Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
5

Hayatımız boyunca birkaç kez tüm hücrelerimizin yenilenmesi sonrası ismimizin geçerliliği kalır mı?

İsmimiz bizi tanımlayan kelimlerse o zaman diyelim ki Serhat adında biri olsun. Yıllar sonra vücudundaki tüm hücreleri yenilensin. O kişi artık Serhat mıdır? Yoksa başka biri mi? İsmi zaman değiştirebilir mi ? Varlıktan zamanını çıkarsaydık bir ismi olur muydu?
106 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
3 Cevap
Cevap
Berat Mutluhan Seferoğlu
Berat Mutluhan Seferoğlu Felsefe Genel Editörü

Merhaba.

Önce sorunun sorulma tarzına dair bir şey söyleyeyim. İsimlerden bahsetmemize gerek yok. Sorulmaya çalışan soru aslında şu: Benim ismim Berat. 10 yıl sonra Berat dendiği zaman bahsedilen varlık, vücudumdaki bütün hücreler yenilenmiş olmasına rağmen, aynı varlık mıdır? Berat ismi söylenince yine aynı varlıktan mı bahsedilmiş olur? Varlığımın devam edebilmesi için hangi şartların sağlanması gerekir? Ne gibi değişimlerden sağ çıkabilirim ve ne gibi değişimler beni yok eder? Mesela saçımı kestirdiğim zaman yok olmadığımı düşünüyorum. Ama beynim yok edilse ve başka bir beyin bedenime nakledilse ortaya çıkan kişi ben mi olurum? Beynimin yok edilmesinden sağ çıkabilir miyim?

Bu Reklamı Kapat

Bu gibi sorular kişisel özdeşlik/kişisel kimlik problemiyle ilgili sorular. Talha Parfit'in toplumsal benliği merkeze alan kuramından bahsetmiş. Ben de iki ana kuramdan bahsedeyim.

İlk kuram bizlerin organizmalar, biyolojik varlıklar, olduğunu iddia eden animalist kuram. Animalistler 'ben' dediğimde biyolojik bir varlıktan bahsettiğimi düşünürler. Dolayısıyla animalistler için organizma varlığını sürdürdüğü müddetçe ben de varlığımı sürdürürüm. Bu durumda vücudumdaki tüm hücrelerin yok olması bir fark yaratmaz gibi görünüyor. Çünkü organizmalar hücrelerinin yenilenmesinden canlı çıkabilirler. Mesela bir bebekle bir yetişkinin aynı canlı olduğunu söyleyebiliyoruz çünkü bebek ve yetişkin aynı yaşam döngüsünün parçaları. İkisi arasında belli türden bir fiziksel bağlantı varsa, mesela söz konusu beden parçalanmadıysa ve tamamen yok olmadıysa, organizmanın varlığını sürdürdüğünü söylüyoruz. Bu durumda bütün hücrelerinin yenilenmesi seni yok etmiş olmaz. Ancak burada Theseus'un Gemisi örneğine benzer ilginç bir problem ortaya çıkıyor. Ne tür değişikliklerden sağ çıkabilirsin? Mesela hücrelerin yavaş yavaş yenileniyor. Ama ben bütün organlarını hızlı bir şekilde ameliyat masasında değiştirseydim yine aynı varlık olmayı sürdürür müydün? 

Bu Reklamı Kapat

İkinci kuramsa ben dediğimizde bir kişiden bahsettiğimizi, varlığımızın devam etmesi için de önemli olanın psikolojik devamlılık olduğunu söyleyen psikolojik devamlılık kuramı. Eğer önceden sahip olduğun zihinsel durumlarla şu anda var olduğun zihinsel durumlar arasında belli bir türden nedensel bağlantının olması söz konusuysa, aynı varlık olarak var olmaya devam ettiğini söyleyebilirsin. Vücudundaki bütün hücrelerin yenilenmesi önem taşımıyor, çünkü önemli olan aynı hücrelere sahip olman değil psikolojik durumlarının aniden değişmeden birbirlerine neden olduğu bir zihinsel 'akışın' sürmesi bu teoriye göre. 

