Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Gece düşündüğümüz şeyler neden sabah saçma gelir?

İnternette araştırırken hormonlarla alakalı bir durum olduğunu öğrendim. Beynimiz nasıl oluyor da belli bir saatten sonra salgıladığı hormon seviyelerini değiştiriyor ve bunun insanlığın gelişimi açısından ne gibi sebepleri olabilir? Biyolojik saatimiz bozulsa bile bu gerçekleşmeye devam eder mi?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Hormonal düzen tamamen sirkadiyen yapıdadır. Yani güneşe göre evrimleşmiştir. Hangi saatte hangi hormonun ne kadar salınacağı, güneşten gelen ışığın dalga boyu (eğim açısı - bulunduğumuz yerel konum) üzerinden belirlenir. Bunun yanında tabii ki vücut kitle indeksi de belirleyicidir, ancak hormonal salınım vakitleri sirkadiyen ritmdedir. Güneş batmaya başladığı turuncu - kırmızı dalga boyu, biyolojik olarak "mağarana çekil, dinlenmeye geç" kodunu taşır. Bu saatten sonra sindirimin durup, artık otofaji, mitofaji gibi yenilenme onarım süreci başlamalıdır. Bu yüzden de turuncu kırmızı dalga boyu dışındaki ışıklar, sirkadiyen ritmi olumsuz etkiler. Floresan, özellikle de led ışıklar (en zararlıları), biyolojik ritmin bozulmasında önemli etkenlerdir.

Normal şartlarda gece melatonin arttığı, uyku fazına geçiş sırasında prefrontal korkeks (mantıklı düşünme, analiz vs) aktivitesini düşürür. Tamamen durmaz, ancak olabilecek en dip seviyeye geçer. İşte bu yüzden düşüncelerimizi mantık çerçevesinde yapamayız bu yüzden. (Aşık olduğumuzda da prefrontal korteksin aktivitesi azalır ve muhatabımızı rasyonel ele alamayız bu yüzden. Birliktelik bittikten sonra yaptıklarımız saçma gelir. Oysa aşık iken, gayet normaldir) Sabah uyandığımızda artık mantıklı düşünme ile ilgili merkezimizin harıl harıl çalışıyor olmasıyla birlikte gece düşündüğümüz parlak ötesi harika fikirlerimiz birden basitleşmeye ve anlamsızlaşmaya başlar. Bunu biliyor olsak da yaşamaya devam ederiz :) Parasempatik sistem (dinlenme - onarım dönemine geçmeyi sağlar- otonom sinir sistemi altındadır) doğru çalışıyor ise (kortizol e neden olacak stres kaynağı yok ise) melatonin 11de artmaya başlar ve TAM KARANLIK bir ortam uyumak için gereklidir. Daha önceki dönemlerde mağaraya çekilme ile bir çok stres kaynağı sona ermiş oluyordu ve parasempatik sistemin çalışması daha kolaydı. Oysa "modern" yaşam biçimi, stres kaynağı cenneti olduğu için (trafik, iş, giderler, gelecek kaygısı......vs) kronik strese maruz kalmak daha olası malesef. Bu yüzden meditasyon, ibadet gibi rutinlere daha çok ihtiyacımız var. Yani gece saçmasapan mantıksız şeyler düşünmeye ihtiyacımız var. :)

Sirkadiyen ritm bozulduğunda, özellikle vardiyalı çalışanlarda kanser yüzdelerinin arttığını görüyoruz. Vücut bir süre bu biyolojiye zıt yaşam şekline uyum sağlamaya çalışır. Ancak bunu biyolojik bir kapasiteyi kullandığı için hızlı yaşlanma ve hastalıkların erkene gelmesi kaçınılmazdır. Değişken vardiyalı çalışma durumları ise bu konuda en olumsuz yaşam şeklidir. Uzun dönemli farklılıklara adaptasyon biyolojik olarak mümkün iken (kutuba yakın 6 ay gece 6 ay gündüz), kısa dönemli değişimlere adaptasyon daha zor, biyolojik kapasiteyi daha yoğun kullanma demek olacağı için yıpranma ve hızlı yaşlılığı çeken bir faktördür malesef....

Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Delilik, aynı hataları tekrar edip farklı sonuçlar beklemektir.”
Narcotics Anonymous