Füzyon mu daha güçlü füzyon ateşlemesi mi?

Abi bak şimdi, doğrudan söyleyeyim, elmayla armudu kıyaslamışsın biraz. Ben elektrik-elektronikçiyim, geçiyor bütün günüm laboratuvarda yanan mosfetleri söküp takmakla, yolları atan plaketleri onarmakla. O yüzden işin kuantum fiziği kısmı, plazma dinamikleri falan aşıyor beni, o işler plazma fizikçilerinin alanı. Ama o devasa füzyon reaktörlerini, o deli gibi akım çeken elektromıknatısları besleyen gü�� sistemlerini kuran biziz sonuçta. Kendi penceremden anlatayım sana mevzuyu.

Füzyon dediğimiz şey olayın kendisi aslında abi. Alıyorsun iki tane hafif atomu (genelde hidrojen izotopları), maruz bırakıyorsun inanılmaz bir basınca ve sıcakl��ğa, bunlar birleşip daha ağır bir atoma dönüşüyor. O birleşme anında da kopuyor kıyamet, dışarıya inanılmaz bir enerji salınıyor. Sürecin temel adı bu.

Füzyon ateşlemesi (ignition) ise daha güçlü bir f��zyon türü falan değil, bu işin nirvanası, sistemin ulaştığı bir kritik eşik. Biz şimdi o plazmayı ısıtıp füzyonu başlatmak için dışarıdan sisteme muazzam bir enerji basıyoruz. Çalışıyor cayır cayır o koca lazerler, dev mıknatıslar; trafolar inliyor resmen. İşte eğer o içerideki füzyon reaksiyonların��n ürettiği enerji, bizim dışarıdan o koca sistemi ayakta tutmak için verdiğimiz enerjiyi aşarsa ve reaksiyon kendi sıcaklığıyla kendini beslemeye başlarsa, biz buna ateşleme diyoruz.

Yani ateşleme eşiğine geldiğinde reaktör, çeksek de fişi kendi kendine yanmaya devam ediyor o plazma. Hani kış sabahı aküsü bitmiş arabayı vurdururken arkadan kan ter içinde itersin ya, işte o itme kısmı bizim dışarıdan deli gibi elektrik harcayıp reaktörü ısıttığımız aşama. O arabanın motorunun marş alıp kendi kendine çalışmaya başlaması da ateşleme noktası işte. O yüzden "hangisi daha güçlü" diye bir kıyaslama olmaz. Ateşlemeye ulaşmış bir füzyon, artık kendi ayakları üzerinde duran ve bizim şebekeye basmak için enerji çekebileceğimiz bir reaksiyondur, bütün bütün o devasa mühendislik çabası da o aşamaya gelmek için zaten.