Bunun dışında zamansal parçaların gerçekliğine dair ne düşündüğüne göre farklı bir cevap da verebilirsin. Normalde kişilerin var oldukları her bir anda bütünüyle var olduklarını düşünürüz. Mesela olaylar böyle değildir, çünkü olayların bir bölümü bir zamanda, diğer bölümüyse başka bir zamanda gerçekleşir. Atıyorum bir okulun bahar şenliği üç gün sürüyorsa bir olay olan bahar şenliğinin zamansal parçaları olduğunu söylemiş oluruz. Ama kişiler varlıklarını tek bir anda bütünüyle sürdürürler denir genellikle. Ben çocukken bütünüyle o zamandaydım, şu andaysa bütünüyle şimdiki zamandayım demek isteriz. Ama zamansal parçalar gerçekse bizler de olaylarda olan gibi zaman içinde yayılımlı bir şekilde var oluyoruz demektir. Ben çocukken bütünüyle o anda bulunmuyordum, benim 'çocuk zamansal parçam' o anda bulunuyordu. Şu andaysa yetişkin zamansal parçalarım bu zamanda. Ben dediğim şeyse bütünüyle belli bir zamanda bulunmuyor. -Ben bütün zamansal parçalarımın toplamı olan dört boyutlu bir varlığım bu kuramda. Daha basit bir şekilde söyleyecek olursak ben bütün yaşamımın toplamıyım. Dolayısıyla hücrelerimin değişmesi bu kuram açısından bir sorun teşkil etmez.

Bu üç kuramın bir sürü versiyonu var ve melez kuramların olması da mümkün. Ancak sorduğunuz soruya bu üç ana kuram açısından nasıl yanıt verilebileceğinizi görmeniz bu sorunun amaçları açısından yeterli olur sanıyorum. Her üç kuram da hücrelerimiz yenilenmesine rağmen aynı varlık olduğumuzu söylememizin problem olmadığı sonucuna ulaşıyor.

159 görüntülenme
5
  • Raporla
Cevap
Talha Gülmez
Talha Gülmez Öncül Analitik Felsefe Dergisi Yazarı

Bu soru, felsefenin en çetrefilli ve karışık alanlarından olan kim-lik (identity) tartışmalarıyla doğrudan ilintili. Bana kalırsa Derek Parfit'in kimlik görüşü bu soruya olumlu yanıt vermemizi sağlayabiliyor. Parfit'in "toplumsal devamlılık" üzerine inşa ettiği kimlik teorisine göre, bir kişi o kişi yapan şey biyolojik nitelikleri değil, onun toplumsal olarak algılanışıdır. Diyelim, "Talha Gülmez" dediğimizde biz salt bir biyolojik varlığa işaret etmiyoruz. Niteliklerinin arasında Öncül Analitik Felsefe Dergisi Yazarlığı, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nde okumuş olmak vb. de var. Benim kimliğim değerlendirilirken benim tüm bu (toplumsal, kişisel, zihinsel durumsal vb.) nitelikleri de göz önüne almak gerekiyor. Benim kim-liğim bu niteliklerin toplumsal algılanışına bağlı. Benim tüm hücrelerim yenilense bile, toplumsal devamlı olarak Talha (yani ben) var olmaya devam edeceğim. 

Bu Reklamı Kapat

2
  • Raporla
Cevap
Boss Virus
Boss Virus Lise Öğrencisi

aslında biyolojık olarak yanlıs soru değil mi? hucrelerimiz her gün yenileniyor yani bir insanın hucresının sıklusu 24 saat bir tamamlanır hatta bir kuram gibi bir sey vardı eger bir gunluğune hucrelerimiz bolunmeseydi sabah kalktığımızda 30 yıl yaşlanmıs olurduk yanı her gun hucrelrımız mıtozla yenılenıyor onun dısında vucudumuz ergenlığe girdiğinde mayoz ıle diğer hucrelerden farkı dna dızılımıne sahıp oluyorlar yanı vucudumzda farklı bır dna dızılımı olduğu için farklı bır ınsan olmuyoruz hala bizim gen dizilimiz . bence yanı bırı olmuyoruz bıyolık olarak.

felsefik olarak çok saçma geldi ınsan vucudu stabıl değil her değişimde yenı bır kımlık olusturmuyoruz sonuçta.

Bu Reklamı Kapat

0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et