nedenle cansız maddelerin canlı organizmalar kadar karmaşık işlevler gerçekleştirmesi mümkün değildir.

Atomlar maddenin temel yapı taşlarıdır ve tüm canlı ve cansız varlıklar atomlardan oluşur. Ancak, canlı ve cansız varlıkları birbirinden ayıran şey atomların dizilişi ve birbirleriyle olan etkileşimleridir.

Canlılar, büyüme, üreme ve metabolizma gibi biyolojik işlevleri yerine getirmelerini sağlayan belirli bir atom düzenine sahip yüksek düzeyde organizasyon ve karmaşıklıkla karakterize edilir. Örneğin, vücudunuzdaki atomlar, yaşamınızı desteklemek için birlikte çalışan hücreleri, dokuları ve organları oluşturmak üzere karmaşık ve son derece organize bir şekilde düzenlenmiştir.

Buna karşılık, cansız maddeler bu düzeyde bir organizasyona ve karmaşıklığa sahip değildir. Canlılarla aynı tür atomları içerebilirler, ancak bu atomlar biyolojik işlevleri yerine getirmek için gerekli özel etkileşimler olmaksızın daha rastgele ve düzensiz bir şekilde düzenlenmiştir.

Özetle, canlı ve cansız varlıklar aynı tür atomları içerebilirken, onları farklılaştıran bu atomların özel düzenlemesi ve etkileşimleridir. Canlılar, biyolojik işlevleri yerine getirmelerini sağlayan yüksek düzeyde bir organizasyona ve karmaşıklığa sahipken, cansız maddeler böyle değildir.

Cansız maddelerin, vücut bütünlüğünü korumaya devam edebilmek için enerjiyi hücrenin içindeki yaşam süreçlerinin ihtiyaç duyduğu biçime çevirecek biçimde nasıl ve neden bir araya gelebildikleri henüz tam olarak çözülemedi. "Evrenin sırrı nedir?" sorusunun temelini oluşturan birkaç sorudan biri. Her ne kadar ben de sizin kadar merak etsem de açıkçası henüz çözemiyor olmamızın şaşırmamızı gerektirdiğini ya da anlamadığımız diğer doğa fenomenlerinden daha fazla şaşılacak bir tarafının olduğunu düşünmüyorum. Maddeyi oluşturan atomların "canlı" dediğimiz yapıya da sebep olabilmesi, kendimizin farkında olabildiğimiz ve bunu henüz anlamlandıramadığımız için "Bu kadar basit olamaz." algısını yaratıyor. Halbuki gerçekleşen bir şey nasıl gerçekten şaşılacak bir şey olabilir ki!? Dolayısıyla hem atomlardan oluşuyorsak hem de canlı olabiliyorsak, "canlı" dediğimiz şey, sadece maddenin belirli kombinasyonlarla bir araya gelerek oluşturduğu sayısız yapıdan biri olmuş olur. Açıklayamıyor olmamızın olan şeyin normalliği üzerinde hiçbir etkisinin olmadığı çok açık (Ya da eğer buna şaşırıyorsak bir taşın varlığı da eşit derecede şaşılacak bir şey olmak zorunda).