Sorulara Dön
1
Fizik & Kuantum

Evren hakkında aklıma takılan bir soru?

Eğer evrenin büyüyecek bir alanı varsa o zaman evrendende büyük bir sicimin veya bir oluşum var demektir ve bu da evrendende büyük bir şeyin olduğu anlamına gelmez mi?

2
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Evren, kendi dışında var olan bir alan içinde büyümüyor. İnsan bakış açısıyla, kendisi dışında bir şey olmayan evren, kendi kendine büyümekte. Bunun için kendisi dışında bir alana ihtiyaç yok. Ya da başka bir alan olduğu için büyümüyor. Bizim varlık tanımımıza göre YOKtan oluştuğu için, büyürken onun dışında bir alan - varlık vs öngörmek doğru olmayacaktır.

Biliyoruz ki, bizim bildiğimiz gözlemleyebildiğimiz fizik evren, bütün evrenin yaklaşık %5 i. "Evrenden büyük birşey" derken, bizim bildiğimiz evrenden çok daha büyük bir şey var evet. O da evrenin bizim gözlemleyemediğimiz kısmı. %4-5'inin geri kalanı yani.

evreni oluşturan bileşenler
evreni oluşturan bileşenler
nasa
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

  • Paul Steinhardt. Big Bang Blunder Bursts The Multiverse Bubble. (16 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 16 Aralık 2020. Alındığı Yer: www.nature.com | Arşiv Bağlantısı

Bu soruda iki noktaya değinmek gerekiyor: 1) Her şey bir şey içerisinde mi büyür? 2) Kozmolojiyi felsefeyle çözebilir miyiz?

Birinci soruya odaklanacak olursanız, sorunuzun temel amacına yani, cevabımız evrenin içinde büyümek için bir şeye ihtiyaç duymadığı olur. Yani evrenin dışında tanımladığımız bir şey yok. Evrenin dışı diye bir alandan dahi bahsetmiyoruz, çünkü böyle bir gözlem yok. Bildiğimiz gözlem evrenin genişlediği ve kütle çekimsel etkileşimde olmayan maddelerin (galaksi kümelerinin) birbirinden zamanla uzaklaştığı. Dolayısıyla vakti zamanında daha yakın olduğu.

Bilim bu nedenle teorik olarak varlığına ihtiyaç duyulmayan ve gözlemi yapılmamış bir şeyi "varmış" gibi kabul etmez. Bu da ikinci noktaya denk geliyor. Basit birkaç felsefi soruyla bu tür çıkarımlar yapmak.

Ne yazık ki işler kozmolojide bu kadar kolay yürümüyor. İsterseniz Einstein kadar konuya hakim olun, über bir zekanız da cabası olsun. Sözel birkaç neden sonuç ilişkisi kurarak cevabı bulmak mümkün değil. Çünkü bunları sezgilerimiz dahilinde yanıtlarız ya da rastgele bir çıkarımda bulunuruz. Fakat evrenin bu makro ölçekteki işleyişi genellikle tuhaf olabilmektedir.

Bu nedenle matematiğe ve fiziğe ihtiyaç duyuyor, gözlemleri ve karmaşık hesapları yapıp, ardından böyle yorumlamalar yapabiliyoruz. Genel bir yanılgı, insanların önce böyle çıkarımlar yapıp sonradan bunu ispatladıkları yönünde. Fakat çoğunlukla olay tam tersi. Önce basit bir fikir geliyor, ardından yapılan hesaplamalarla ve gözlemlerle elde ettiğiniz sonuçlar sizi bu yorumlara götürüyor.

Evrenin genişlemesi ve kozmoloji üzerine kapsamlı bir yazı dizisi hazırlamıştım, bunu kaynaklara bırakıyorum.

0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın